II SA/Gl 287/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej decyzji dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W otwartym terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi I.K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z powyższej opłaty, wskazując, że nigdzie nie pracuje i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. bez prawa do zasiłku. W formularzu druku PPF skarżąca rozszerzyła swój wniosek wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności i utrzymuje się korzystając z pomocy rodziny. Pismem referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2012 r. I.K. została wezwana do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez udokumentowanie faktu, że jest osobą bezrobotną przez prawa do zasiłku, udokumentowanie wysokości wydatków z tytułu mediów, a także wskazanie imion, nazwisk oraz stopnia pokrewieństwa osób udzielających jej wsparcia finansowego i wysokości tego wsparcia. W wezwaniu tym wyznaczono termin 7 dni na udzielenie odpowiedzi, pod rygorem przyjęcia braku należytego wykazania przez skarżącą przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała kserokopię rachunków za energię elektryczną, gaz oraz czynsz, podnosząc jednocześnie, że najbliższa rodzina udziela jej wsparcia finansowego w różnej wysokości niezbędnego do utrzymania. Postanowieniem z dnia 8 maja 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. I.K. w ustawowym terminie wniosła od tego postanowienia sprzeciw, w którym zaakcentowała, że jej sytuacja materialna wskazana we wniosku upoważnia ją do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem nigdzie nie pracuje oraz pozostaje bez środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Przenosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, że w stosunku do jej osoby zachodzi przesłanka przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, nie udzielając wystarczającej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku dotyczących informacji odnośnie udzielanego jej wsparcia finansowego przez rodzinę. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jej osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (vide: kserokopia decyzji Prezydenta Miasta C. – k. nr 12 akt sądowych) i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe ponosząc koszty m.in. z tytułu utrzymania zamieszkiwanego lokalu mieszkalnego. Sąd nie posiada natomiast informacji odnośnie wysokości uzyskiwanej przez nią pomocy finansowej ze strony rodziny. Skarżąca wskazuje bowiem jedynie, że pomoc ta jest różnej wysokości, niezbędnej do utrzymania. Brak dodatkowego oświadczenia w tym przedmiocie nie usuwa mankamentów wniosku skarżącej, co uniemożliwia weryfikację jej twierdzeń i wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. Dla przyznania prawa pomocy niezbędne jest bowiem ustalenie przez sąd relacji między dochodami a wydatkami wnioskodawcy. W świetle tych okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji, w oparciu o treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy.