II SA/Gl 319/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją nr [...] z dnia [...] r. nałożył na P. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PPHU "[...]" G. P. karę pieniężną w kwocie 3.000,00 zł w związku ze stwierdzonym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 z późn. zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o transporcie drogowym), polegającym na wykonywaniu w dniu 16 czerwca 2009 r. przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 92 ust. 1 i 4 ustawy oraz pkt 4.1 załącznika do ustawy). W uzasadnieniu tej decyzji powołał się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym na wynik kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. przez funkcjonariuszy Wydziału Zwalczania Przestępczości Referatu Grup Mobilnych Izby Celnej w K., z której został sporządzony protokół kontroli. W odwołaniu od tej decyzji P. G. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zarzucił, że opłata została uiszczona, ale kontrolujący pojazd nie pozwolili kierowcy okazać winiety, nie chcieli go wysłuchać i nie pozwolili mu na kontakt z innymi kierowcami z firmy w celu dostarczenia winiety, która znajdowała się w innym samochodzie. Dyrektor Izby Celnej w K. ponownie zbadał przedmiotową sprawę i decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, wskazując jako podstawę tego rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, art. 42, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 93 ust. 1, ust 1a ustawy o transporcie drogowym, pkt 4.1. załącznika do tej ustawy oraz § 1 – 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 421 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie opłat). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania kontroli pojazdu strony. W tym względzie organ odwoławczy powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 2107/04 i wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt II GSK 491/08. Dalej analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że w dniu [...] r. o godz. [...] na drodze krajowej [...] w miejscowości R. M.B. kierując samochodem ciężarowym marki [...] (typ [...]) o nr rejestracyjnym [...], został skontrolowany na okoliczność przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. Kontrolę tę przeprowadzili funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Referatu Grupy Mobilnej w K. działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w K.. Z okazanego kontrolującym dowodu rejestracyjnego wynikało, że kontrolowany zespół pojazdów posiada dopuszczalną masę całkowitą 32.000 kg, tym samym organ celny nie mógł zastosować przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, który wyłącza stosowanie przepisów ustawy z uwagi na granicę dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów (do 3,5 tony). Do protokołu przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia kierowca M. B. zeznał, iż karty opłaty drogowej nie posiada ponieważ nie zabrał jej z firmowego busa, który znajduje się przy budowie autostrady [...] w S. Oświadczenie o identycznej treści kierowca złożył do protokołu kontroli drogowej nr [...] z dnia 1[...] r. Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie. Stosownie zaś do treści art. 42 ust. 3a ustawy przedsiębiorca podejmujący i wykonujący przewóz drogowy uiszcza opłatę roczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Natomiast zgodnie z art. 42 ust. 3b ustawy karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę w terminie: 7 dni – od dnia wydania karty opłaty dobowej, 14 dni – od dnia wydania karty opłaty siedmiodniowej. Szczegółowo kwestie dotyczące uiszczenia opłaty reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721). Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty składa się z dwóch części (§ 3 ust. 3): 1) winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu; 2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli opłaty. Zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1. Jak wynika z § 4 ust. 1 rozporządzenia kartę opłaty wypełnia podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu, przez wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym (§ 4 ust. 2). Załącznik do ustawy o transporcie drogowym w lp. 4.1. jako podlegające karze wymienia wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, przy czym karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona została w dniu kontroli lub dniach następnych. Zdaniem organu odwoławczego analiza przepisów ustawy pozwala na stwierdzenie, że opłatę drogową uiszcza się na przejazd konkretnego samochodu po drodze krajowej oraz, że to na przedsiębiorcy spoczywa ciężar dowodu, że należna opłata za przejazd danego pojazdu została uiszczona. Przedsiębiorca może to uczynić jedynie przez okazanie prawidłowo wypełnionej karty opłaty. Karta ta musi być wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu i w taki sposób, który umożliwia przypisanie tego dokumentu do konkretnego pojazdu przy użyciu, którego w określonym okresie będzie wykonywany transport drogowy. Dalej organ ten stwierdził, że mając na uwadze podnoszony przez P. G. w odwołaniu fakt, iż uiścił on opłatę za przejazd po drogach krajowych i miał tę opłatę, tylko że w innym samochodzie, pismem z dnia [...] r. wystąpił do strony o nadesłanie oryginału bądź kopii potwierdzonej notarialnie lub urzędowo karty (ważnej w dniu przeprowadzania kontroli tj. w dniu [...]r.) potwierdzającej uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych samochodem ciężarowym marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Strona odebrała to pismo w dniu [...]r., jednakże w ogóle nie udzieliła na nie odpowiedzi. Organ podkreślił, że strona pomimo zapewnionej jej możliwości w ogóle nie brała czynnego udziału w postępowaniu. Nie składała żadnych wniosków dowodowych i nie skorzystała również z możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Stwierdził nadto organ odwoławczy, że wbrew twierdzeniom strony, kierowca M. B. został przesłuchany w dniu [...] r. przez funkcjonariuszy, którzy dokonywali kontroli. Zeznał on, iż karty opłaty drogowej nie posiada ponieważ nie zabrał jej z firmowego busa, który znajduje się przy budowie autostrady [...] w S. Oświadczenie o identycznej treści kierowca złożył też do protokołu kontroli drogowej z dnia [...] r. W konsekwencji organ drugiej instancji potwierdził ustalenia Naczelnika Urzędu Celnego w R., że w dniu [...] r. P.G. - jako przedsiębiorca – wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skoro zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy wykonującego na jego polecenie przewóz drogowy w wymagane dokumenty, to też przedsiębiorca ponosi konsekwencje ich braku, niewypełnienia, nie okazania, tak samo jak i innych jego czynności bądź zaniechań, które wiążą się z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. W tym względzie powołał się nadto organ odwoławczy na wyrok z dnia 7 lipca 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 787/06 oraz na wyrok tego Sądu sygn. akt VI SA/Wa 2077/04 z dnia 12 lipca 2005 r. (LEX 190699). Podkreślono też, że sprawą przedsiębiorcy wykonującego przewozy, jest znać przepisy regulujące problematykę działalności, którą się zajmuje, tak aby nie dopuścić do ich naruszenia. Stwierdził dalej organ odwoławczy, że organy administracji stosując przepisy prawa administracyjnego nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowania się strony tego postępowania administracyjnego. Dlatego kwestia winy w zachowaniu się strony tego postępowania, lub jej braku, nie ma znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji administracyjnej. W postępowaniu z zakresu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym organy administracji ustalają jedynie czy doszło, czy nie doszło do naruszenia tych przepisów, a w przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organu administracji odstąpić nie może. Skutkiem prawnym naruszenia wynikających z ustawy o transporcie drogowym obowiązków jest – stosownie do dyspozycji art. 92 ust. 1 tej ustawy – nałożenie kary pieniężnej, przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 tejże ustawy). Kary w poszczególnych punktach załącznika ustawodawca określił sztywno, nie dając możliwości "dostosowania" jej wysokości do możliwości płatniczych stron (wyrok WSA z dn. 18 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 607/06). Wysokość tych kar nie jest uzależniona od swobodnej oceny organu nakładającego karę, lecz musi być zgodna z wysokością kar określoną w załączniku do ustawy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego P. G. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił, że decyzja ta została wydana w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadniając żądania zarzucił, że treść art. 92 ust. 2 – 4 ustawy nie miała w sprawie zastosowania oraz, iż organy dokonały błędnej wykładni treści art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem skarżącego organy orzekające z naruszeniem treści art. 6, 7, 8, 9, 11,75, 77, 78, 79, 80, 83 i 107 § 1 i 3 k.p.a. nie dokonały w sprawie właściwych ustaleń i nie wyjaśniły należycie sprawy. W szczególności nie przesłuchały kierowcy i innych pracowników skarżącego, zaś o wyznaczonym terminie przesłuchania kierownika transportu skarżącego nie został on powiadomiony. Nadto skarżący zarzucił, że nie może ponosić kary za brak naklejki na szybie samochodu, gdyż obowiązek jej umieszczenia w tym miejscu nie wynika z ustawy. W tym zakresie rozporządzenie w sprawie opłat zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Podniósł też skarżący, że wbrew ustaleniom organów wniósł opłatę za przejazd, kupił winietę dnia [...] r. i przedziurkował ją [...]r. W tym względzie powołał się na dołączoną do skargi w kserokopii notę obciążeniową z dnia [...]r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo w odniesieniu do zarzutów skargi stwierdził, że wbrew zarzutom skargi podstawą nałożenia kary na skarżącego nie był fakt nie naklejenia karty opłaty drogowej na szybę, ale całkowity brak takiej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do jej wzruszenia. W szczególności w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że ustalenia organów zostały dokonane dowolnie ani, iż sprawa nie została wyjaśniona należycie do końcowego jej załatwienia. Zupełnie gołosłowny jest zarzut naruszenia przez organ odwoławczy treści art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a to gdy zważy się na wyjątkową szczegółowość uzasadnienia decyzji organu odwoławczego zarówno co do stanu faktycznego jak i jego oceny prawnej. Skarżący nie kwestionuje faktu wykonywania przez jego kierowcę w dniu [...] r. przewozu drogowego samochodem ciężarowym marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Nie kwestionuje też, że z tytułu wykonywania tego przewozu był zobowiązany zgodnie z obowiązującym wówczas § 2 art. 42 ust. 1 ustawy transporcie drogowym do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Nie kwestionuje również, że w przypadku gdyby takiej opłaty nie wniósł to podlegałby karze zgodnie z art. 92 ust. 1 , 2 i 4 tej ustawy i pkt 4.1 jej załącznika tj. w kwocie 3.000 zł. Rozstrzygnięcie sprawy i skargi sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego były podstawy do ustalenia, że istotnie za wykonywanie w/w samochodem w dniu [...] r. krajowego przewozu drogowego nie została uiszczona należna opłata. Zdaniem Sądu poczynione w tym przedmiocie ustalenie przez organy orzekające nie budzi zastrzeżeń i wynika z treści zgromadzonych w sprawie dowodów i okoliczności, że w chwili kontroli przewozu zatrudniony przez skarżącego kierowca M. B. nie dysponował dowodem uiszczenia opłaty drogowej, co wynika w jednoznaczny sposób zarówno z protokołu kontroli przeprowadzonej w tym dniu przez uprawnionych funkcjonariuszy Referatu Grup Mobilnych Izby Celnej w K. jak i ze sporządzonego w tym dniu protokołu przesłuchania kierowcy, który oświadczył, że karty opłaty drogowej nie posiada, gdyż nie zabrał jej "z firmowego busa, który obecnie znajduje się przy budowie autostrady [...] w S.". Zarówno protokół kontroli jak i protokół przesłuchania zostały przez kierowcę podpisane bez zastrzeżeń. Tym samym gołosłowny jest zarzut skargi, że kierowca nie został w toku postępowania administracyjnego przesłuchany. Obowiązek wyposażenia kierowcy w ważną kartę opłaty drogowej spoczywał zgodnie z treścią art. 87 ust. 3 na skarżącym jako przedsiębiorcy, który to obowiązek nie był przez niego kwestionowany. Należy też z całą mocą podkreślić, że dowodu uiszczenia opłaty skarżący nie przedstawił również w dalszej części postępowania administracyjnego chociaż stwierdził w odwołaniu, że opłata została uiszczona i chociaż został wezwany przez organ odwoławczy pismem z dnia [...] r. do nadesłania dowodu potwierdzającego posiadanie w dniu kontroli ważnej karty opłaty drogowej. Na wezwanie to skarżący w ogóle nie zareagował. Nie wniósł także o przeprowadzenie na tą okoliczność innych dowodów. W tej sytuacji za całkowicie gołosłowny należy uznać zarzut skargi, że organy nie dochowały należytej staranności w zgromadzeniu dowodów, celem ustalenia czy opłata została rzeczywiście uiszczona. Również w postępowaniu sądowym skarżący nie przedstawił dowodu na okoliczność uiszczenia spornej opłaty. Dowodu takiego nie może stanowić bowiem, również zdaniem Sądu, dołączona do skargi kserokopia noty obciążeniowej, zwłaszcza w sytuacji gdy jak to słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę, dotyczy ona karty opłaty drogowej zakupionej do innego samochodu - o numerze rejestracyjnym [...]. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy zatem przyjąć, że skarżącemu wymierzono karę za brak opłaty drogowej w ogóle, a nie jak to sugeruje się w skardze za brak naklejenia na szybie samochodu przedziurkowanej winiety. Sformułowany w związku z tym zarzut niekonstytucyjności rozporządzenia w sprawie opłat należało zatem uznać na gruncie niniejszej sprawy za bezprzedmiotowy. W świetle właściwie poczynionych ustaleń faktycznych wymierzenie skarżącemu kary w kwocie 3.000 zł odpowiadało treści obowiązujących i prawidłowo wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego. W tym względzie należy zwrócić uwagę, że wbrew treści skargi organ odwoławczy w podstawie swojego rozstrzygnięcia nie podał art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy, zaś na treść art. 92 ust. 2 – 4 powołał się zasadnie. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).