II SA/Gl 315/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. D. (D.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 28 grudnia 2023 r. nr SKO.4117.843.2023 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę. W dniu 12 października 2022 r. A. D. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w C. wniosek o wypłatę dodatku węglowego wskazując, że zamieszkuje pod adresem: [...] M., ul. [...], prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim jako głównym źródłem ogrzewania trzonem kuchennym i piecem kaflowym na paliwo stałe. W deklaracji do CEEB z dnia 4 lipca 2022 r. dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wnioskodawca wskazał, że w budynku jednorodzinnym pod ww. adresem zainstalowany jest piec kaflowy na paliwo stałe i trzon kuchenny oraz ogrzewanie elektryczne / bojler elektryczny. W deklaracji tej nie zaznaczono, czy ww. źródła ciepła są eksploatowane, nie wskazano również funkcji c.o. oraz c.w.u. oraz rodzaju paliwa stosowanego w kotle na paliwo stałe. W deklaracji tej wnioskodawca zaznaczył, że jego dane adresowe są inne niż adres budynku i jako adres wskazał: [...] C1., ul. [...], co potwierdza również adres nadawcy podany na kopercie oraz pieczęć poczty C1. z dnia 30 czerwca 2022 r. W piśmie z dnia 9 listopada 2022 r. A. D. skierował do Wójta Gminy C. pismo dotyczące korekty wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w którym podał jako adres zamieszkania: [...] C1., ul. [...]. W piśmie tym poinformował również o złożeniu korekty deklaracji do CEEB oraz oświadczył, że jest współwłaścicielem posesji i posiada zgodę na opiekę nad całością tej posesji w związku z koniecznością ogrzewania pomieszczeń w czasie zimy ze względu na zabezpieczenie wodociągu przed zamarznięciem w budynku. Dalej wskazał, że posiada zameldowanie tymczasowe oraz wnosi na bieżąco opłaty podatkowe oraz opłaca rachunki z tytułu zużycia wody, energii elektrycznej i za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W sporządzonej w dniu 9 listopada 2022 r. deklaracji do CEEB wskazano, że piec kaflowy na paliwo stałe posiada funkcję c.o., ogrzewanie elektryczne / bojler elektryczny ma funkcję c.w.u. oraz, że w kotle na paliwo stałe sosowany jest węgiel i paliwa węglopochodne. Dokonując powyższej korekty strona ponownie wskazała jako dane adresowe: [...] C1., ul. [...]. W piśmie Komendy Powiatowej Policji w L. z dnia 6 grudnia 2022 r. podkreślono, że z informacji uzyskanych od sąsiadów wynika, iż wnioskodawca pod wskazanym adresem M., ul. [...] przebywa tylko czasowo i to częściej w okresie letnim. Z kolei w piśmie z dnia 13 grudnia 2022 r. skierowanym do Wójta Gminy C. wnioskodawca podtrzymał zasadność złożonego wniosku o wypłatę dodatku węglowego oraz wyjaśnił, że z uwagi na wiek i nieuleczalność kilku chorób musi systematycznie korzystać z opieki i kontroli specjalistyczno-lekarskiej w mieście i dlatego jego obecność na posesji w M. powinna być wcześniej z nim umówiona i uzgodniona. Organ I instancji pismem z dnia 12 grudnia 2022 r. poinformował stronę, że w ewidencji do CEEB nie zostało wpisane lub zgłoszone główne źródło ogrzewania gospodarstwa wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, ponieważ w deklaracji z dnia 4 lipca 2022 r. nie wpisano eksploatowanych źródeł ciepła, funkcji c.o. oraz rodzaju stosowanych paliw stałych. Ponadto po weryfikacji wniosku ustalono, że centrum życiowe strony toczy się poza adresem, na który został złożony wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Powyższe pismo zostało skierowane na adres [...] M., ul. [...] i po dwukrotnym awizowaniu zostało zwrócone do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia 12 stycznia 2023 r. znak: [...], nr [...] Wójt Gminy C., odmówił stronie przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w trakcie weryfikacji wniosku stwierdzono, iż w centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB) nie zostało wpisane lub zgłoszone główne źródło ogrzewania gospodarstwa wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, ponieważ nie została złożona stosowna deklaracja. W deklaracji z dnia 4 lipca 2022 r. brak jest danych odnośnie eksploatowanych źródeł ciepła, funkcji c.o. oraz rodzaju stosowanych paliw stałych. Dokonując weryfikacji wniosku ustalono niezgodność adresu zamieszkania podanego w deklaracji do CEEB oraz we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Ponadto w złożonej w dniu 12 października 2022 r. deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami strona podała adres do korespondencji w C1., a nie adres M., ul. [...]. Stwierdzono również bardzo małe zużycie wody, a z pisma strony skierowanego do organu I instancji wprost wynika, że ogrzewanie pomieszczeń w trakcie zimy służy zabezpieczeniu wodociągu przed zamarznięciem. Kierowane do strony pisma na adres M., ul. [...] nie zostały przez stronę odebrane i zostały zwrócone organowi I instancji. Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniósł jej adresat wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu poniósł, że mieszka w M., ul. [...], natomiast podawany adres w C1. jest adresem do korespondencji. Dalej wskazał, że w dniu 6 września 2022 r. otrzymał zaświadczenie Wójta Gminy C. o zameldowaniu w miejscowości M., ul. [...], gdzie przebywa przez większą ilość czasu, po uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku. Uzasadniając niskie zużycie wody wyjaśnił, że 2000 litrów rocznie wystarcza na herbatę i higienę osobistą, a do podlewania działki zużywa wodę deszczową gromadzoną w 6 kontenerach po 1000 litrów każdy. Nadto wyjaśnił, że z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów nie może stale przebywać w M., dlatego też wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podkreślając, że poinformował w toku postępowania organ o adresie korespondencyjnym. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r., nr SKO.4117.83.2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło i omówiło przepisy ustawy o dodatku węglowym, stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Stwierdziło, że organ I instancji zasadnie orzekł o odmowie przyznania dodatku węglowego. W pierwszej kolejności Kolegium zważyło, iż w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym ustawodawca postanowił, że dla ustalania prawa do dodatku węglowego wiążąca jest treść wpisu w CEEB dokonana w oparciu o deklaracje złożone przed 11 sierpnia 2022 r. Z deklaracji złożonej w dniu 4 lipca 2022 r. wynika, że zainstalowane w budynku oba źródła ciepła nie są eksploatowane. Następnie Kolegium uznało za zasadne wyjaśnić, że w świetle art. 2 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 2 omawianej ustawy, dodatek węglowy nie może być przyznany gospodarstwu domowemu wnioskodawcy w przypadku, gdy nie jest zamieszkiwane i nie jest prowadzone pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w miejscu zamieszkania. Z akt sprawy wynika natomiast, że dom jednorodzinny położony w M. przy ul. [...] nie jest miejscem zamieszkania strony. Organ odwoławczy wyjaśnił, że posiadanie tytułu współwłasności i płacenie podatku od nieruchomości nie świadczy o zamieszkiwaniu i prowadzeniu przez stronę gospodarstwa domowego w tym domu. Strona w pismach kierowanych do organu I instancji i w składanych wyjaśnieniach potwierdziła, że jej centrum życiowym jest C1., a w domu położonym w M. przebywa tylko przez czasowo. Powyższy fakt został przez stronę pośrednio potwierdzony przez podanie w toku postępowania adresu do korespondencji w C1. Kierowane do strony przez organ I instancji pisma na adres domu w M. były zwracane do nadawcy z powodu nieobecności strony w tym domu. Na niezamieszkiwanie strony pod wskazanym adresem w M. wskazują również dane dotyczące zużycia wody oraz informacje uzyskane w środowisku od sąsiadów. Zameldowanie na pobyt okresowy, dokonywanie opłat za śmieci oraz okresowe przebywanie w domu nie oznacza, że strona prowadzi w nim swoje gospodarstwo domowe. Dalej wskazano, że w aktach sprawy znajduje się pismo strony z dnia 9 listopada 2022 r., w którym strona wskazała faktyczny adres zamieszkania [...] C1., ul. [...]. Na tej podstawie Kolegium przyjęło, że zaskarżona decyzja organu I instancji została stronie doręczona w dniu 9 lutego 2023 r. i tym samym odwołanie od niej zostało złożone przez stronę w terminie. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem i winna zostać utrzymana w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję, A. D. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na wieloletnie pomaganie swojej krewnej spadkobierczyni w utrzymaniu domu położonego w miejscowości M., ul. [...] oraz jednocześnie wyjaśnił, że z racji wieku i stanu zdrowia zmuszony jest korzystać z wielu badań i zabiegów, w związku z powyższym przebywa w mieście C1. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja Kolegium jest zgodna z prawem. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy organy prawidłowo uznały, że skarżący nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania dodatku węglowego, ponieważ w rzeczywistości nie zamieszkuje i nie gospodaruje we wskazanym we wniosku miejscu, tj. w M. ul. [...]. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141, dalej w skrócie "u.d.w."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438 ze zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Gospodarstwo domowe w rozumieniu ustawy stanowi: (1) osoba fizyczna samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo (2) osoba fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 u.d.w.). Z przytoczonych przepisów wynika, że dodatek węglowy przysługuje wnioskodawcy w związku z zamieszkiwaniem i prowadzeniem gospodarstwa domowego pod określonym adresem wskazanym we wniosku oraz prowadzenie pod tym adresem gospodarstwa domowego. Zgodnie z art. 2 ust. 13 u.d.w., wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji. W świetle ust. 15a przywoływanego przepisu, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: (1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; (2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, b) świadczenia wychowawczego, c) dodatku osłonowego, d) dodatku mieszkaniowego; (3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jak wynika z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (ust. 15c). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (ust. 15d). Istotne jest przy tym, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego – zgodnie z art. 2 ust. 15e u.d.w. Z powiązania przesłanki podmiotowej przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 1) z treścią obydwu definicji legalnych gospodarstw domowych (art. 2 ust. 2 u.d.w.) płynie jednoznaczny wniosek: przesłanką przyznania dodatku węglowego jest zamieszkiwanie i gospodarowanie w określonym miejscu, wyposażonym w źródła ogrzewania określone w art. 2 ust. 1 u.d.w. Zjawiskiem naturalnym we współczesnym społeczeństwie jest zarówno zmienność, jak i wielość miejsc pobytu; wiele osób posiada kilka miejsc pobytu, z uwagi na przyczyny zawodowe lub osobiste. Biorąc pod uwagę cele dodatku węglowego, jakim miało być wsparcie gospodarstw domowych w zaspokojeniu jednej z podstawowych potrzeb bytowych, w sytuacji drastycznych wzrostów kosztów opału (por. uzasadnienie projektu ustawy o dodatku węglowym, Sejm IX kadencji, druk sejmowy nr 2471), w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że definicję gospodarstwa domowego (art. 2 ust. 2 u.d.w.) należy interpretować w ten sposób, aby dążyć do ustalenia, co jest centrum życiowym osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku węglowego, w tym okresie, w którym w grę wchodzi wykorzystywanie źródeł ogrzewania wskazanych w art. 2 ust. 1 u.d.w. W ocenie Sądu organy na bazie prawidłowych ustaleń doszły do prawidłowego wniosku, że deklarowane we wniosku skarżącego o dodatek węglowy miejsce, tj. M., ul. [...], nie jest miejscem, w którym skarżący zamieszkuje i gospodaruje w sensie określonym w art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w., z uwzględnieniem powyższej wykładni, odwołującej się do ratio legis ustawy, gdyż nie jest to miejsce stanowiące centrum życiowe wnioskodawcy w okresie, w którym w grę wchodzi wykorzystywanie źródeł ogrzewania wskazanych w art. 2 ust. 1 u.d.w.. Jest jedynie miejscem, w którym skarżący przebywa czasowo, okazjonalnie. Za takim stanowiskiem przemawiają następujące fakty ustalone prawidłowo przez organ. Przede wszystkim skarżący w pismach kierowanych do organu I instancji i w składanych wyjaśnieniach potwierdził, że jego centrum życiowym jest C1., a w domu położonym w M. przebywa tylko przez czasowo. Powyższy fakt został przez niego pośrednio potwierdzony przez podanie w toku postępowania adresu do korespondencji w C1., co uczynił również w skardze. Kierowane do strony przez organ I instancji pisma na adres domu w M. były zwracane do nadawcy z powodu nieobecności adresata. Na niezamieszkiwanie strony pod wskazanym adresem w M. wskazują również dane dotyczące zużycia wody, jak również informacje uzyskane od sąsiadów. Zameldowanie na pobyt okresowy, dokonywanie opłat za śmieci oraz okresowe przebywanie w domu nie oznacza, że strona prowadzi w nim swoje gospodarstwo domowe. Podkreślić również trzeba, na co zwrócił organ odwoławczy, że w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 9 listopada 2022 r., w którym wskazał faktyczny adres zamieszkania; tj. [...] C1., ul. [...]. W konsekwencji zdaniem Sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronna, dogłębna analiza faktów doprowadziła do prawidłowej konkluzji, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania dodatku węglowego. Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji są prawidłowe – zawierają zarówno wskazanie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i źródeł ich ustalenia, jak również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.