II SA/Gl 294/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] r. oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W piśmie z dnia [...] 2004 r. skierowanym do Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. małżonkowie J. i T. K. informowali, że ich sąsiad buduje na posesji przy ulicy A nr A w B., bez ich zgody, budynek gospodarczy. Nic im też nie wiadomo aby na prowadzenie tych robót miał pozwolenie. Po przeprowadzeniu w tej sprawie dnia [...] 2004 r. oględzin Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1974 r.) oraz art. 103 ust. 2 i art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.) nakazał A. K. i P. K. przedłożyć określone w tej decyzji dokumenty – w celu doprowadzenia do zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz rozstrzygnięcia możliwości zalegalizowania użytkowania budynku gospodarczego – zlokalizowanego na posesji przy ul. A w B. (pgr A gm. kat. L.). W uzasadnieniu decyzji powołując się na przeprowadzone w dniu [...] 2004 r. oględziny stwierdził, że w północno-zachodnim narożu posesji został zlokalizowany obiekt gospodarczy o konstrukcji murowanej, o wymiarach ok. 2 m x 3 m, do którego od strony północnej dobudowano pomieszczenie o wymiarach 3 m x 5,5 m o konstrukcji szkieletowej drewnianej, obite deskami, bez fundamentów. Obiekt ten został wybudowany bez pozwolenia na przełomie lat 70/80 XX wieku. W 2004 r. wymieniono w tym budynku "zniszczone obicie deskami i dach". Według "wstępnej oceny" stan techniczny budynku i jego lokalizacja umożliwiają przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. W odwołaniu od tej decyzji T. K. opisał zakres robót budowlanych przy objętych postępowaniem budynku, wykonanych przez sąsiada w 2004 r. Polegały one jego zdaniem na wyburzeniu dachu i obicia budynku wykonanego z desek. Rozebrano też do połowy "obiekt o konstrukcji murowanej (z pustaków)". Następnie podwyższono mury z pustaków o 1,5 m, wprawiono okna pod dachem, otynkowano część murowaną, dobudowano od strony północnej pomieszczenie o wymiarach 3 m x 5,5 m konstrukcji drewnianej, obite deskami. Nad całym budynkiem wybudowano też nowy dach o powierzchni około 30 m2 pokryty deskami i papą. Roboty te sąsiad wykonał w granicy bez jego zgody. Po rozpoznaniu tego odwołania decyzja organu I instancji została uchylona a sprawa przekazana temu organowi do ponownego rozpatrzenia decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wykluczył w dotychczasowym postępowaniu przesłanek wydania nakazu rozbiórki budynku w oparciu o Prawo budowlane z 1974 r. Dopiero zaś takie ustalenie stwarzałoby możliwość wydania nakazów zmierzających do legalizacji popełnionej samowoli budowlanej. Rozpoznając sprawę po raz trzeci (również druga decyzja organu I instancji została bowiem uchylona przez organ odwoławczy) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 105 kpa, umorzył postępowanie w sprawie ustalenia legalności budowy budynku gospodarczego na posesji przy ul. A nr B w B.. W uzasadnieniu decyzji opisał przebieg dotychczasowego postępowania. Dalej stwierdził, że sporny budynek został wybudowany przed dniem wejścia w życie Prawa budowlanego z 1994 r. Mają zatem do niego zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. oraz wydanych do tej ustawy aktów wykonawczych – w tym rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm., zwanego dalej warunkami technicznymi z 1980 r.) Usytuowanie tego budynku w stosunku do budynków sąsiednich zarówno na działce inwestora jak i na działce małżonków K. przepisów tych nie naruszało. Powołując się na aktualną inwentaryzację architektoniczno-budowlaną budynku oraz przedłożoną przez inwestora dokumentację fotograficzną z 1993 r. organ orzekający ustalił, że w czasie remontu budynku przeprowadzonego w 2004 r. budynek został samowolnie rozbudowany w kierunku północno-wschodnim o około 1,5 m. Roboty te w odróżnieniu od pozostałych robót remontowych (wykonanych z zastosowaniem innych materiałów niż użyte pierwotnie) stanowiły tym samym samowolę budowlaną. Ta część budynku została jednak w toku postępowania przez P. K. rozebrana, co zostało udokumentowane przez niego stosownymi fotografiami. W tym zatem zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Stwierdził też organ I instancji, że obiekt został wybudowany na działce budowlanej, w terenie dla którego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy B. dopuszcza budowę obiektów gospodarczych, nie narusza on przepisów techniczno-budowlanych, nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, pogorszenia stanu środowiska, warunków sanitarno-zdrowotnych oraz nie utrwala ani nie zwiększa ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. W odwołaniu od tej decyzji T. K. zarzucił, że sporny budynek stanowi samowolę budowlaną. Od czasu jego "kapitalnego remontu w 2004 r." nie dokonano żadnej częściowej jego rozbiórki. Ustalenia co do tej rozbiórki nie polegają na prawdzie. W tym względzie organ orzekający nie powinien swoich ustaleń opierać jedynie na oświadczeniu inwestora. Zarzucił, iż dokumentacja fotograficzna została sfałszowana oraz, że nie brał udziału w przeprowadzonych oględzinach budynku. Podał, że w czasie remontu, który miał miejsce w 2004 r. "wszystko wyburzono", nawet część murowaną. Następnie budynek wybudowano "od podstaw dodając drugie okno". Po rozpoznaniu tego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. uchylił w/w decyzję organu I instancji i nakazał P. K. doprowadzić w terminie do [...] 2006 r. ścianę objętego postępowaniem budynku gospodarczego do wymagań ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia potwierdził ustalenia organu I instancji, iż nie zachodzą określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. przesłanki do orzeczenia rozbiórki spornego budynku. Istnieje zatem podstawa do jego legalizacji. W świetle warunków technicznych z 1980 r. możliwe było też zbliżenie budynku do granicy działek pod warunkiem zachowania wynikających z tych warunków odległości między budynkami. Odległości te (między budynkami) nie zostały naruszone, co umożliwia użytkowanie budynku po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. i po wykonaniu nakazu doprowadzenia istniejącej ściany budynku wybudowanej w zbliżeniu do granicy, do wymagań ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W skardze do sądu administracyjnego T. K. podtrzymał w ogólnym zarysie zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu akcentując, że w 2004 r. postawiono w granicy działek nowy budynek. Jego lokalizacja uniemożliwi mu zabudowę jego działki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego ustalenia i rozważenia stanu faktycznego, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę przedmiot postępowania i wchodzące w rachubę unormowania prawne mogące mieć w sprawie zastosowanie, podstawowe znaczenie dla właściwego rozpoznania sprawy miało ustalenie jaki był faktyczny zakres robót budowlanych przy spornym budynku, wykonanych na [...] 2004 r., a w szczególności czy stanowiły one budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 i art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Ustalenia tego organy orzekające z naruszeniem treści art. 7 i 77 § 1 kpa nie poczyniły. W szczególności nie znalazło to należytego odzwierciedlenia w protokołach z oględzin budynku, które to dowody zostały też przeprowadzone z naruszeniem treści art. 79 § 1 kpa. O terminie oględzin skarżący nie był bowiem powiadomiony i nie brał w nich udziału. Sporządzone z nich protokoły są lakoniczne, nie pozwalają zdaniem Sądu na czynienie istotnych ustaleń faktycznych. Nie sporządzono też do tych protokołów żadnych szkiców sytuacyjnych z zaznaczeniem poszczególnych części budynku opisanych w protokołach. Organy orzekające nie odniosły się też w toku całego postępowania do twierdzeń skarżącego w przedmiocie zakresu faktycznie wykonanych w 2004 r. robót budowlanych. Gdyby twierdzenia te uznać za prawdziwe to należałoby uznać, iż doszło w 2004 r. co najmniej do rozbudowy obiektu budowlanego, czyli do budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 i art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Za takim stwierdzeniem przemawiały też porównania wyglądu budynku wynikającego z fotografii, która jak przyjęły organy została wykonana w 1993 r. (karta [...] akt – organu I instancji) z aktualnym wyglądem budynku. W świetle znajdujących się w aktach fotografii zasadnicze wątpliwości budzi też ustalenie organów orzekających, że już w toku postępowania inwestor rozebrał rozbudowaną w 2004 r. część budynku, czemu stanowczo przeczy skarżący. Z fotografii na kartach [...] i [...] zdaje się bowiem wynikać, że doszło jedynie do usunięcia desek z zewnętrznych ścian budynku na niewielkiej jego długości. Sama długość budynku o konstrukcji drewnianej nie uległa jednak zmianie. Zmianie nie uległa też wielkość dachu. Ustalenie, że doszło do rozbiórki rozbudowanej części budynku nie znajduje zatem zdaniem Sądu należytego potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zostało też dokonane z naruszeniem treści art. 80 kpa. Wobec niedostatecznych ustaleń faktycznych decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 135 ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dopuści organ I instancji dowód z ponownych oględzin o których zawiadomi również skarżącego. Podczas tych oględzin opisze dokładnie wygląd poszczególnych części spornego budynku, zwracając uwagę na elementy pozwalające ustalić datę realizacji tych części (np. z uwagi na ich wygląd i rodzaj użytych materiałów). Sporządzi też szkic sytuacyjny odzwierciedlający usytuowanie poszczególnych części budynku. W czasie oględzin odbierze też dokładne oświadczenia zarówno od inwestora jak i skarżącego co do czasokresu oraz zakresu poszczególnych robót budowlanych wykonanych w budynku, w tym w szczególności robót zrealizowanych na [...] 2004 r. W razie potrzeby i możliwości przeprowadzi też w tym względzie inne dowody z urzędu lub na wniosek stron. Dopiero po poczynieniu dokładnych ustaleń faktycznych (również co do sposobu odprowadzania wód opadowych z budynku, co podniesiono również w skardze) oceni je organ z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Będzie miał też na uwadze, że zastosowanie Prawa budowlanego z 1974 r. jest możliwe jedynie do obiektów lub ich części jeżeli ich budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. (w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.). Budowa zrealizowana w 2004 r. może być zaś legalizowana jedynie w trybie art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego z 1994 r. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.