II SA/Gl 287/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 stycznia 2023 r. nr SKO.IV/424/1865/2022 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 28 listopada 2022 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r. nr SKO.IV/424/1865/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm. – dalej u.d.w.), po rozpoznaniu odwołania A. P. (dalej – Wnioskodawczyni, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej – organ I instancji) z dnia 28 listopada 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania dodatku węglowego. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, organ I instancji wspomnianą decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. odmówił jej przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że Skarżąca w deklaracji do CEEB z dnia 27 czerwca 2022 r. wskazała, że źródłem ogrzewania jest kocioł gazowy. W ocenie organu I instancji, korekta wspomnianej deklaracji dokonana po 11 sierpnia 2022 r. nie może zostać uwzględniona w sprawie. W odwołaniu z dnia 29 listopada 2022 r. Skarżąca zanegowała powyższą decyzję. W jego treści wyjaśniono, że pomyłkowo w deklaracji CEEB nie zaznaczono przy kotle na paliwo stałe, że jest on eksploatowany i stanowi źródło ogrzewania. Decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie dodatku węglowego. Podkreślono, że zasadniczą przesłanką warunkującą uzyskanie dodatku jest wykorzystywanie jako źródła ogrzewania m.in. kotła opalnego paliwem stałym w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. Ponadto Kolegium wyraziło stanowisko, że decydująca dla przyznania dodatku węglowego jest informacja zawarta w deklaracji złożonej do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r., tym samym korekta tego dokumentu po tej dacie pozostaje bez znaczenia dla prawa do przedmiotowego dodatku. Skoro zatem, jak podnosi Kolegium, w deklaracji złożonej w dniu 27 czerwca 2022 r. Skarżąca wskazała, że źródłem ogrzewania jest kocioł gazowy, to nie jest ona uprawniona do otrzymania dodatku węglowego. W skardze z dnia 26 stycznia 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawczyni wyraziła swoją dezaprobatę dla zanegowanej decyzji Kolegium. W jej treści powtórzyła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Wniosła o zweryfikowanie prawdziwości jej twierdzeń przez organ administracji w drodze wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie organu administracji, którym odmówiono Skarżącej przyznania dodatku węglowego. Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że źródłem ogrzewania budynku Wnioskodawczyni jest kocioł gazowy, który nie został wymieniony w art. 2 ust. 1 u.d.w. Okoliczność tą ustalono w oparciu o deklarację złożoną do CEEB w dniu 27 czerwca 2022 r. Jednocześnie uznano, że korekta tego dokumentu dokonana po 11 sierpnia 2022 r. nie może być uwzględniona. Przechodząc do rozważań podnieść przyjdzie, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm. – dalej u.w.t.r), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego podlega weryfikacji, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r. (art. 2 ust. 15 u.d.w.). Stosownie do art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.w. odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.). Zwrócić należy uwagę także na art. 2 ust. 15f u.d.w., zgodnie z którym w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r., jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Z kolei w myśl art. 2 ust. 15g u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w., nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r., do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r., dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Stwierdzić należy, że przywołane wyżej przepisy określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z rejestrów lub postępowań określonych w art. 2 ust. 15a u.d.w. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku. Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego. W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonych decyzji jedynym powodem odmowy przyznania Skarżącej dodatku węglowego był fakt, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w dniu 27 czerwca 2022 r. jako źródło ogrzewania wskazano kocioł gazowy. Organy orzekające w sprawie zaznaczyły, że Skarżąca w dniu 30 sierpnia 2022 r. dokonała korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wskazując kocioł opalany węglem, jako źródło ogrzewania. Zdaniem organów, korekta deklaracji w zakresie rodzaju źródła ogrzewania dokonana po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie wpływała na zasadność złożonego wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Stanowisko prezentowane przez organy należy uznać za nieprawidłowe. Wskazać należy bowiem, że zgodnie z wyjaśnieniami Skarżącej korekta deklaracji dotyczącej źródeł spalania paliw wynika ze zwykłej pomyłki, albowiem źródłem ogrzewania jest kocioł, do którego jako paliwo stałe stosuje węgiel. Tymczasem organy nie oceniły tej okoliczności, pomimo że kwestia błędu w deklaracji została podniesiona w odwołaniu. Należy w tym miejscu podkreślić, że regulacja przewidziana w art. 2 ust. 15a u.d.w. została wprowadzona z dniem 20 września 2022 r. na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, zaś art. 52 ustawy zmieniającej stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei przytoczone wyżej przepisy art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w. zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 nakazuje również do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie u.d.w., stosować przepisy w nowym brzmieniu. Wszystkie te przepisy obowiązywały już w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Całokształt tych regulacji pozwala zaś stwierdzić, że zmierzają one do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, nakazując organom gminy wnikliwe zbadanie sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła, rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Przepisy u.d.w. zobowiązują bowiem organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że w niniejszej sprawie odmowa przyznania Skarżącej dodatku węglowego bez ustalenia rzeczywistego źródła ogrzewania, z odwołaniem się wyłącznie do faktu złożenia korekty deklaracji po 11 sierpnia 2022 r., stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.). Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy, przy czym strona została pouczona o możliwości zgłoszenia takiego żądania w terminie 14 dni od zawiadomienia o treści wniosku Kolegium.