II SA/Gl 29/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia 16 lipca 2010 r. E. R. wystąpiła o wymeldowanie byłego męża M. R. z jej nieruchomości przy ul. [...] w Z., podając że po wyroku orzekającym rozwód i eksmisję, wyprowadził się z domu, zabierając samochód, ciągnik, sprzęty rolnicze, sprzęty gospodarstwa domowego oraz rzeczy osobiste. Następnie przebywał w Zakładzie Karnym w W., a po jego opuszczeniu nachodzi ją w domu, chociaż w toku sprawy karnej o znęcanie w dniu 16 lipca podał, że mieszka u matki. Do wniosku dołączono odpis wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] z klauzulą wykonalności, co do pkt 2 wyroku, prawomocnego z dnia [...] r. orzekającego eksmisję. Po rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy O. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu M. R. z pobytu stałego przy ul. [...] w Z. Po omówieniu zebranego materiału dowodowego w postaci przesłuchania stron i świadka A. C. oraz wyników oględzin budynku, organ I instancji stwierdził, że M. R. nie mieszka w przedmiotowym budynku, nie ma tam bowiem jego rzeczy osobistych, nie stołuje się tam, nie nocuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Odnosząc się zaś do jego wyjaśnień, że wymelduje się z budynku po podziale majątku i przydzieleniu mu lokalu zastępczego, organ administracji uznał, że kwestie te nie są istotne w sprawie meldunkowej z uwagi na rejestracyjny charakter ewidencji ludności. Zdaniem organu, opuszczenie lokalu nie musi się też łączyć z jego opróżnieniem z rzeczy. W odwołaniu od decyzji M. R. podniósł, że nie wyprowadził się dobrowolnie, bowiem od 31 marca do 12 lipca 2010 r. odbywał resztę kary pozbawienia wolności. Podał też, że wyrok orzekający rozwód i eksmisję, nie jest prawomocny, gdyż został zaskarżony co do orzeczenia eksmisji. Odwołujący się zarzucił też, że oględziny zostały przeprowadzone w budynku przy ul. [...], zaś jego rzeczy była żona prawdopodobnie wyrzuciła. Przyznał, że co prawda po opuszczeniu zakładu karnego nie mógł zamieszkać w przedmiotowym budynku, lecz było to spowodowane założeniem kłódki na ogrodzeniu. Wreszcie, odwołujący się wskazał, że brak zameldowania uniemożliwia mu normalną egzystencję i pozbawia go świadczeń, zaś remont starego budynku i budowa nowego, nastąpiła ze środków wspólnych i pomocy finansowej jego rodziców. Do odwołania dołączono świadectwo zwolnienia ZK w W. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono, podzielając ustalenia faktyczne i pogląd prawny organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, podniesione w odwołaniu kwestie są nieistotne, a przy tym znajdujący się w aktach odpis wyroku rozwodowego opatrzony jest klauzulą wykonalności co do pkt 2 prawomocnego wyroku z dniem 7 kwietnia 2010 r. W toku oględzin odwołujący się nie podnosił kwestii, że zameldowanie dotyczyło innego budynku. Stąd też orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W skardze do sądu administracyjnego M. R. ponowił zarzuty co do prawidłowości ustaleń faktycznych, bowiem nie wyprowadził się dobrowolnie i nie mieszka u swojej matki, a jedynie korzysta z jej adresu do korespondencji. Jego zdaniem, decyzja o wymeldowaniu skazuje go na bezdomność i pozbawia praw, zaś na skutek zażalenia, sprawa eksmisji będzie powtórnie rozpatrywana. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku rozprawy sądowej strony zgodnie przyznały, że wyrok rozwodowy nie jest prawomocny w zakresie orzeczenia o eksmisji i po wybudowaniu nowego budynku na tej samej posesji, przeprowadzili się do niego i w tym budynku nastąpiły oględziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Z mocy art. 15 ust. 2 powołanej przez organy obydwu instancji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01, ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Obowiązek meldunkowy w świetle Konstytucji uznać należy za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki (OTK-A 2002/3/34). Stąd też w niniejszej sprawie istotny był jedynie fakt, czy zameldowanie skarżącego pod adresem w Z. przy ul. [...], odzwierciedla stan faktyczny, a mianowicie, czy skarżący tam przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tymczasem zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania skarżącego złożone w dniu 26 lipca 2010 r. (k. 12 akt adm.), jednoznacznie wykazał, że nie mieszka on pod adresem stałego zameldowania, lecz zamieszkuje w P. przy ul. [...], gdzie koncentruje swoje życie. Zarówno w toku przesłuchania, jak i w trakcie oględzin w dniu 10 sierpnia 2010 r. (k. 23) i wreszcie po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym w dniu 6 września 2010 r. (k. 28), skarżący podał, że wymelduje się z tego adresu dopiero po podziale majątku albo przydzieleniu mu mieszkania zastępczego. Zatem w świetle oświadczeń samego skarżącego, złożonych w toku postępowania przed organem I instancji wynika niezbicie, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania, lecz jego zamiarem jest jedynie legitymowanie się adresem w celu wymuszenia podziału majątku. Sporna nieruchomość stanowi bowiem własność uczestniczki postępowania E. R. z tytułu spadkobrania, co dokumentuje odpis z księgi wieczystej KW nr [...] (k. 3 akt). Jest też poza sporem, że małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód z winy skarżącego, który był też skazany za znęcanie się nad rodziną na karę pozbawienia wolności, którą odbywał do dnia 12 lipca 2010 r., co potwierdza dołączone do odwołania świadectwo zwolnienia z zakładu karnego (k. 36 akt). Treść odwołania wskazuje też jednoznacznie, że skarżący nie zamierza powrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały z uwagi na konflikt z byłą żoną i obawę kolejnego aresztowania. Skarżący podał bowiem w odwołaniu, że nie chce naruszać kłódek na ogrodzeniu w obawie przed reakcją byłej żony i zawarł ugodę z córką, że nie będzie się zbliżał do domu, z której to obietnicy zamierza się wywiązać (k. 39 akt). Oczywiste jest, że rezygnacja z pobytu w miejscu stałego zameldowania nie była dobrowolna, lecz jest wynikiem konfliktu pomiędzy byłymi małżonkami, co jest jednak sytuacją zawinioną przez skarżącego w świetle faktu skazania go za znęcanie nad rodziną i orzeczenia rozwodu z jego winy (wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] jest prawomocny w tym zakresie). W tej też sytuacji opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie było wymuszone bezprawnymi działaniami uczestniczki postępowania, przed którymi skarżący mógłby poszukiwać ochrony prawnej. Zatem prawidłowo uznał organ odwoławczy, że bez znaczenia jest fakt pozostawienia przez skarżącego w dotychczasowym miejscu pobytu części rzeczy osobistych. Odnosząc się zaś do kwestii wniesienia apelacji od wyroku rozwodowego w zakresie eksmisji, wskazać przyjdzie, że nie ma to wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy skarżący opuścił sporny budynek i nie było to wynikiem wykonania orzeczenia przez organ egzekucyjny. Z wyjaśnień złożonych w toku rozprawy sądowej wynika zaś, że nadanie klauzuli wykonalności było spowodowane błędnym przyjęciem przez sąd powszechny, że skarżący uchybił terminowi zaskarżenia wyroku w zakresie orzeczenia o eksmisji. Jednakże nawet uchylenie wyroku w tej części, nie zmieni stanu faktycznego, istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Jest zaś poza sporem, że wówczas nie zamieszkiwał na posesji przy ul. [...] w Z. Gdy zaś idzie o kwestionowanie oględzin, w toku rozprawy sądowej strony zgodnie podały, że z budynku oznaczonego tym zakresem, rodzina około 10 lat temu wyprowadziła się do nowego budynku, który nie ma numeru porządkowego, co podniosła uczestniczka postępowania. Zatem w istocie skarżący od wielu lat nie mieszka w budynku, w którym był zameldowany na pobyt stały, zaś oględziny przeprowadzono w tym budynku na tej samej posesji, w którym strony ostatnio wspólnie zamieszkiwały. Nawet jeżeli skarżący pozostawił tam jakieś rzeczy osobiste oraz przedmioty stanowiące majątek wspólny, to nie zmienia taki stan postaci rzeczy, a mianowicie opuszczenia lokalu przez skarżącego. Wreszcie, nieistotna jest też kwestia, gdzie obecnie skarżący przebywa (w skardze skarżący podważa swoje wcześniejsze zeznania). Bez znaczenia dla sprawy meldunkowej są też dotkliwe skutki decyzji o wymeldowaniu. Decyzja z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności... nie ma bowiem charakteru uznania administracyjnego. Utrzymywanie fikcji meldunkowej, do czego zmierza skarżący, godzi zaś w sens ustawy i instytucji zameldowania jako wynikającej z klauzuli ochrony porządku publicznego (vide: przywołany wyżej wyrok TK). Podniesione w skardze kwestie nie tylko nie są istotne w sprawie o wymeldowanie, ale pozostają w sprzeczności z treścią prawomocnych wyroków sądów powszechnych o skazaniu za przestępstwo na szkodę rodziny i orzeczenia rozwodu z winy skarżącego. Stan faktyczny sprawy został zaś ustalony w oparciu o jego twierdzenia, złożone w toku postępowania administracyjnego. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.