II SA/Gl 294/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.M., B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych na skutek wniesionego przez skarżących sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 23 czerwca 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] skarżący D. i B.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W skardze skarżący zawarli m.in. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując że nie są w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla ich rodziny. Na wezwanie Sądu wniosek ów skarżący złożyli na druku urzędowego formularza. Wynika z niego, że skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu niepełnosprawnego syna. W skład ich majątku wchodzi lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość budowlana o pow. [...] m2 Skarżący są ponadto właścicielami pojazdu mechanicznego zakupionego w [...] na kredyt. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany przez B.M. z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący podnieśli również , że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, rata pożyczki na samochód [...] zł na lekarstwa wydają przeciętnie około [...] zł. Z druku formularza wynika również że są oni w trakcie budowy, a ponadto udzielają wsparcia matce skarżącej, partycypując w kosztach zakupu lekarstw dla tej osoby. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oddalił wniosek skarżących o zwolnienie ich z kosztów sądowych w całości. Pismem z dnia [...] skarżący złożyli sprzeciw od ww. postanowienia, z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Jednakże Sąd postanowieniem z dnia 26 października 2009 r. przywrócił skarżącym wnioskowany termin. W uzasadnieniu sprzeciwu podnieśli, iż zaskarżonym postanowieniem odmówiono im przyznania prawa pomocy, z uwagi na nie uprawdopodobnienie w dostatecznym stopniu przesłanek warunkujących zwolnienie z kosztów sądowych, poprzez nie przedstawienie stosownych dokumentów żądanych przez referendarza. Do sprzeciwu skarżący dołączyli szereg dokumentów m.in. kopie dowodów potwierdzających wydatki skarżących, rozliczenie spółdzielni mieszkaniowej, notę obciążeniową banku, harmonogram spłat kredytu. Ponieważ mimo przedstawionych przez skarżących dokumentów Sąd miał wątpliwości co do sytuacji materialnej skarżących wezwał ponownie pełnomocnika skarżących do przedłożenia rocznego zeznania podatkowego skarżącego B.M. za rok [...] oraz zaświadczenia z Urzędu Pracy, z którego wynikałoby, iż D.M. jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku. W odpowiedzi na powyższe nadesłano zeznanie podatkowe, z którego wynika, iż roczny dochód uzyskany przez skarżącego za rok [...] wyniósł [...] zł, zaś Powiatowy Urząd Pracy w P. wystawił zaświadczenie, iż D.M. nie jest zarejestrowana w tamtejszym Urzędzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku skarżących o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych wskazać w tym miejscu należy, iż stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono stronie, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim stronom, które wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Złożony przez skarżących D. i B.M. wniosek z uwagi na podniesienie jedynie kwestii kosztów sądowych, bez ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zakwalifikowany winien być zatem jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji majątkowej skarżących stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została przez skarżących wykazana w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący nie uprawdopodobnili bowiem w złożonym wniosku oraz dalszych dokumentach nadesłanych do Sądu by istotnie nie byli w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. Ocena sytuacji finansowej wnioskodawców dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności prowadzi bowiem do wniosku, iż skarżący dysponują w chwili obecnej ilością środków pieniężnych niewątpliwie wystarczających na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Po pierwsze wskazać przyjdzie, iż podnoszona przez skarżących wysokość kwoty [...] zł- jedynego źródła utrzymania rodziny tj. dochodu uzyskiwanego przez B.M. z wynagrodzenia za pracę nie znajduje oparcia w przedłożonych dokumentach. Z rocznego zeznania podatkowego wynika bowiem, iż dochód skarżącego za rok [...] wyniósł około [...] zł. A zatem w świetle przedłożonych dokumentów skarżący uzyskuje miesięcznie około [...] zł dochodu. Po wtóre z dokumentów nadesłanych do Sądu wynika, iż opłata za użytkowanie lokalu mieszkalnego wynosi około [...] zł, skarżący zaciągnęli dwa kredyty- jeden na budowę domu w kwocie [...] zł, którego miesięczna rata spłaty wynosi około [...] zł i drugi na zakup samochodu osobowego w kwocie [...], którego miesięczna rata wynosi [...] zł Dodatkowo skarżący opłacają gaz [...] zł, energię elektryczną [...] zł, na lekarstwa wydają przeciętnie około [...] zł, za telefon płacą około [...] zł. Podsumowując miesięczne wydatki skarżących wynoszą około [...] zł, co oznacza, że pozostaje im wystarczająca kwota do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Po trzecie skarżąca D.M. nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna, w ten sposób dobrowolnie zrezygnowała z należnych jej świadczeń, oczekując jednocześnie, aby Skarb Państwa pokrył jej koszty sądowe. Tylko na marginesie wypada zaznaczyć, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest w istocie wyłożeniem za stronę środków publicznych z budżetu państwa, a wobec tego powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych niezbędnych na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy bowiem stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W świetle powyższego przyjąć należało, iż złożony przez skarżących wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie w oparciu o powołaną przesłankę przyznania prawa pomocy zakresie częściowym. Skarżący nie wykazali bowiem, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.