II SA/Gl 291/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie legalności budowy obiektu budowlanego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 25 kwietnia 2016 r. J. W. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści tego formularza oświadczył, że gospodaruje samotnie, w skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 82,87 m2 oraz inna nieruchomość - działka budowlana o pow. 1288 m2 (w użytkowaniu wieczystym). Oprócz tego wnioskodawca zadeklarował, że posiada długoterminową lokatę rentierską oraz obligacje skarbowe, a także samochód osobowy marki [...] z [...]r. o wartości około 60.000 zł, zaś źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 1.870 zł netto miesięcznie. Nadto wywiódł, iż obciążające go opłaty stałe (zakup energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, ogrzewania, dostaw wody oraz gazu) kształtują się na poziomie około 1.000 zł, a do tego dochodzą wydatki na leczenie oraz rehabilitację oraz pozostałe koszty związane z utrzymaniem się. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego z wpisu od skargi oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, iż uwzględniwszy poziom dochodów strony i porównując go do wysokości wydatków uznać trzeba, że konieczność szybkiego zgromadzenia środków potrzebnych na opłacenie wpisu od skargi może okazać się dla niej zbyt trudna. Oddalając natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie wzięto pod uwagę informacje na temat majątku posiadanego przez wnioskodawcę. Podkreślono bowiem, że o ile szybkie zdobycie środków na uiszczenie wpisu od skargi uzasadniło uwzględnienie wniosku w tej części, o tyle posiadanie nieruchomości, lokaty o wartości 30.000 zł oraz nowego samochodu wyklucza przyjęcie tezy o szczególnie trudnej sytuacji materialnej strony. Osoba dysponująca tego rodzaju składnikami majątku nie może bowiem oczekiwać, że będzie traktowana w taki sam sposób jak ktoś, kto w zasadzie nie ma żadnego majątku, gdyż godziło by to w zasadę równego traktowania wszystkich stron postępowań sądowych. W tym kontekście uznano, iż nie można stwierdzić, że skarżący znajduje się w szczególnie trudnym położeniu materialnym, które uzasadniałoby całkowitą rezygnację z kosztów sądowych oraz wyłożenie ze środków publicznych funduszy na opłacenie fachowego pełnomocnika z urzędu. Wyrokiem z dnia 9 września 2016 r. Sąd oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, w dniu 16 września 2016 r. J. W. złożył pismo procesowe zawierające kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy wywodząc, że o ile jego dochód nie uległ zasadniczo zmianie (wzrósł zaledwie o 3,79 zł), to wzrosły ponoszone przezeń koszty utrzymania, a to w wyniku konieczności ponoszenia wydatków na rehabilitację, którą z uwagi na wyczerpanie środków w ramach kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia musi odbywać odpłatnie. W dniu 22 listopada 2016 r. skarżący nadesłał kolejny urzędowy formularz "PPF", w którym zasadniczo powtórzył oświadczenia dotyczące swojego stanu majątkowego, na które powołał się we wcześniej złożonym formularzu z dnia 25 kwietnia 2016 r. Określił przy tym swój dochód netto na 1.873,79 zł (większy o 3,79 zł niż poprzednio), z kolei sumaryczną wysokość kosztów stałych zadeklarował jako 1.221,01 zł (około 150 zł mniej niż poprzednio), zaznaczając jednak, iż kwota ta nie obejmuje wydatków "związanych z zaspokajaniem podstawowych funkcji życiowych jak koszty zakupu paliwa, środków czystości itp. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku J. W. trzeba podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym miejscu trzeba podkreślić, że niniejszy wniosek skarżącego należało rozpoznać z uwzględnieniem faktu, iż w tej samej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r. zwolniono go z wpisu od skargi, odmawiając równocześnie zwolnienia z pozostałych kosztów sądowych jak również ustanowienia adwokata. Zgodnie przy tym z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ewentualne zwolnienie skarżącego z pozostałych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, to jest z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem (w kwocie 100 zł) oraz z ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej (w wysokości 250 zł) oraz ustanowienie dla niego adwokata z urzędu stanowiłoby zatem odstąpienie od oceny sformułowanej w powyższym postanowieniu, a to byłoby możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności stanowiących przesłankę rozstrzygnięcia podjętego w pkt 2 tego aktu, co oznaczać musi pogorszenie położenia wnioskodawcy w tych aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. Zdaniem rozpoznającego wniosek nie można przyjąć, aby w powyższym zakresie doszło do zmian, które mogłyby uzasadniać pozytywne rozstrzygnięcie żądania strony. Po pierwsze bowiem - zgodnie z wywodami skarżącego, uzyskuje on nadal dochód w kwocie niemal identycznej co poprzednio. Jakkolwiek przy tym wnioskujący powoływał się na wzrost kosztów utrzymania spowodowany koniecznością pokrycia wydatków związanych z odpłatną rehabilitacją, to jednak nie podał żadnych konkretnych danych dotyczących przedmiotowych wydatków, a przeciwnie - sam wskazał, że wysokość tych kosztów "jest mu obecnie nieznana". Są to więc koszty przyszłe i bliżej nieokreślone, a skoro tak, trudno zgodzić się, aby argumentacja podnoszona przez stronę w tym zakresie mogła zasługiwać na uwzględnienie przy rozpoznaniu jej wniosku. Po drugie natomiast - zasadniczym motywem negatywnego rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 postanowienia z dnia 8 czerwca 2016 r. był fakt, iż wnioskodawca posiada majątek o znacznej wartości, w tym - poza zamieszkiwanym domem - działkę budowlaną o pow. 1.288 m2, długoterminową lokatę rentierską oraz obligacje skarbowe, a także nowy, dobrej klasy samochód osobowy marki [...] (rok prod. [...]r.). W treści tego postanowienia skarżącemu wyjaśniono w sposób wyraźny, że jego stan posiadania nie pozwala na zakwalifikowanie go do osób ubogich, co wyklucza zwolnienie go z pozostałych kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, albowiem godziło by to w zasadę równego traktowania wszystkich stron postępowań sądowych. Tymczasem z formularza "PPF" złożonego przezeń w dniu 22 listopada 2016 r. wynika, że strona ponownie ubiega się o przyznanie prawa pomocy, choć nadal jest w posiadaniu rzeczonych składników majątkowych. W takiej sytuacji żądanie skarżącego nie może być uwzględnione. Niewątpliwie bowiem posiadany majątek umożliwia mu wygospodarowanie środków finansowych na pokrycie wspomnianych kosztów bez ryzyka uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu (np. poprzez pozyskanie tych środków z posiadanej lokaty rentierskiej bądź ze sprzedaży obligacji albo działki budowlanej). Skoro zatem wnioskodawca możliwości tych nie wykorzystał, to brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, czyli do przerzucenia kosztów związanych z niniejszym postępowaniem na Skarb Państwa czyli na podatników. Zważywszy powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.