II SA/Gl 281/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), sędzia NSA Łucja Franiczek, sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku uczestnika postępowania D. W. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Andrzeja Matana postanawia oddalić wniosek. Po zamknięciu rozprawy w dniu 21 czerwca 2017 r., Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 3 lipca 2017 r. W dniu 27 czerwca 2017 r. uczestnik postępowania – D. W., wniósł do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pismo dotyczące rozprawy z dnia 21 czerwca 2017 r., w którym wskazał, że jest uczestnikiem postępowania w toczącej się przed Sądem sprawie. Odniósł się w tym piśmie do skargi oraz opisał przebieg rozprawy, w tym zachowanie sędziego przewodniczącego, będącego również sprawozdawcą w niniejszej sprawie. Uczestnik podniósł, że dwóch pozaetatowych członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. posiada w członie swego nazwiska tożsame nazwisko z sędzią przewodniczącym. Wskazał, że co prawda nie wie czy istnieje jakieś pokrewieństwo między tymi osobami, jednak powyższa sytuacja budzi jego wątpliwości i należy ją wyjaśnić. Dodatkowo uczestnik zauważył, że sędzia sprawozdawca został uchwałą nr 40/2017 z dnia 21 lutego 2017 r. Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, wyznaczony jako recenzent przewodu doktorskiego jednego z pozaetatowych członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Końcowo stwierdził, że chce jedynie aby sprawa została rozpatrzona merytorycznie z uwzględnieniem wszystkich uwag wnoszonych przez strony. Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2017 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przekazał powyższe pismo celem dołączenia do akt niniejszej sprawy jako pismo procesowe. Sąd w dniu 3 lipca 2017 r. otworzył zamkniętą rozprawę stwierdzając, że powyższe pismo uczestnika postępowania stanowi w istocie wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy. W związku z powyższym odroczono rozprawę z terminem z urzędu. W dniu 6 lipca 2017 r. sędzia Andrzej Matan złożył wyjaśnienia w trybie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., na okoliczności wskazane przez uczestnika postępowania. W wyjaśnieniu tym wskazał, że dwie osoby będące pozaetatowymi członkami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., to córka jego brata (A. M.-N.) oraz żona jego syna (P. G.-M.), jednak żadna z nich nie brała udziału w sprawie zawisłej przed Kolegium, jak również w sprawie wznowieniowej prowadzonej od 2012 r., objętych kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu. Sędzia oświadczył, że w istocie jest członkiem komisji egzaminacyjnej w przewodzie doktorskim A. M. – pozaetatowego członka Kolegium, jednak osoba ta nie była członkiem składu orzekającego podejmującego zaskarżone postanowienie oraz postanowień wydawanych w ramach wznowienia postępowania przed tym organem. Wobec powyższego nie dostrzega podstaw do wyłączenia się od orzekania w rozpatrywanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek uczestnika postępowania D. W. o wyłączenie sędziego ze składu orzekającego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a., stosownie do którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Na mocy art. 18 § 3 p.p.s.a. również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Wskazane wyżej przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., w myśl art. 19 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Treść powołanego przepisu nie wskazuje jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności i tym samym wyłączenie sędziego. Wobec powyższego zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania oraz na treść podejmowanego rozstrzygnięcia przez sędziego. Okoliczności wskazane przez uczestnika postępowania zdaniem Sądu nie uzasadniają wyłączenia sędziego Andrzeja Matana od udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Przesłanką uzasadniającą podejrzenie braku bezstronności sędziego nie może być fakt, iż sędzia, w stosunku do którego został złożony wniosek o jego wyłączenie, jest spokrewniony oraz spowinowacony z pozaetatowymi członkami Kolegium, którzy nie brali udziału w toczącym się przed tym organem postępowaniem. W składzie orzekającym Kolegium, w sprawie zawisłej obecnie przed tut. Sądem, nie orzekała ani córka brata sędziego, ani żona jego syna, zatem nie sposób stwierdzić aby w niniejszej sprawie istniały wątpliwości co do bezstronności sędziego. Odnosząc się do drugiej okoliczności należy wskazać, że sędzia sprawozdawca jest pracownikiem naukowym Uniwersytetu Śląskiego na Wydziale Prawa i Administracji, w którym swój przewód doktorski prowadzi A. M., będąca równocześnie pozaetatowym członkiem Kolegium. Zatem relacja pomiędzy sędzią sprawozdawcą, a wskazanym pozaetatowym członkiem Kolegium ma jedynie charakter zawodowy związany z wykonywaniem swych obowiązków służbowych. Fakt znajomości wskazanej osoby przez sędziego Andrzeja Matana wyłącznie na płaszczyźnie zawodowej, nie może przesądzać o braku jego obiektywizmu w rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Okolicznością uzasadniającą wyłączenie sędziego z mocy ustawy byłoby też w oparciu o przepis art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a., branie przez niego udziału w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Dotyczy to jednak sytuacji, w której sędzia uprzednio zatrudniony w organie administracji brał udział w rozstrzyganiu konkretnej, indywidualnej sprawy, tożsamej ze sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym, w organach administracji publicznej. Chodzi zatem o sytuację w której sędzia będący wcześniej pracownikiem organu administracji wyraził w toku postępowania administracyjnego pogląd prawny lub faktyczny na temat konkretnej sprawy administracyjnej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma zaś miejsca. Wskazane przez uczestnika postępowania okoliczności są niewystarczające do uznania, że zachodzi wątpliwość co do bezstronności sędziego Andrzeja Matana. Przepisy art. 18 i 19 p.p.s.a. dają jedynie podstawę do wyłączenia sędziego z uwagi na podejrzenie co do braku bezstronności albo w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej z uwagi na jego więzi z tą sprawą na etapie postępowania administracyjnego, albo we wszystkich sprawach konkretnych podmiotów, z uwagi na stosunki łączące sędziego z nimi. Tego rodzaju przesłanki w rozpatrywanej sprawie zdaniem Sądu nie zachodzą. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.