II SA/Gl 287/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant starszy referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] .w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] 2006 roku skarżący P. B. zwrócił się do Urzędu Miasta w T. o anulowanie czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania G. B. na pobyt stały pod adresem: T., ul. A. Oświadczył, że zameldowana G. B. sfałszowała jego podpis na druku meldunkowym. Wskazał także, iż prawo do lokalu położonego przy ul. A posiada na podstawie umowy najmu. Do wniosku skarżący dołączył odpis wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] roku, sygn. akt [...], orzekającego o uznaniu G. B. za winną popełnienia czynu polegającego na podrobieniu w dokumencie zgłoszenia zameldowania podpisu najemcy. Ponadto skarżący dołączył odpis umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej w dniu [...] 2002 roku ze Spółdzielnią Mieszkaniową "A" w T.. W toku postępowania organ pierwszej instancji na podstawie zgodnych zeznań stron ustalił, że G. B. nie zamieszkuje i nie zamieszkiwała od daty zameldowania, tj. od 2002 roku w przedmiotowym lokalu. Na podstawie pisemnego oświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej "A" ustalono także, że skarżący nie dysponuje tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, albowiem na skutek wypowiedzenia umowa najmu została rozwiązana z dniem [...] 2004 roku. Skarżący powołał się ponadto na wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] roku, sygn. akt [...] znoszący ustawową wspólność majątkową pomiędzy małżonkami G. i P. B. z dniem [...] roku. Wskazał także na okoliczności uniemożliwiające mu korzystanie z dodatku mieszkaniowego spowodowane zameldowaniem G. B., co w konsekwencji przyczyniło się do powstania zaległości czynszowych i wypowiedzenia przez Spółdzielnię umowy najmu. W wyniku tak przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], powołując się na art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że skoro skarżący w dacie złożenia wniosku o anulowanie czynności materialno-technicznej nie posiadał tytułu prawnego do lokalu, w stosunku do którego kwestionuje czynność zameldowania, to nie był on uprawniony do złożenia takiego wniosku. Tym samym w ocenie organu postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego stało się bezprzedmiotowe. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i unieważnienie zameldowania G. B.. Ponownie wskazał, że zameldowanie G. B. nastąpiło w wyniku popełnienia przez nią przestępstwa, a także na skutek niedochowania przez pracowników Urzędu Miejskiego w T. należytej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Zameldowanie G. B. przyczyniło się do powstania zaległości czynszowych, a tym samym do wypowiedzenia umowy najmu. Rozpoznając to odwołanie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielił przy tym argumentację tego organu zawartą w treści uzasadnienia decyzji. Dodatkowo wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania może być wszczęte bądź z urzędu bądź też na wniosek strony. Powołano przy tym art. 61 § 1 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). W ocenie organu nie jest możliwe jednoczesne wszczęcie postępowania i z urzędu i na żądanie strony. Interes prawny w żądaniu wymeldowania osoby ma osoba posiadająca prawo do lokalu lub prawo dysponowania lokalem czyli właściciel, wynajmujący, najemca, osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu. Sam fakt pobytu i zameldowania w lokalu nie stwarza legitymacji do żądania wymeldowania innej osoby. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że po umorzeniu postępowania z wniosku skarżącego, organ pierwszej instancji wszczął w przedmiotowej sprawie postępowanie z urzędu i decyzją z dnia [...] roku, nr [...], której odpis dołączono do akt sprawy, orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania G. B. na pobyt stały w T. przy ul. A. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu powtórzył argumenty prezentowane w toku postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację. Na rozprawie w dniu 5 września 2007 roku skarżący podtrzymując skargę wskazał na wyrok znoszący wspólność majątkową i na tej podstawie domagał się stwierdzenia w niniejszym postępowaniu, że zameldowanie G. B. nastąpiło z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. W szczególności podzielić należy ten pogląd organów, zgodnie z którym w sytuacji, kiedy po wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek okaże się, że wnioskodawcy nie przysługuje legitymacja do wystąpienia z inicjatywą wszczęcia postępowania, to postępowanie z jego wniosku staje się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną jest więc każdy, kto twierdzi wobec organu administracyjnego, że postępowanie administracyjne dotyczy jego interesu prawnego (obowiązku lub uprawnienia), albo kto żąda czynności organu, powołując się na istniejący, zdaniem jego, interes prawny lub obowiązek. "Interes prawny", którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę (por. m.in.: wyr. NSA z dnia 23 maja 1994 r., I SA 979/93, ONSA 1995, nr 1, poz. 50). Interes prawny powinien znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego, zarówno administracyjnego jak i cywilnego. Takimi przepisami są w niniejszym postępowaniu przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a w szczególności art. 15 ust. 2 tej ustawy. W sprawie o wymeldowanie, jak również o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu, stroną w rozumieniu art. 28 kpa jest osoba, której wymeldowanie ma dotyczyć, a także osoba, która posiada tytuł prawny do lokalu lub nieruchomości, z której ma nastąpić wymeldowanie. Nie stanowi takiego tytułu sama okoliczność, że wnioskodawca jest zameldowany pod wskazanym adresem. Zameldowanie jest bowiem odzwierciedleniem stanu faktycznego – nie zaś prawnego. Skoro zatem, jak bezspornie zostało ustalone w toku postępowania, skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do lokalu, to tym samym nie miał on legitymacji do zainicjowania postępowania administracyjnego zmierzającego do anulowania zameldowania G. B.. Oznacza to, że wszczęcie postępowania na wniosek nie legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Stanowisko takie utrwalone zostało na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych. Sąd nie podziela natomiast wyrażonego przez organ odwoławczy poglądu, że przepis art. 61 § 1 kpa nie zezwala organowi administracji publicznej na jednoczesne wszczęcie postępowania i z urzędu i na żądanie strony. Oczywistym jest, że nie mogą być prowadzone równolegle dwa postępowania administracyjne w tym samym przedmiocie z tego powodu, że jedno zostało wszczęte na wniosek, a drugie z urzędu. Powołany jednak art. 61 kpa nie stoi na przeszkodzie, aby po wszczęciu postępowania na wniosek kontynuować je dalej jako postępowanie z urzędu w sytuacji, kiedy z jednej strony stwierdzi się brak legitymacji po stronie wnioskodawcy, a z drugiej strony zachodzą podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania z urzędu. O takiej sytuacji należałoby jednak powiadomić strony w toku postępowania, a ponadto winno to znaleźć wyraz w orzeczeniu kończącym postępowanie. Powyższe uchybienie w niniejszej sprawie nie stanowi jednak takiego uchybienia, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., sąd uchyla decyzję jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wyżej wskazane naruszenie art. 61 § 1 kpa nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wskazać bowiem przyjdzie, że postępowanie w sprawie anulowania czynności zameldowania G. B. zostało ponownie wszczęte z urzędu po uprzednim umorzeniu postępowania w tej sprawie z wniosku skarżącego. Stwierdzić zatem należy, że do merytorycznego rozpoznania sprawy doszło tylko w jednym postępowaniu – tym prowadzonym z urzędu. Na marginesie zauważyć przyjdzie, że to ostatnie postępowanie zakończone zostało decyzją, która w istocie odpowiada żądaniu wnioskodawcy i decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Stanowi ona także potwierdzenie okoliczności podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania, że czynność materialno-techniczna polegająca na zameldowaniu G. B. była wadliwa, co skutkowało jej anulowaniem. Natomiast odnosząc się do zarzutu skarżącego o naruszeniu prawa przez organ meldunkowy przy dokonywaniu czynności zameldowania G. B. z uwagi na orzeczenie sądu powszechnego o zniesieniu wspólności majątkowej stwierdzić przyjdzie, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczność ta pozostaje bowiem bez jakiegokolwiek wpływu na postępowanie w przedmiocie ewidencji ludności. Ewidencja ta ma bowiem służyć odzwierciedleniu faktycznego miejsca pobytu danej osoby i pozostaje w oderwaniu od stosunków cywilnoprawnych i rodzinnych pomiędzy zainteresowanymi osobami. Mając na uwadze powyższe Sąd nie uwzględnił skargi, a zatem podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.s.a.