II SA/Gl 294/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 23 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii akt sprawy dotyczącej legalności budynku p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 3 grudnia 2025 r. J. L. (dalej: skarżący) zwrócił się do Starostwa Powiatowego w B. o ,,przesłanie kopii akt sprawy" dotyczącej legalności budynku gospodarczo garażowego. Starosta [...] przekazał pismo skarżącego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PINB, organ). W odpowiedzi PINB pismem z dnia 23 grudnia 2025 r. nr [...] poinformował skarżącego, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, jednak są to czynności dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Na powyższe pismo z 23 grudnia 2025 r. J. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Sąd administracyjny, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, jest zobowiązany do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. W tym zakresie ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 p.p.s.a. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej podejmowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest pismo PINB z dnia 23 grudnia 2025 r., stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z 3 grudnia 2025 r. o "dosłanie kopii dokumentów" w związku z toczącym się przed PINB postępowaniem w sprawie legalności budynku gospodarczo-garażowego. W piśmie tym organ "ponownie informuje" skarżącego o treści art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a.") i art. 73 § 1a k.p.a., a w konkluzji wskazuje, że "brak podstaw do zadośćuczynienia Pana wnioskowi jw." W ocenie Sądu, zaskarżone pismo PINB ma charakter jedynie informacyjny i nie może zostać uznane za postanowienie ani za inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 2 i 4 p.p.s.a.). W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 73 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 2). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 3). Natomiast w myśl art. 74 § 2 odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z kolei w myśl art. 124 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, treść rozstrzygnięcia, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego bądź sprzeciw oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Natomiast w myśl § 2 postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie. Zaskarżone pismo PINB z dnia 23 grudnia 2025 r. nie może zostać uznane za postanowienie, gdyż nie spełnia wyżej wymienionych wymogów. Przede wszystkim pismo to nie zawiera rozstrzygnięcia o istocie sprawy wraz z podaniem podstawy prawnej. Wskazano w nim jedynie na brak podstaw do zadośćuczynienia wnioskowi skarżącego z dnia 3 grudnia 2025 r. Przy czym pismo skarżącego z dnia 3 grudnia 2025 r. dotyczy wcześniejszej korespondencji, tj. wniosku skarżącego z 23 października 2025 r. oraz pisma PINB z 3 października 2025 r. Nadto należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z powołanej regulacji wynika, że strona zyskuje prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego dopiero rozstrzygnięcia wydanego wskutek złożenia środka zaskarżenia (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Lex el. 2016). Zatem niedopuszczalne jest wniesienie skargi na postanowienie o odmowie wglądu w akta sprawy wydane przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie postanowienie w tym przedmiocie wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesionego zażalenia. Wyjaśnić także trzeba, że w przypadku niezałatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., a następnie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania jest przedmiotem skargi. Po zbadaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi Sąd stwierdza, że podlega ona odrzuceniu, gdyż zaskarżone pismo PINB nie mieści się w katalogu aktów i czynności objętych zakresem kontroli sądu administracyjnego. Z tych przyczyn skarga podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.