II SA/Gl 3/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu U. H. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 3/18 o oddaleniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności w sprawie uprawnienia do kierowania pojazdami postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2018 r. Sygn. akt II SA/GI 3/18 Postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku U. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z małżonkiem, zamieszkując w budynku mieszkalnym o pow. 140 m2 i wartości około 400.000,00 zł. W skład majątku strony wchodzi również nieruchomość gruntowa, na której usytuowany jest ów budynek oraz dwa samochody z 2002 r.: [...] oraz [...]. Małżonek strony nie pracuje, zaś sama skarżąca zadeklarowała, iż otrzymuje dochód w wysokości 2483 zł netto miesięcznie. W druku formularza zaznaczono, że opłaty za media kształtują się na poziomie około 550 zł miesięcznie; koszty leczenia to kwota 250 zł miesięcznie zaś koszty rehabilitacji to wydatek rzędu 500 zł miesięcznie. Referendarz zwrócił uwagę, że wynagrodzenie skarżącej, wedle przedłożonego przez stronę zaświadczenia, to kwota 3000 zł netto miesięcznie, natomiast stałe udokumentowane wydatki kształtują się na poziomie około 600 zł. Zestawienie udokumentowanych wydatków z uzyskiwanym dochodem prowadzi do wniosku, że do dyspozycji dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni pozostaje około 2400 zł. Tymczasem koszty postępowania na jego obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 200 zł – stosownie do treści § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Nawet, jeżeli pod uwagę weźmie się deklarowane przez stronę, dodatkowe wydatki na rehabilitację (które wszakże w najmniejszym stopniu nie zostały uprawdopodobnione) to kwota pozostająca do dyspozycji rodziny skarżącej pozwala na poniesienie tego rodzaju wydatku bez uszczerbku w utrzymaniu. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 8 lutego 2018 r. domagając się jego zmiany i kwestionując ustalenia poczynione przez referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazała, że wskazany przez nią majątek został zgromadzony na przestrzenia ponad 30 lat pracy zawodowej jej i jej małżonka. Ponadto z przedłożonego zaświadczenia za grudzień 2017 r, wynika że została wykazana jednorazowa premia roczna i zapomoga, zatem miesięczne wynagrodzenie jest pomniejszone o wskazane kwoty, ponadto przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach toczą się jeszcze równolegle dwie sprawy i uiszczenie wpisu za trzy sprawy jest dla skarżącej i jej małżonka dużym obciążeniem finansowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Przepis art. 199 p.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, jedynym kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny kosztów. Mając na uwadze sytuację materialną skarżącej uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego przezeń wniosku, albowiem jej sytuacja materialna nie jest na tyle ciężka, aby uzasadnionym było zwolnienie jej od kosztów sądowych. Sąd zgodził się z referendarzem sądowym, że dochody uzyskiwane przez skarżącą choć nie są znaczne to jednak pozwalają na zaspokojenie potrzeb rodziny wnioskodawcy i wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych sprowadzających się na obecnym etapie postępowania sądowego do wpisu od skargi. W świetle powyższego zestawienia nie sposób uznać, że sytuacja materialna skarżącej jest na tyle ciężka aby koniecznym było przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12, LEX nr 1274301). Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż sytuacja materialna skarżącej nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Oceny tej nie zmienia zaś fakt, iż przed tut. Sądem toczą się równolegle jeszcze dwie inne sprawy zainicjowane przez stronę, w których również będzie ona zobowiązana do poniesienia tego rodzaju wydatku. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt II SA/GI 3/18