II SA/Gl 31/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. We wniosku z dnia [...] r. (według daty wpływu do Urzędu Miasta w R.) M. N. domagał się ustalenia i wypłaty na jego rzecz, jako ujawnionego w księdze wieczystej [...] w R. właściciela nieruchomości gruntowej o numerze ewidencyjnym [...] położonej w R. przy ul. [...], odszkodowania za przejęcie tej nieruchomości pod drogę publiczną. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. na podstawie art. 57 § 5, art. 104, art. 105 § 1 i art. 107 kpa w związku z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzającej ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., zwanej dalej ustawą z dnia 13 października 1998 r.) umorzono wszczęte w tej sprawie postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający powołał się na treść art. 73 ust. 4 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r., zgodnie z którym odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego wypłaca się na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Skoro wniosek M.N. złożył po upływie przewidzianego tym przepisem terminu to jego roszczenie wygasło. W odwołaniu od tej decyzji M. N. zarzucił, że jego nieruchomość nie spełnia kryterium drogi publicznej, gdyż stanowi "niezabudowaną nieruchomość gruntową porośniętą trawą", na której nie zostały wzniesione żadne obiekty inżynierskie. Dlatego też przejęcie jej własności przez Gminę R. było niezgodne z prawem. O przejęciu tym nie był przy tym z naruszeniem art. 9 kpa poinformowany. W tej zaś sytuacji zasadnym będzie zdaniem odwołującego się wniosek o przywrócenie terminu do dochodzenia odszkodowania. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 kpa w zw. z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie podzielił ocenę prawną dokonaną przez Prezydenta Miasta R. Dodatkowo powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07, zgodnie z którym za zgodny z Konstytucją został uznany art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zakresie w jakim określa on termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z aktem i datą wydania decyzji o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy. Stwierdził też, że w niniejszym postępowaniu nie mogą być rozpatrywane zarzuty co do legalności przejścia prawa własności działki M. N. na rzecz Gminy R. zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy, która to kwestia była przedmiotem rozstrzygnięcia w odrębnej sprawie administracyjnej. Dalej zaś Wojewoda stwierdził, że termin z art. 73 ust. 4 ustawy jest terminem prawa materialnego i z tego powodu nie mają do niego zastosowania przepisy kpa o przywróceniu terminów. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] M. N. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 9 i art. 49 kpa. Uzasadniając ten zarzut podniósł, że nie został powiadomiony prawidłowo o wszczęciu przez Prezydenta Miasta R. postępowania w sprawie przejęcia jego nieruchomości, co uniemożliwiło mu wzięcie udziału w tym postępowaniu i złożenia w terminie wniosku o odszkodowanie. Nie został też pouczony o przysługującym mu prawie do odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Dodatkowo podniósł, że organy nie miały obowiązku, a nawet nie mogły pouczyć skarżącego o terminie złożenia wniosku o odszkodowanie, a to w sytuacji gdy przed upływem tego terminu nie było im wiadome czy działka skarżącego przeszła z mocy prawa na własność Gminy R. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew zarzutom skarżącego zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującemu prawu. Z treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jednoznacznie wynika, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, której własność przeszła z mocy prawa (art. 73 ust. 1 tej ustawy) z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego można było złożyć jedynie w okresie od [...]r. do [...]r. Po upływie tego okresu roszczenia takie wygasły. W sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący wniosek o odszkodowanie złożył po ww. terminie bo dopiero [...]r. Oznacza to, że jego roszczenie wygasło. To zaś skutkuje tym, że wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Decyzja o umorzeniu takiego postępowania znajduje zatem pełnie uzasadnienie w treści tego przepisu. W świetle treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów skarżący spóźnił się ze złożeniem wniosku w przewidzianym tym przepisem terminie, a w szczególności czy uchybienie temu terminowi zostało przez niego zawinione. Jak to bowiem zasadnie przyjął Wojewoda termin ten jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 i 59 kpa – nawet gdyby przyjąć, że wniosek w tym przedmiocie został przez skarżącego złożony. W szczególności dla upływu tego terminu nie miałaby znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że o terminie tym nie został on pouczony przez organy administracji publicznej w trybie art. 9 kpa. W tym względzie należy nadto podzielić stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, że przed upływem tego terminu organy nie miały podstaw do takiego pouczenia, gdyż nie była jeszcze wydana decyzja o jakiej mowa w ustępie 3 artykułu 73. Podkreślenia wymaga też w tym przedmiocie, na co zwrócił już uwagę organ odwoławczy, że treść art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy została uznana za zgodną z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07, którym to orzeczeniem również Sąd rozpoznający niniejszą skargę był związany. Nie można podzielić też zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 49 kpa skoro został on sformułowany w związku z innym postępowaniem administracyjnym (opartym na treści art. 73 ust. 3 omawianej ustawy), niż decyzja ta zapadła. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).