II SA/Gl 294/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M. i B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W skardze z dnia [...] r. D. i B. M. zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych wskazując, że nie są w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla ich rodziny. Na wezwanie Sadu wniosek ów skarżący złożyli na druku urzędowego formularza. Wynika z niego, że D. i B. M. wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu niepełnoletniego syna. W skład ich majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość budowlana o pow. [...] m2. Skarżący są ponadto właścicielami pojazdu mechanicznego z [...] r. zakupionego na kredyt. Źródłem utrzymania się ich rodziny jest dochód uzyskiwany przez B. M. z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.000 zł. brutto miesięcznie. Skarżący podnieśli również, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą około [...] zł, gaz – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, rata pożyczki na samochód [...] zł, a na lekarstwa wydają przeciętnie około [...] zł. Z druku formularza wynika również, że wnioskodawcy są w trakcie budowy domu, a ponadto udzielają wsparcia matce skarżącej, partycypując w kosztach zakupu lekarstw dla tej osoby. Pismem z dnia 25 maja 2009 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawców do: - nadesłania rachunków, faktur lub innych dokumentów obrazujących wydatki związane z utrzymaniem się, - nadesłania kserokopii umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłat rat kredytu zaciągniętego na zakup samochodu, - nadesłanie zaświadczenia, z którego wynikałoby, iż skarżąca osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku, - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę B.M., wykazującego wysokość uzyskiwanego przez tę osobę wynagrodzenia. Na wezwanie to nie została udzielona odpowiedź. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych danych do przyjęcia, że sytuacja materialna wnioskodawców jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W szczególności zaś skarżący nie uprawdopodobnili w dostateczny sposób, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że brak jest danych potwierdzających fakt, iż D. M. rzeczywiście pozostaje bez zatrudnienia z przyczyn niezależnych od siebie. Okoliczność tę należało uprawdopodobnić za pomocą zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy. Nie jest jasne dlaczego skarżąca nie korzysta ze świadczeń dla osób bezrobotnych, skoro mogłoby to poprawić sytuację materialną jej rodziny. Dalej wskazać przyjdzie, że nie uprawdopodobniono okoliczności zaciągnięcia kredytu na wskazany we wniosku samochód. Nie wiadomo jakiej marki jest to pojazd, nie uzyskano również wiarygodnej informacji na temat jego rzeczywistej wartości. Kwestie te maja zaś istotne znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż jego przyznanie oznacza rezygnację ze świadczeń publicznoprawnych należnych Skarbowi Państwa. Nie uprawdopodobniono również kosztów utrzymania mieszkania, których wysokość wskazana we wniosku budzi poważne zastrzeżenia. Kwota [...] zł czynszu za niespełna [...] metrowe mieszkanie jest stosunkowo wysoka, stąd też należało wyjaśnić powstałe wątpliwości od czego wszakże skarżący się uchylili. W postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem badania jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to tym samym, że ma on wykazać, iż nie dysponuje żadnymi środkami ani też możliwościami ich zdobycia. Trzeba zarazem stanowczo podkreślić, że treść przepisu art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, który w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie budzący zastrzeżeń winien udzielić wyczerpujących wyjaśnień co do stanu rodzinnego i majątkowego. Ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Ewentualne niejasności w opisanym wyżej zakresie mogą być wyjaśnione za pomocą dodatkowych dokumentów (art. 255 P.p.s.a.), o nadesłanie których skarżący zostali wezwani w pismach z dnia 25 maja 2009 r. Konsekwencją uchylenia się od wykonania tego obowiązku może być odmowa uwzględnienia złożonego wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia