II SA/Gl 292/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy R.K. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych Z jego treści wynika, że skarżący wraz z małżonką zamieszkuje w lokalu mieszkalnym o niesprecyzowanej powierzchni, utrzymując się wraz z nią ze świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w łącznej kwocie [...] zł. Z zawartych w druku PPF informacji wynika, że R.K. jest właścicielem pojazdu marki [...] z [...] r., wartego obecnie około [...] zł. Skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wskazał przy tym, że wraz z małżonką, ze względu na stan zdrowia, pozostają pod stałą opieką lekarską czego konsekwencją jest konieczność ponoszenia stałych wydatków na lekarstwa. Ponieważ wskazane wyżej informacje okazały się niewystarczające dla ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy, pismem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał skarżącego do: - udokumentowania kosztów utrzymania się, tj. wydatków na energię elektryczną, dostawy wody, usługi telekomunikacyjne itp., - nadesłania odcinków emerytur uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę, - udokumentowania przeciętnych, miesięcznych wydatków na leczenie się i rehabilitację. Wspomniane wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...], jednakże nie udzielił on na nie odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż jej sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych (co ma miejsce w niniejszej sprawie) prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Okoliczności powołane przez skarżącego nie pozwoliły stwierdzić, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu oraz możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, których sytuacja materialna uniemożliwia lub znacząco utrudnia poniesienie kosztów z tym związanych. Co do zasady chodzi więc o te przypadki, w których strona wykaże, że przy najdalszych wysiłkach nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na wskazany wyżej cel. Zarazem brzmienie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie, która na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) winna przedstawić dokumenty potwierdzające tezę o jej szczególnie ciężkiej sytuacji. Odnosząc powyższe do okoliczności ustalonych w niniejszej sprawie, zauważyć przyjdzie, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym leży poza możliwościami finansowymi R.K.. W pierwszej kolejności odnotować trzeba, że miesięczny dochód w wysokości [...] zł w zupełności powinien wystarczać na utrzymanie się dwóch osób. Trudno bowiem uznać, że jest to kwota niewielka, pozwalająca na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Zarazem, co trzeba podkreślić, wnioskodawca uchylił się od wskazania wysokości swoich wydatków przeznaczanych na utrzymanie się. Stąd też nie wiadomo, czy są one rzeczywiście niezbędne (celowe) a zarazem, czy ich wysokość stanowi znaczącą pozycję w budżecie domowym R.K. Okoliczności te mają zaś istotny wpływ na ocenę możliwości finansowych skarżącego. Pamiętać bowiem trzeba, że oceniając sytuację materialną strony, w kontekście jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokonuje się zestawienia jej stanu majątkowego z potencjalnymi wydatkami do których byłaby zobowiązana w postępowaniu sądowym. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że zasadniczo wydatki te sprowadzają się do wpisu od skargi - na tym etapie postępowania sądowego wynosi on 200 zł – zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) nie można przyjąć, że, w świetle tego co ustalono, jest to wydatek, którego poniesienie byłoby dla skarżącego zbyt trudne bądź też powodowało zagrożenie dla utrzymania się jego rodziny. Pozostałe koszty związane z postępowaniem sądowym mają co do zasady charakter potencjalny (opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej) co oznacza, że nie zawsze strona będzie zobowiązana je ponieść (w istocie są one związane z wynikiem postępowania). Jednakże, nawet gdyby skarżący był zobowiązany do ich poniesienia nie są one na tyle znaczące, aby R.K. nie był w stanie ich opłacić. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.