II SA/Gl 314/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2026 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1312/2025/18626 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 24 listopada 2025 r. nr [...]. Pismem nadanym dnia 13 lutego 2026 r. B. K. (dalej: Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2026 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1312/2025/18626 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego . Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 21 listopada 2023 r. nr [...] organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 2 listopada 2023 r. nr [...] odmawiającą prawa do świadczenia, i orzekł co do istoty sprawy – przyznał Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem K. L. od dnia 20 kwietnia 2023 r. na stałe (karta nr 21 akt administracyjnych). Decyzja została zmieniona koleją decyzją w zakresie wysokości świadczenia (karty nr 14 akt administracyjnych). W dniu 17 listopada 2025 r. Strona przedłożyła w organie zaświadczenie, że od dnia [...] r. osoba wymagająca opieki pozostaje pod opieką Stowarzyszenia [...] w Z. (karta nr 12 akt administracyjnych), natomiast w dniu 24 listopada 2025 r. przedłożyła akt zgonu ojca z dnia [...] r. (karta nr 7 akt administracyjnych). W tych okolicznościach, Prezydenta Miasta J. (dalej: organ pierwszej instancji), w powołaniu na art. 32 ust. 1, art. 25 ust. 1 w zw. art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b, art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 1429 z późn. zm.), decyzją z dnia 24 listopada 2025 r. nr [...], uchylił decyzję nr [...] z dnia 21 listopada 2023 r. przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że w sprawie wystąpiła inna okoliczność mająca wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego tj. strona zaprzestała sprawowania opieki nad osobą z niepełnosprawnością, wobec czego strona nie spełnia przesłanek warunkujących pobieranie świadczenia. Jednocześnie wskazał, że kwota świadczenia za niepełny miesiąc została ustalona za okres od 1 listopada do 7 listopada 2025 r. w wysokości 767 zł, i zostanie wypłacona w grudniu 2025 roku. Decyzja została doręczona w dniu 26 listopada 2025 r. W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym w ustawowym terminie, Skarżąca podkreśliła, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało przyznane na stałe, na zasadach obowiązujących przed 31 grudnia 2023 r., zatem opiekun osoby niepełnosprawnej zachowuje prawo do świadczenia na dotychczasowych zasadach, nie dłużej niż do końca okresu, na które prawo zostało przyznane. Podkreśliła, że orzeczenie o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki zostało wydane na stałe, a jednocześnie ojciec nie złożył wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Po przywołaniu brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. oraz rodzajów działalności leczniczej określonych w art. 8 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 450 z późn. zm.), a także brzmienia art. 9 i art. 12 ust. 1 tej ustawy, zaznaczyła, że stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne udzielane są w hospicjum, i są jednym z rodzajów działalności leczniczej. Wskazała, że ojciec od dnia [...] r. był hospitalizowany w Szpitalu [...] w J., a następnie został skierowany dnia [...] r. do hospicjum w Z., gdzie zmarł [...] r. Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy przywołaną na wstępie decyzją z dnia 9 stycznia 2026 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1312/2025/18626, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwięźle przedstawił stan sprawy, przywołał brzmienie art. 32 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.ś.r., a następnie stwierdził, że w sytuacji Strony wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia, ponieważ osoba wymagająca opieki w dniu [...] r. została umieszczona w hospicjum, zatem Odwołująca się zaprzestała sprawowania opieki, a świadczenie pielęgnacyjne przysługuje celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Podkreślił, że Strona nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. od dnia [...] r. Decyzja została doręczona w dniu 20 stycznia 2026 r. Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem. W skardze podała, że była gotowa na sprawowanie opieki paliatywnej domowej, natomiast stan zdrowia ojca zagrażający życiu wymagał umieszczenia w placówce leczniczej, gdyż wymagał nadzoru lekarskiego, regularnej wymiany opatrunków, stałej kontroli lekarskiej, podawania leków. Sytuacja ta nie wpłynęła jednak na zaprzestanie sprawowania opieki nad ojcem, jak podała Skarżąca, codziennie odwiedzała ojca w placówce leczniczej, dbała o jego higienę osobistą, dostarczała potrzebne środki higieniczne, środki czystości, prała i przywoziła czystą odzież, bieliznę, ręczniki, pomagała w czynnościach pielęgnacyjnych, dostarczała napoje, jedzenie, dbała by ojcu niczego nie brakowało, spędzała z ojcem czas na rozmowach, wspomnieniach, dbała by czuł się spokojnie i bezpiecznie, pozostawała w stałym kontakcie z personelem medycznym. Podkreśliła, że opiekowała się ojcem tak jak w domu, jedyną zmianą było miejsce przebywania ojca. Zaznaczyła, że w wypisie szpitalnym z dnia [...] r. zaznaczono, że Strona była gotowa opiekować się ojcem w domu jak dotychczas. Ponownie zwróciła uwagę, że zgodne z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., umieszczenie osoby niepełnosprawnej w placówce wykonującej działalność leczniczą, nie jest podstawą do odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a hospicjum, w którym przebywał ojciec Skarżącej jest podmiotem wykonującym działalność leczniczą inną niż szpitalna. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a Skarżąca codziennie sprawowała opiekę nad ojcem. Na poparcie swojego stanowiska przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych. Zdaniem Skarżącej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. nie zawiera przesłanki, że opiekun nie może sprawować opieki podczas pobytu w placówce leczniczej osoby wymagającej opieki. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Do skargi przedłożyła zaświadczenie z hospicjum z dnia [...] r., odpis karty zgonu oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego oraz przepisami procedury administracyjnej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Jednocześnie w kwestii zmiany stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2024 r., tj. wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, wyjaśnienia wymaga, iż w przypadku spraw mających za przedmiot świadczenie pielęgnacyjne przyznane przed 1 grudnia 2024 r., organy zobowiązane są dokonać analizy przepisów przejściowych. W myśl art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Obowiązku tego organy rozpoznające sprawę nie dochowały. Jak wynika z akt sprawy, decyzją nr [...] z dnia 21 listopada 2023 r. zostało Skarżącej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem K. L. od dnia 20 kwietnia 2023 r. na stałe (karta nr 21 akt administracyjnych). Decyzję zmieniono w zakresie wysokości świadczenia od 1 stycznia 2025 r. mocą decyzji z dnia 9 grudnia 2024 r. nr [...] (karty nr 14 akt administracyjnych). Niewątpliwie, przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, Skarżącej zostało przyznane na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mają zatem zastosowanie przepisy obowiązujące przed nowelizacją. W tych okolicznościach obowiązkiem organów była analiza przepisów przejściowych, w rozpoznawanej sprawie istotnego znaczenia nabiera regulacja art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z brzmieniem tej regulacji, w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba pobierająca na podstawie ust. 1-4 świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, zachowuje, do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki, prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo do zasiłku dla opiekuna, chyba że zgon osoby wymagającej opieki nastąpił przed dniem 1 stycznia 2024 r. W rozpoznawanej sprawie, niewątpliwie Skarżąca jest osobą pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, do którego ma zastosowanie ust. 1 przepisu art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym. Osoba wymagająca opieki zmarła w dniu [...] r. (odpis aktu zgonu, karta nr 7 akt administracyjnych). Organ pierwszej instancji nie pochylił się nad tym zagadnieniem, a uchybienia tego nie dostrzegł również organ odwoławczy. Dostrzec również należy nieodniesienie się przez organ do argumentacji strony skarżącej dotyczącej podmiotu wykonującego działalność leczniczą, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, odnoszące się w szczególności do rozważenia zastosowania w stanie faktycznym sprawy art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wspierającym. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekając na posiedzeniu niejawnym z urzędu poczynił ustalenia w zakresie przysługujących Stronie od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącej niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).