II SA/Gl 305/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2009r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą z up. Naczelnika Urzędu Celnego w K., na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), orzeczono o nałożeniu na A A.F. kary pieniężnej w kwocie [...] zł tytułem: 1) wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji w wysokości [...] zł (pkt 1.1 załącznika do ustawy), 2) wykonywania przewozu bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w wysokości [...] zł (pkt 4.1 załącznika do ustawy). W uzasadnieniu organ I instancji powołując się na protokół kontroli nr [...] z dnia [...], wskazał, że w tym dniu o godz. [...] na drodze krajowej nr [...] w S., dokonano kontroli samochodu ciężarowego marki [...] typ [...], nr rej. [...], w trakcie której kierujący pojazdem R.L. przedstawił dowód rejestracyjny pojazdu, prawo jazdy, dowód osobisty, potwierdzenie ubezpieczenia pojazdu, wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...] na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne oraz świadectwo kwalifikacji. Z przedstawionych do kontroli dokumentów wynikało, że przedsiębiorcą wykonującym przewóz drogowy rzeczy jest A A.F. Jednakże kierujący pojazdem R.L. nie był pracownikiem tego przedsiębiorcy, bowiem nie został przez niego zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, co potwierdził Inspektorat ZUS w Z. w piśmie z dnia [...]. Stąd też organ I instancji uznał, że przedmiotowy przewóz drogowy nie mógł być zakwalifikowany jako niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne z uwagi na niespełnienie warunków określonych w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym, a zatem na jego wykonywanie wymagane było uzyskanie licencji. Nadto, przewóz w dniu [...] był wykonywany bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W ocenie organu I instancji, taki stan rzeczy skutkować winien nałożeniem kary pieniężnej przy uwzględnieniu stanu prawnego, obowiązującego w dacie kontroli. W odwołaniu od decyzji A.F. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 77, 80 i 107 kpa oraz art. 4 ustawy o transporcie drogowym, a także art. 1, 7 i 17 ustawy o Inspekcji Celnej. Odwołujący się wyjaśnił, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmami B oraz A, lecz w obrocie prawnym przedsiębiorcą jest osoba fizyczna. Natomiast kierowca R.L. jest pracownikiem zgłoszonym do ubezpieczenia społecznego przez B s.c., której jest jako przedsiębiorca współwłaścicielem, a zakres przedmiotowy i charakter działalności gospodarczej obydwu firm jest identyczny. Nadto, odwołujący się zarzucił, że będący jego własnością samochód jest pojazdem specjalnym i jako zwolniony z podatku od środków transportu, nie podlega również opłacie drogowej. Wreszcie, jego zdaniem, przeprowadzona kontrola jest nieważna, bowiem nie mieściła się w podstawowych obowiązkach funkcjonariuszy celnych, ani też nie pouczono kontrolowanego o prawach i obowiązkach, jak również nie doręczono przedsiębiorcy upoważnienia do jej przeprowadzenia. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Dyrektora Izby Celnej w K., orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, z dołączonej do akt umowy o pracę z dnia [...] wynika, że kierowca R.L. był pracownikiem zatrudnionym w firmie B H.F., podczas gdy przedmiotowy przewóz realizowany był na potrzeby firmy A A.F. Stąd też zdaniem organu II instancji, nie ma znaczenia fakt, czy odwołujący się jako przedsiębiorca jest współwłaścicielem firmy B s.c., zaś przewóz w dniu [...] nie spełniał warunku przewozu na potrzeby własne, jako że wówczas pojazdy samochodowe winny być prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutu, iż przewóz nie podlegał opłacie drogowej, bowiem samochód specjalny – betonomieszarka, z uwagi na dopuszczalną masę całkowitą [...] kg, nie jest pojazdem wymienionym w art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Wreszcie, organ II instancji nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania i uprawnień funkcjonariuszy celnych. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego A.F. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 431 kodeksu cywilnego oraz nieuwzględnienie oświadczenia kierowcy J.M. co do stanu jego zdrowia w dniu kontroli, w następstwie czego błędnie uznano, że wykonywany jednorazowo przewóz betonu komórkowego wyprodukowanego przez przedsiębiorcę na potrzeby własne, nie jest w istocie tym przewozem. Skarżący zarzucił, iż organy administracji pominęły fakt, że skarżący prowadzi wraz z rodzicami M. i H.F., identyczną działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej B, w której zatrudniony był R.L., wykonujący sporny przewóz w zastępstwie chorego pracownika. Jego zdaniem, naruszono też ratio legis przepisów art. 4 i 92 ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego powołując się na złożoną do akt kserokopię uchwały wspólników spółki cywilnej B, podniósł że H.F. był upoważniony do zawierania w imieniu wspólników umów o pracę oraz wyjaśnił, że każdy ze wspólników prowadzi także działalność gospodarczą osobno. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku ponownego rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że organy administracji prawidłowo przyjęły, iż dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miarodajny jest stan prawny i faktyczny z daty kontroli, tj. [...] (vide: wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt II GSK 491/08, niepubl.). Definicję przewozu na potrzeby własne zawiera zaś przepis art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). I tak, w rozumieniu tej ustawy, jednym z warunków uznania przejazdu pojazdem po drogach publicznych, wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, jest wymóg, aby pojazdy samochodowe używane do przewozu były prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników (lit. a powołanego przepisu). Spór w niniejszej sprawie dotyczy zaś kwestii, czy kierujący w dacie kontroli pojazdu R.L. był pracownikiem skarżącego, który prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej oraz pod firmą A A.F. Organy administracji przyjęły, że z przedłożonej umowy o pracę z dnia [...] wynika, iż R.L. był pracownikiem zatrudnionym w firmie B H.F., która jest innym podmiotem gospodarczym niż firma skarżącego A, na rzecz której realizowany był przedmiotowy transport w dniu [...], zaś skarżący nie zgłosił tego kierowcy do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Zdaniem sądu administracyjnego, ustalenia faktyczne w tym zakresie są prawidłowe. Wszak organy administracji nie są uprawnione do oceny we własnym zakresie stosunku prawnego, łączącego przedsiębiorcę z kierującym jego pojazdem. W tym względzie muszą opierać się na dokumentacji, zaś spór na tym tle władny jest rozstrzygnąć wyłącznie sąd powszechny – sąd pracy. Treść przedłożonego przez skarżącego dokumentu w postaci umowy o pracę z dnia [...] nie budzi zaś wątpliwości, że R.L. był zatrudniony przez H.F. jako przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Ustawa ta uznaje za przedsiębiorców także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (ust. 2). Trafnie przyjęły organy administracji, że z uwagi na brak innej definicji przedsiębiorcy, zawartej w samej ustawie o transporcie drogowym, użyte tam pojęcie przedsiębiorcy musi być interpretowane w świetle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Sedno problemu polega jednak na tym, że każdy ze wspólników spółki cywilnej B, a więc zarówno skarżący A.F., jak i H.F. oraz M.F., prowadzą także działalność gospodarczą jako odrębne osoby fizyczne. Tymczasem przedsiębiorcą może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoby będące wspólnikami spółki cywilnej. Jednakże w takim przypadku są to różne podmioty gospodarcze, posiadające odrębne statusy prawne. Na takie rozumowanie wskazuje także treść art. 431 kodeksu cywilnego. Ta sama osoba fizyczna może być przedsiębiorcą, działającym jednak pod różnymi firmami zgodnie z art. 432 kc, przy czym firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko, co nie wyklucza włączenia do firmy pseudonimu lub innych określeń (art. 434 kc). Zatem osoby fizyczne będące wspólnikami spółki cywilnej w rozumieniu art. 860 § 1 kc, tworzą przedsiębiorców działających pod odrębną firmą. Ewentualny wkład wspólnika do spółki własności lub innych praw, nie prowadzi do sytuacji, że wspólnik nie posiada praw, których nie wniósł do majątku spółki. Stąd też w sytuacji, gdy H.F. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą B, zawarł z R.L. umowę o pracę, to brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby skutki tej umowy przeszły na A.F., prowadzącego działalność pod firmą A. Bez znaczenia dla oceny skutków umowy o pracę jest zatem fakt, że H.F. i A.F. są wspólnikami spółki cywilnej, a także nieistotne są stosunki rodzinne i tożsamość profilu prowadzonej działalności gospodarczej. Chybiony jest też co prawda pogląd skarżącego, że R.L. jest zatrudniony przez wspólników spółki cywilnej B, bo przeczy temu umowa o pracę, podpisana przez H.F. pod firmą B, a nie B z oznaczeniem wspólników spółki cywilnej, jednak kwestia ta nie ma znaczenia w sytuacji, gdy sporny przewóz realizowany był na potrzeby A.F., prowadzącego działalność pod firmą A A.F., a więc podmiotu odrębnego od spółki cywilnej B. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma też żadnego znaczenia fakt, że H.F. został upoważniony do zawierania umów o pracę przez wspólników spółki cywilnej, skoro umowę o pracę z R.L. zawarł nie w imieniu wspólników, lecz jako przedsiębiorca pod firmą B H.F. Wreszcie, nieistotne są przyczyny, dla których R.L. kierował pojazdem, wykonując przewóz w dniu [...] na rzecz skarżącego, a mianowicie zły stan zdrowia pracownika skarżącego. Ustawodawca przewidział bowiem, że warunkiem uznania przewozu jako wykonywanego na potrzeby własne, jest prowadzenie pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. W sytuacji, gdy sporny przejazd realizowany był na rzecz skarżącego, bowiem w świetle przedstawionych w toku kontroli dokumentów, pojazd jak i przewożony ładunek, stanowiły własność skarżącego, a nie – wspólników spółki cywilnej, czy H.F., to nie został spełniony warunek z art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym. Zatem przejazd w tym dniu z uwagi na fakt, że kierujący nie był pracownikiem skarżącego, nie mógł być zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne. W tej sytuacji prawidłowo uznały organy administracji, że sporny przejazd wymagał uzyskania licencji zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, a jej brak uzasadniał nałożenie kary pieniężnej w kwocie [...] zł zgodnie z pkt 1.1 załącznika do ustawy. Uzyskania takiej licencji wymaga bowiem każdy, nawet jednorazowy przewóz zgodnie z definicją transportu drogowego, zawartą w art. 4 pkt 3 ustawy. Dodać należy, że stan faktyczny sprawy nie podpadał pod inny przypadek, uzasadniający nałożenie kary w niższej wysokości z pkt 1.4; 1.5; 1.7 załącznika do ustawy. Z uwagi na zdefiniowanie przez ustawodawcę pojęcia "przewóz na potrzeby własne", brak zatem podstaw do ferowania zarzutu naruszenia ratio legis art. 92 ustawy, jako przepisu sankcjonującego naruszenie wymogu uzyskania licencji dla innego typu przewozu. Zdaniem sądu administracyjnego, w niniejszej sprawie spełnione też zostały przesłanki ustawowe do nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...] zł jako sankcji wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd (pkt 4.1 załącznika do ustawy). Betonomieszarka jest co prawda pojazdem specjalnym, lecz przejazd takim pojazdem nie został zwolniony od obowiązku uiszczenia opłaty z mocy art. 42 ust. 1 ustawy i nie znajduje zastosowania żaden z przypadków wyłączenia ustawy, wymieniony w art. 3. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). SJ/