II SA/Gl 298/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie statutu spółki wodnej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Wpis od skargi został w niniejszej sprawie ustalony na kwotę 200 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia M. S., w piśmie procesowym z dnia [...] r. podniosła szereg okoliczności związanych z jej sytuacją materialną, wskazując na końcu, iż poniesienie tego wydatku negatywnie odbije się na sytuacji materialnej jej rodziny. Pismo to, ze względu na treść, zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. W następstwie wezwania Sądu skarżąca złożyła ów wniosek w przewidzianej przepisami formie, tj. na druku urzędowego formularza zaznaczając, iż ubiega się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wynika z niego, że M. S. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem oraz trójką dzieci. Dwoje z nich studiuje, zaś najmłodsze kontynuuje naukę w liceum ogólnokształcącym. W skład majątku rodziny wnioskodawczyni wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Źródłem utrzymania się rodziny M.S. jest dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego (którego wysokości wszakże nie określiła) oraz wynagrodzenie jej małżonka w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Pismem z dnia 15 czerwca 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do - udokumentowania dochodu osiąganego przez jej małżonka, - przedłożenia zaświadczenia o wysokości dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych uzyskanych w 2008 r., - nadesłania kserokopii rachunków, faktur lub innych dokumentów obrazujących przeciętne, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem się (koszty zakupu energii elektrycznej, wody, odbioru ścieków, opłat za telefon itp.), - nadesłania zaświadczeń potwierdzających fakt, iż dwójka jej dzieci uczy się w szkołach wyższych. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że kryteria oceny takiego wniosku są dużo surowsze aniżeli w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tylko więc ten, kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych może liczyć na ewentualne uwzględnienie takiego wniosku. Odnosząc się do złożonego wniosku w pierwszej kolejności wypada wskazać, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie wykazała, że jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby zasadne było zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Na wstępie stwierdzić należy, że rodzina wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodu, jakim jest wynagrodzenie za pracę L. S.. Już ten fakt, przy uwzględnieniu prezentowanego przez sądy administracyjne orzecznictwa stoi na przeszkodzie przyjęciu tezy, że sytuacja wnioskodawczyni jest wyjątkowo ciężka. Dodać przy tym wypada, że jej rodzina osiąga również dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Skarżąca uchyliła się od podania jego wysokości, jak również od wyjaśnienia, czy jej rodzina korzystała z dotacji z funduszy europejskich. Ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy opiera się na okolicznościach podanych przez stronę występującą z takim wnioskiem. Jeżeli więc uchyla się ona od ich wskazania, to tym samym wyklucza możliwość obiektywnego zbadania jej sytuacji materialnej. W tym kontekście twierdzenie skarżącej, że nawet uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 200 zł uczyniłoby znaczący ubytek jej budżecie rodzinnym jest niewiarygodne i nie zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia