II SA/Gl 285/09
WyrokWSA w Gliwicach2010-04-28
Skład orzekający: Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną może zostać skutecznie złożony przez osobę działającą bez pisemnego pełnomocnictwa w imieniu współwłaścicieli oraz czy uprawnionymi do odszkodowania są wyłącznie właściciele nieruchomości z dnia 31 grudnia 1998 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uprawnionym do złożenia wniosku o odszkodowanie może być także osoba, która nabyła nieruchomość po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji o nabyciu własności przez gminę, jeśli umowa przewiduje cesję wierzytelności. Ponadto złożenie wniosku wraz z listą współwłaścicieli, nawet jeśli nie jest formalnie załącznikiem, powinno być traktowane jako wniosek tych osób, a organ ma obowiązek wezwać do usunięcia braków formalnych i wyjaśnień, zamiast arbitralnie odrzucać listę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, której własność przeszła na gminę. Wnioskodawcy kwestionowali decyzje organów odmawiające im odszkodowania z powodu rzekomego złożenia wniosków po terminie lub braku uprawnień do nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. W toku postępowania pojawiła się kwestia, czy wniosek złożony przez jedną osobę wraz z listą współwłaścicieli może być traktowany jako wniosek wszystkich tych osób.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta, orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Referent stażysta Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skarg M. B., A. B., M. K., R. K., Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] – tytułem zwrotu kosztów postępowania - na rzecz skarżącego A. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, na rzecz skarżących M. K. i R. K. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 200 (dwieście) złotych.
Jak dokumentują akta sprawy administracyjnej, działka nr [...] o pow. 0,2960 ha, objęta [...] SR w B., położna w B. obręb [...], w dniu [...]r. pozostawała we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg w B. i wchodziła w skład pasa dróg publicznych – ul. [...] i ul. [...]. Wojewoda [...] stwierdził nabycie prawa własności tej działki z dniem [...]r. przez gminę B. decyzją z dnia [...]r. nr [...]. Jako podstawę prawną decyzji podano przepis art. 73 ust. 1 i 3 oraz art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 972 ze zm.). W dniu [...]r. działka stanowiła przedmiot współwłasności.
Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. nr [...] ustalił odszkodowanie za [...] części nieruchomości na rzecz J. K., W. P. i spadkobierców Z. O. : A. O.-O., W. K. i A. O. O. przyjął, że wniosek Z. O. został złożony [...]r., J. K. [...]r. a wniosek W. P. [...]r. Wydanie decyzji zostało przez organ poprzedzone zapytaniem skierowanym do kancelarii Prawniczej "A", w którym zwrócono się o wydanie opinii, czy wniosek datowany na [...]r. złożony przez W. P. [...]r. należy traktować jako złożony wyłącznie w jego imieniu, czy też w imieniu osób wymienionych i podpisanych na załączonych do wniosku dwóch kartkach. W udzielonej odpowiedzi podano, że we wniosku złożonym przez W. P. nie wskazano, że zawiera on załącznik. Wykaz osób nie stanowi zatem załącznika, nie wynika też z niego, aby osoby na nim podpisane udzieliły pełnomocnictwa W. P. Wniosek został zatem złożony wyłącznie przez W. P. Zwrócono przy tym uwagę, że pisma przyjmowane w siedzibie urzędu winny zawierać adnotacje dotyczące daty wpływu, ilości załączników oraz podpis osoby dokonującej adnotacji. Od decyzji zostało wniesione odwołanie, w którym zarzucono pominięcie w decyzji organu I instancji osób, w imieniu których wniosek o odszkodowanie złożył W. P. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podał, że pierwszy wniosek o odszkodowanie W. P. złożył [...] r. We wniosku tym umieszczone są nazwiska jego rodzeństwa, ale został on podpisany tylko przez jedną osobę. Natomiast wniosek opatrzony datą [...]r. złożony i podpisany przez W. P. nie zawiera żadnej wzmianki o załączonym do wniosku wykazie osób jak również o występowaniu przez wnioskodawcę w imieniu innych osób. Organ przyjął wobec tego, że wniosek ten został złożony przez W. P. we własnym imieniu i nie legitymował się on umocowaniem do reprezentowania innych osób. Decyzja ta nie została poddana kontroli sądowej.
W aktach sprawy znajduje się kopia wniosku opatrzonego datą [...]r., sporządzonego na gotowym formularzu, w którym jako wnioskodawca podany jest W. P. , wniosek jest opatrzony nieczytelnym podpisem. W bezpośrednim sąsiedztwie wniosku w aktach znajduje się także lista 17 osób, zawierająca w 16 przypadkach podpisy osób na niej umieszczonych, zaś w przypadku W. B. informację, że zmarła ona [...]r. a jej następcą jest wnuk A. , którego adres nie jest znany.
Jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, w [...]r. do organu I instancji wpłynęły pisma M. B., A. W., P. P., E. W. i Z. P. W pismach tych stwierdzono, że wniosek został przez W. P. złożony zgodnie z sugestiami pracownika urzędu Z. N., jako wniosek wszystkich osób wymienionych w załączniku. Jeśli forma ta została następnie uznana za niewłaściwą, to organ winien wezwać strony do jego poprawienia. Wyrażono oburzenie, że wniosek w dacie składania oceniono jako prawidłowy, zaś w [...]r. załącznik potraktowano jako luźną kartkę papieru. Pisma te zostały przez organ potraktowane jako wnioski o wypłatę odszkodowania. Do organu I instancji skierował pisma także pełnomocnik A. B., który dołączył dowody następstwa prawnego po W. B. oraz podał, że potwierdza oświadczenie woli złożone przez W. P. w zakresie wniosku o odszkodowanie. W aktach znajdują się także wniosek M. i R. K. z [...]r. o wypłatę odszkodowania (podpisany przez 1 osobę) oraz wniosek z [...]r. K. N. i nawiązujący do niego wniosek A. N. z [...]r. Małżonkowie K. nabyli udziały we własności przedmiotowej działki w drodze umowy darowizny od M. B. aktem notarialnym z [...]r., natomiast małżonkowie N. w wyniku umowy sprzedaży z dnia [...]r, zawartej z E. K. i K. K., które z kolei udziały w działce nabyły od M. B.. Skutki zawartych umów zostały ujawnione w księgach wieczystych.
Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. odmówił ustalenia i wypłacenia odszkodowania za działkę nr 1 w częściach dotyczących A. W., A. B., M. B., M. i R. K., P. P., K. i A. N. oraz Z. P. Organ przyjął, że wnioski A.W., A. B., M. B., P. P., oraz Z. P. zostały złożone po terminie, zaś wnioski małżonków K. i N. nie pochodzą od osób uprawnionych do odszkodowania, albowiem nie byli oni współwłaścicielami działki w dniu [...]r. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r., który zalecił sprawdzić, czy umowy przenoszące tytuł do nieruchomości zawierają postanowienia dotyczące cesji wierzytelności w zakresie odszkodowania. Zwrócono też uwagę, że decyzja pomija będącą stroną E. W.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił ustalenie odszkodowania i wypłacenia odszkodowania za przedmiotowa działkę w częściach dotyczących E. W., A. W., A. B., M. B., M. i R. K., P. P., K. i A. N. oraz Z. P. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.), odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi jest ustalane i wypłacane na wniosek osoby będącej właścicielem w dniu [...]r., złożony w terminie do [...]r. Po upływie tego terminu, roszczenie wygasa. W. E. W. (z [...]), A. W. (z [...]), A. B. (z [...]), M. B. (z [...]), P. P. (z [...]) oraz Z. P. (z [...]) zostały złożone po terminie. Równocześnie organ wyraził przekonanie, że z wniosku złożonego przez W. P. w dniu [...] r. nie wynika umocowanie do działania w imieniu osób wymienionych i podpisanych na dwóch odrębnych arkuszach papieru. Wniosek nie określa wykazu osób jako załącznika a także celu jego złożenia. Wykaz ten nie spełnia zatem wymagań formalnych z art. 63 § 2 k.p.a. i nie może być traktowany jako właściwie złożony przez wymienione i podpisane osoby. Powołano się w tym zakresie na stanowisko radcy prawnego. Natomiast małżonkowie N. i K. , jakkolwiek złożyli wnioski w terminie, nie są osobami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania, albowiem nie byli właścicielami działki w dniu [...]r. oraz nie dokonano na ich rzecz cesji wierzytelności.
Od decyzji organu I instancji wniesione zostały odwołania. Z. P., A. W., E. W., M. B. zarzucili, że wadliwe jest stanowisko organu, jakoby lista złożona wraz z wnioskiem przez W. P. nie stanowiła wykazu osób wnioskujących o wypłatę odszkodowania. Jej dołączenie miało określony cel, którego organ nie zanegował w momencie przyjmowania wniosku. Późniejsze wątpliwości po stronie organu winny zostać usunięte w toku postępowania, poprzez wezwanie stron do usunięcia ewentualnych braków i udzielenia wyjaśnień. Takie same zastrzeżenia, dotyczące arbitralności organu w kwalifikacji treści wniosku i zaniechań w zakresie usunięcia braków zgłoszono wobec stanowiska organ do skuteczności wniosku złożonego przez W.P. w dniu [...]r. Nadto strony zwróciły uwagę, że pisma, potraktowane przez organ jako spóźnione wnioski o wypłatę odszkodowania, były pismami wyjaśniającymi ich stanowisko w sprawie i zostały złożone w wyniku sugestii pracowników organu, uznanie ich zatem za wnioski o wypłatę odszkodowania stanowi nadużycie.
Pełnomocnik A. B. w złożonym odwołaniu zarzucił, że przez 2,5 roku od złożenia wniosku w [...] r. organ nie wezwał żadnej ze stron do jakichkolwiek wyjaśnień czy usunięcia braków. Dla stron było oczywiste, że W. P. działał w imieniu wszystkich uprawnionych.
Organ odwoławczy przeprowadził w dniu [...]r. rozprawę administracyjną z udziałem stron. Przesłuchano w jej trakcie W. P. , który oświadczył, że pierwszy wniosek złożył [...]r. Następnie, po konsultacji z bratem, złożył wniosek [...] r., dołączając do niego listę współwłaścicieli nieruchomości, nie miał bowiem możliwości uzyskania podpisów na wniosku. Przed złożeniem wniosku zasięgnął opinii pracownika Urzędu i uzyskał informację, że wniosek jest kompletny i dotyczy także osób ujętych w wykazie właścicieli. Dołączona do wniosku lista była uprzednio składana w Miejskim Zarządzie Dróg, na potrzeby postępowania dotyczącego wydania decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie działki drogowej przez gminę B. Obecni na rozprawie Z. P., E. W., M. B. oraz małżonkowie K. podtrzymali swoje dotychczas stanowisko w sprawie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania oraz stan prawny mający zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, że K. i A. N. oraz M. i R. K. złożyli wnioski w ustawowym terminie, jednak nie byli w dniu [...]r. właścicielami nieruchomości zajętej pod drogę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uprawnienie do żądania wypłaty odszkodowania służy tylko osobom, które były właścicielami działki w dacie utraty prawa własności. W razie zawarcia późniejszej umowy o zbyciu takiej działki, uwzględnienie roszczeń nabywców jest możliwe tylko w przypadku umowy cesji wierzytelności, do cesji jednak takiej w rozpatrywanym przypadku nie doszło. Natomiast pozostałe strony postępowania złożyły wnioski po terminie. Jego upływ, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, skutkuje wygaśnięciem roszczenia o odszkodowanie. W szczególności zmarła w roku [...] W. B. nie była współwłaścicielką nieruchomości w dniu [...]r. a wymienienie takiej osoby we "wniosku" nie skutkuje uprawnieniami dla jej spadkobierców. W. B. nie był stroną postępowania, zatem jej spadkobiercy nie mogą wstąpić jej miejsce na zasadzie art. 30 § 4 k.p.a. Oceniając możliwość działania W. P. w imieniu pozostałych współwłaścicieli organ wskazał, że bez pisemnego pełnomocnictwa jest to możliwe tylko na zasadzie art. 33 § 4 k.p.a., przepis ten reguluje jednak wyłącznie przypadki "mniejszej wagi", do jakich nie można zaliczyć sprawy odszkodowania za nieruchomość. Uznano także, że nie ma podstaw do przyjęcia, że w sprawie został złożony wspólny wniosek współwłaścicieli, którzy swoje roszczenie ujawnili poprzez złożenie podpisu na liście, mającej stanowić "załącznik" do wniosku z [...]r. Tezie tej przeczy fakt, że załącznik ten zawiera także nazwiska osób zmarłych (W. B.). Obejmuje też osoby, które wystąpiły z samodzielnymi wnioskami (J. K., M. K., R. K.). Załącznik stanowił zatem w ocenie organu wyłącznie listę właścicieli nieruchomości, nadto była ona sporządzona dla potrzeb innego postępowania. Nie stanowi on dowodu złożenia wniosku o odszkodowanie.
Skargi do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody [...] zostały złożone przez M. B., A. B., M. K. i R. K., Z. P., A. W. oraz E. W. Skargi zostały połączone do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą II SA/Gl 285/09. Skargi E. W. i A. W. zostały odrzucone prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 września 2009 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd zastrzegł, że decyzja będzie stanowić przedmiot kontroli ze względu na skuteczne wniesienie pozostałych skarg.
W skargach zawarto żądanie uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący podtrzymali swoje stanowisko, że złożony wraz z wnioskiem z dnia [...]r. wykaz osób stanowił w ich przekonaniu o tym, że wniosek pochodzi od wszystkich współwłaścicieli, a w przekonaniu tym utwierdziło ich stanowisko osoby przyjmującej dokumenty. Podkreślono w skargach, że organ I instancji nie podjął żadnych prób usunięcia powziętych zastrzeżeń i nie wzywał do wyjaśnień, dołączenia pełnomocnictwa czy podpisania wniosku. W ten sposób pozbawiono strony możliwości usunięcia wad wniosku. Pełnomocnik małżonków K., żądając uchylenia decyzji, zanegował prawidłowość stanowiska, jakoby uprawnionymi do odszkodowania były wyłącznie osoby, którym przysługiwał tytuł do nieruchomości w dniu [...]r.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie. Podniósł, że w toku postępowania odwoławczego bezsprzecznie ustalono, że lista współwłaścicieli nie stanowi wniosku o odszkodowanie złożonego przez skarżących. Nie stanowi także dokumentu, z którego można wywieść, że skarżący udzielili pełnomocnictwa W. P.owi. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. ma zastosowanie do niekompletnego podania, a nie do wniosku o jaki chodzi w sprawie. Podtrzymano stanowisko, że wnioski zostały złożone po terminie, zaś małżonkowie K. nie są osobami uprawnionymi do odszkodowania, albowiem nie posiadali tytułu do działki w odpowiedniej dacie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska zajętego w sprawie przez organy mają dwie kwestie, jedna związana z możliwością ubiegania się o odszkodowanie przez osoby, które nie były w dniu [...]r. właścicielami działki, druga z oceną skutków wynikających ze złożenia do akt sprawy listy współwłaścicieli działki wraz z wnioskiem z [...]r. Rozważenie pierwszej z nich ma związek z interpretacją przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że odszkodowanie za działki zajęte pod drogi publiczne, które z mocy ustawy przeszły na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, jest ustalane i wypłacane wedle zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od [...]r. do [...]r. Kwestia kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku, mimo pozornie jednoznacznego sformułowania przepisu, była przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie. Dostrzegł to także Wojewoda [...], który uchylając pierwszą z odmownych decyzji wydanych w sprawie zalecił zbadanie, czy umowy, którymi doszło do zbycia udziałów w przedmiotowej działce już po przejściu jej własności na rzecz gminy, zawierały postanowienia dotyczące cesji wierzytelności z tego tytułu. Wobec stwierdzenia, że umowy te tego rodzaju postanowień nie zawierają, organy stanęły na stanowisku, że uprawnionymi do żądania odszkodowania są wyłącznie osoby, które legitymowały się tytułem do działki w dniu [...]r., czyli które utraciły swoje prawo z mocy ustawy na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Skutkiem tego za pozbawione roszczenia uznano osoby, które po dniu [...]r., ale przed wydaniem decyzji przez Wojewodę [...] stwierdzającej nabycie przez gminę prawa własności działki, zawarły umowy i nabyły w drodze aktu notarialnego udziały w działce.
Kontrowersje związane z interpretacją art. 73 ust. 4 w zakresie dotyczącym kręgu uprawnionych do złożenia wniosku o odszkodowanie były powodem przedstawienia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości: czy osobą uprawnioną do odszkodowania i złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy jest wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r., czy także osoba, która po dniu [...]r., ale przed wydaniem decyzji, na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, nabyła taką nieruchomość w drodze umowy w formie aktu notarialnego i została wpisana jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej, w trybie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece? Po przejęciu sprawy do rozpoznania, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyżej powołanym wyroku NSA. Jednocześnie jest to pogląd, który nie został uwzględniony przez orzekające w sprawie organy. Wadliwie ograniczono możliwość złożenia wniosku wyłącznie do osób będących właścicielami działki w dniu 31 grudnia 1998 r., pomijając zupełnie fakt, że wobec braku decyzji Wojewody orzekającej o nabyciu działki przez gminę i zwłoki w ujawnieniu faktu dokonanego wywłaszczenia w księgach wieczystych, doszło do obrotu udziałami w działce będącej przedmiotem postępowania, co ma wpływ na krąg osób legitymowanych do wystąpienia o odszkodowanie. Fakt ten przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien być uwzględniony. Sąd stanął wobec powyższego na stanowisku, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...), które miało wpływ na wynik sprawy i uzasadnia ich uchylenie.
Druga kwestia sporna w kontrolowanej sprawie jest związana z oceną, czy złożenie w dniu [...]r. przez W. P. wniosku wraz z listą współwłaścicieli winno zostać zakwalifikowane jako złożenie wniosku przez osoby ujawnione na liście. Również w tym zakresie orzekający w sprawie Sąd nie podziela stanowiska organów. Po pierwsze nie budzi wątpliwości, że lista ta została złożona wraz z wnioskiem i znajduje się w aktach. Nie można zatem uznać, że znalazła się w aktach przypadkowo i nie ma żadnego znaczenia, że nie pozostaje w związku z wnioskiem, skoro ten nie zastrzega, że składany jest wraz z załącznikiem. Uporządkowanie akt, także na etapie przyjmowania wniosku, było obowiązkiem organu. Przyjęcie listy wraz z wnioskiem, co nie jest w sprawie kwestionowane, pozbawia organ możliwości podnoszenia zarzutu, że lista ta nie pozostaje w związku z wnioskiem i jest pozbawiona znaczenia, bo np. nie została określona jako załącznik. Skoro złożenie listy nastąpiło przez stronę, to wątpliwości co do jej znaczenia nie mogły zostać usunięte samodzielnie przez organ. Wadliwie zatem organ I instancji, przed wydaniem decyzji, zasięgał opinii prawników co do statusu i charakteru tej listy. Wątpliwość nie dotyczyła w istocie kwestii prawnych, lecz faktycznych i jedynymi podmiotami mogącymi autorytatywnie rozstrzygnąć problem znaczenia listy, były osoby podpisane na złożonych dokumentach: formularzu wniosku i liście. Weryfikacji takiej jednak zaniechano. Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażanym przez skarżących, że przez ponad dwa lata w żaden sposób nie próbowano ustalić przyczyn, dla których W. P. złożył listę współwłaścicieli zawierającą ich dane osobowe i podpisy, po czym arbitralnie przyjęto, że lista ta nie jest dowodem, że ujawnione na niej osoby składają wniosek o odszkodowanie. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że lista została sporządzona pierwotnie dla potrzeb postępowania przed Wojewodą w sprawie wydania decyzji o nabyciu działki przez gminę. Okoliczność ta nie wyklucza posłużenia się nią w innym postępowaniu i dla innego celu. Należy podkreślić, że została ona złożona wraz z formularzem wniosku o odszkodowanie, który określał działkę i przedmiot żądania, lista zaś wyznaczała krąg osób będących stronami postępowania. Weryfikacja tego kręgu też należy do obowiązku organu, podobnie jak troska o kompletność wniosku. W każdym przypadku, otrzymawszy wniosek pozbawiony podpisu czy adresu strony, organ w pierwszej kolejności jest zobowiązany wezwać do usunięcia braku, dopiero po bezskutecznym upływie terminu do uzupełnienia wniosku, może pozostawić go bez rozpoznania. W przekonaniu Sądu kontekst, w którym doszło do złożenia w organie przedmiotowej listy świadczy o zamiarze zgłoszenia wniosku o odszkodowanie w imieniu współwłaścicieli. Zanegowanie tej tezy czyni fakt złożenia listy zupełnie niezrozumiałym i zbędnym, czemu sprzeciwia się wszak włączenie listy do akt sprawy. Organy nie wyjaśniły, z jakiego innego powodu, niż wskazanie kręgu wnioskujących o odszkodowanie, lista mogłaby zostać złożona.
O odszkodowaniu za działki zajęte pod drogi publiczne w trybie ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...) właściwy organ orzeka w formie decyzji administracyjnej, po przeprowadzeniu postępowania regulowanego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Stan ten nakłada na organ administracji szereg obowiązków związanych z koniecznością zapewnienia prawidłowego trybu procedowania. Postępowanie to jest wszczynane na wniosek, co odpowiada jednemu z trybów znanych k.p.a. Nie jest przy tym jasne stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, że przepis art. 64 § 2 k.p.a. ma zastosowanie do podań, a nie do wniosku o odszkodowanie zgłaszanego na podstawie art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających (...). Podaniem w rozumieniu k.p.a. są wszelkie żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia wnoszone w różnej formie do organu (art. 63 § 1 k.p.a.). Wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania jest niewątpliwie żądaniem i stanowi skierowane do organu podanie. Aby wywołać skutek, podanie winno być złożone skutecznie, troska o usunięcie ewentualnych wad podania ciąży jednak na organie. Skuteczne podnoszenie przez organy zarzutu, że wniosek jest niekompletny, nieprecyzyjny, nie zawiera niezbędnych danych (adresu, oryginalnych podpisów) wymaga zatem uprzedniego wezwania stron do usunięcia stwierdzonych braków w trybie art. 64 k.p.a. Dotyczy to także przypadku A. B., który został wykazany jako współwłaściciel, ale nie podano jego adresu i nie podpisał on wniosku. Niekompletność obligowała do podjęcia przez organ próby usunięcia tych braków. Podniesione zastrzeżenia dotyczą także stanowiska organów, że złożone dokumenty nie zawierały pełnomocnictwa dla działania W. P. w imieniu innych osób. Aby zarzut taki był skuteczny, organ winien wezwać do przedłożenia pełnomocnictwa.
W przekonaniu orzekającego Sądu w sprawie nie zachodzi jednak wątpliwość związana z charakterem czynności podejmowanych przez W. P. jako ewentualnego pełnomocnika. Okoliczności sprawy wskazują, że został złożony wniosek składający się z kilku arkuszy, z których jeden zawierał dane określające przedmiot postępowania i treść żądania, zaś kolejne arkusze dane dotyczące osób składających wniosek i ich podpisy. Ewentualne braki w tym zakresie oraz wątpliwości winny zostać usunięte w drodze wezwania stron do udzielenia wyjaśnień i dostarczenia danych lub złożenia oryginalnych podpisów. Natomiast potraktowanie pism, zawierających protesty wobec faktu pominięcia określonych osób w decyzji zakończonej ustaleniem odszkodowania na rzecz części współwłaścicieli, jako nowych i samodzielnych wniosków, w konsekwencji złożonych po terminie, nie może zostać uznane za prawidłowe. To do kompetencji strony składającej pismo należy decyzja, jaki ma ono charakter, treść tych pism nie pozwala przyjąć, że składające je osoby tymi właśnie pismami postanowiły dokonać zgłoszenia żądania wypłacenia odszkodowania. Z podanych względów Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze wskazane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 1 pkt 1a i 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postanowiono na rzecz skarżących A. B. oraz M. K. i R. K. na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 powołanej ustawy. Orzekając o zwrocie kosztów na rzecz Z. P. Sąd zasądził na jego rzecz kwotę 200 zł, co odpowiada uiszczonemu wpisowi od skargi. Mimo zgłoszenia się na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. pełnomocnika i złożenia pełnomocnictwa, Sąd nie orzekł na rzecz Z. P. o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego. W tym zakresie stronie przysługuje wniosek o uzupełnienie wyroku w trybie art. 157 § 1 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło