II SA/Gl 321/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-08-09
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nałożył na inwestora obowiązek zamurowania części ściany budynku gospodarczego wypełnionej luksferami w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały roboty budowlane jako przypadek z art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, ponieważ budynek został wybudowany w okresie, gdy decyzja o pozwoleniu na budowę była ostateczna, a jej uchylenie nastąpiło po zakończeniu budowy. W takiej sytuacji organ ma obowiązek doprowadzić roboty do stanu zgodnego z prawem, nakładając obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego), a nie żądać projektu zamiennego. Zastosowanie § 232 ust. 6 warunków technicznych, dopuszczającego wypełnienie otworów luksferami w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego do 10% powierzchni ściany, było zasadne, a jego naruszenie wymagało nałożenia obowiązku zamurowania części ściany.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującej w mocy decyzję PINB nakładającą na inwestora obowiązek zamurowania części ściany budynku gospodarczego wypełnionej luksferami. Budynek został wybudowany w okresie, gdy pozwolenie na budowę było ostateczne, jednak później zostało ono uchylone. Skarżący kwestionowali prawidłowość wykonania budynku, jego posadowienie oraz kwalifikację prawną postępowania naprawczego. Sąd rozpoznał skargę, analizując zgodność działań organów z prawem budowlanym i warunkami technicznymi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi H. M. oraz C. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Pismem z dnia 31 marca 2008 r. H. i C. M. zwrócili się do PINB w W. o przeprowadzenie kontroli na terenie posesji przy ul. [...] w R. w związku z rozpoczętą przez J. M. budową budynku gospodarczego. Wskazali na zachodzące - według nich – niezgodności z projektem związane z głębokością posadowienia ław fundamentowych. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. PINB w W. nałożył na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity, Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), na inwestora – J. M., obowiązek przedłożenia oceny technicznej ław fundamentowych w przedmiotowym budynku. [...] WINB w dniu [...] r., postanowieniem znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie PINB w W. w przedmiocie przedłożenia oceny technicznej i orzekł o umorzeniu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 1282/08, uchylił postanowienie [...] WINB w części orzekającej o umorzeniu postępowania, a w pozostałej części oddalił skargę. Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego winny kontynuować postępowanie w trybie art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, w związku ze stwierdzonymi podczas oględzin naruszeniami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na konieczność uwzględnienia w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego wyroku WSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 485/08, którym uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję nr [...] Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...], o udzieleniu J. M. pozwolenia na realizację inwestycji – budowa budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego oraz budynku gospodarczego położonego na parceli nr [...] w R. przy ul. [...]. Postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę budynku gospodarczego zostało następnie umorzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...], natomiast sprawa dotycząca wydania pozwolenia na budowę budynku handlowo-usługowo-mieszkalnego została uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Pismem z dnia 25 marca 2009 r. PINB w W. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie doprowadzenia do zgodności z prawem budynku gospodarczego zlokalizowanego w R. przy ul. [...]. Na dzień 28 lipca 2009 r. zwołano oględziny, w których brali udział J. M., C. M., H. M. oraz M. D. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...], nr [...] w W., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, nałożył na J. M. obowiązek przedstawienia pozytywnej analizy zacienienia budynku gospodarczego w stosunku do budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na parceli nr [...] oraz zamurowania 0,3 m2 otworu, wypełnionego luksferami zlokalizowanego w ścianie zwróconej w stronę granicy z parcelą nr [...] – w terminie do dnia 31 października 2009 r. [...] WINB w dniu [...] r. decyzją, znak: [...], uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. PINB w W., na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, nałożył na J. M. obowiązek przedstawienia oceny technicznej ław fundamentowych w przedmiotowym budynku gospodarczym zlokalizowanym na parceli nr [...]. W wyniku rozpatrzenia zażalenia złożonego przez zobowiązanego na ww. postanowienie, [...] WINB postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], uchylił je i orzekł o obowiązku dostarczenia oceny technicznej wszystkich wykonanych robót budowlanych związanych z realizacją przedmiotowego budynku wraz ze szczególnym uwzględnieniem oceny wpływu głębokości posadowienia ław fundamentowych na nieruchomości sąsiednie.
Z kolei PINB w W. w dniu [...] r. decyzją nr [...], znak: [...], zobowiązał inwestora, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, do wykonania określonych czynności i robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w tym do dostarczenia dokumentacji powykonawczej obiektu, protokołów badań i sprawdzeń, wykonania tynków zewnętrznych, obróbek blacharskich, instalacji elektrycznych wewnętrznych i innych, w terminie do dnia 31 grudnia 2010 r.
Decyzją z dnia [...] r. [...] WINB, znak: [...], uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że w prowadzonym postępowaniu nie została w pełni wyjaśniona kwestia zagospodarowania działki. Ponadto, pominięto kwestię zgodności wykonanej inwestycji m.in. z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Po kolejnym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r. PINB w W. umorzył postępowania administracyjne prowadzone w stosunku do budynku gospodarczego zlokalizowanego w R. przy ul. [...], położnego na parceli nr [...] stanowiącej własność J. M. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jego lokalizacja nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – w zakresie dotyczącym umiejscowienia budynku. Organ pierwszej instancji wskazał, że jak wynika z oceny technicznej obiektu budowlanego, nie stwierdzono nieprawidłowości. Obecnie obiekt jest na etapie stanu wykończonego z robotami, które można wykonać po przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego. Brak robót koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem stanowi przesłankę do umorzenia postępowania. Ponadto, w ocenie organu pierwszej instancji, nie jest możliwe odniesienie się do istniejącego budynku, stanowiącego własność H. i C. M., co do którego decyzja o pozwoleniu na budowę i decyzja o pozwoleniu na użytkowanie pozostaje w obrocie prawnym, lecz zostało wszczęte postępowanie nadzwyczajne przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Po zakończeniu postępowania zostaną podjęte ewentualnie konieczne czynności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją [...] WINB z dnia [...] r., znak: [...], i przekazane do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji ze wskazaniem nałożenia na właściciela obiektu budowlanego obowiązku doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a zwłaszcza § 232 ust. 6.
Kolejną decyzją nr [...] z dnia [...] r., znak: [...], PINB w W. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623) nałożył na J. M. obowiązek zamurowania części powierzchni wypełnionej luksferami ściany zwróconej w stronę parceli nr [...] celem doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a w szczególności § 232 ust. 6 - w terminie do dnia 31 grudnia 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania wskazał, że zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, działka leży na obszarze oznaczonym symbolem MP/8, w strefie 34 SMU. Zgodnie z opisem strefy, obszar przeznaczony jest pod zabudowę usługową i mieszkalną. Powierzchnia zabudowy projektowanych obiektów na działce wynosi 278 m2, zaprojektowano także procentowy udział zieleni w ilości 20% oraz 4 miejsca parkingowe wg wyliczeń.
Organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowy budynek gospodarczy powstał w oparciu o pozwolenie na budowę Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r., która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. i stała się decyzją ostateczną. Inwestor zgodnie z przepisami prawa mógł więc przystąpić do budowy obiektu. W wyniku skargi do Sądu Administracyjnego decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku gospodarczego została uchylona. Zdaniem organu, nie można jednak uznać, że został on zrealizowany w warunkach tzw. samowoli budowlanej. W czasie jego realizacji w obrocie prawnym była decyzja ostateczna upoważniająca do rozpoczęcia budowy. Zgodnie z orzecznictwem oraz wyrokiem sądowym w niniejszej sprawie, dalsze postępowanie powinno być prowadzone w trybie art. 50 i art. 51 - Prawa budowlanego. Przedmiotowa działka leży na terenach 34 SMU zabudowy śródmiejskiej /usługowej i mieszkaniowej/. Wśród przeznaczenia terenu wskazano na możliwość realizacji funkcji mieszkalno-usługowej lub wyłącznie usługowej albo mieszkalnej. Wykonana zabudowa gospodarcza związana jest z zabudową mieszkalną, projektowaną w sąsiednim budynku. Wskaźniki techniczne – powierzchnia zabudowy, procentowy udział zieleni, miejsca parkingowe zostały zaprojektowane zgodnie z zapisami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Stanowisko takie podzielone zostało w uzasadnieniu decyzji [...] WINB z dnia [...] r., gdzie stwierdzono, że dokonując analizy przepisów planu miejscowego, nie ma podstaw do stwierdzenia niezgodności z planem. W zakresie sytuowania od granicy z działkami sąsiednimi wg obowiązujących w czasie realizacji obiektu przepisów, określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690), możliwa była realizacja obiektów przylegających do istniejącej ściany na działce sąsiedniej. Jednocześnie warunki techniczne dopuszczają możliwość lokalizacji ściany bez otworów okiennych w odległości mniejszej niż 4 m. Wg dołączonego planu zagospodarowania działki, na posesji M. D. istnieje budynek gospodarczy, do którego zostaje dołączony przedmiotowy budynek gospodarczy. Wg planu zagospodarowania działki dołączonego do projektu, budynek gospodarczy powinien być zlokalizowany w odległości 4 m w miejscu szerszym, brak jest natomiast wymiaru w miejscu węższym, co zakwestionowane zostało przez Sąd Administracyjny. W rzeczywistości został on wykonany w odległości 3,75 m w węższym miejscu od granicy z działką sąsiednią. Nie nastąpiło zatem naruszenie przepisów ustalonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w zakresie sytuowania obiektów. W ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, a taką jest w niniejszej sprawie ściana od strony płd.-wsch., dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności wypełnień nie powinna być niższa niż określona w przepisach (§ 232 ust. 6 rozporządzenia). Po dokonaniu pomiarów w dniu 22 lipca 2011 r. stwierdzono, że powierzchnia ściany wynosi 26,93 m2, natomiast powierzchnia otworów wypełniona luksferami wynosi 2,85 m2. Przekroczono zatem dopuszczalną powierzchnię wypełnień luksferami.
Powołując się zaś na dostarczone w trakcie postępowania opracowanie wykonane przez osobę z uprawnieniami w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, organ stwierdził, że obiekt jest w stanie technicznym dobrym i nie zagraża bezpieczeństwu użytkowników i ich mieniu. Z uwagi na małe naprężenia w gruncie, sposób posadowienia budynku gospodarczego nie ma wpływu na bezpieczeństwo budynku sąsiada. Analiza zacienienia wykazała zgodność z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać i ich usytuowanie. Potwierdzona została zatem poprawność realizacyjna budynku pod względem techniczno-budowlanym, tj. jakość wykonanych robót. Opracowanie jednocześnie zawiera wykaz robót koniecznych do wykonania w celu zakończenia inwestycji tj. tynki zewnętrzne, obróbki blacharskie, instalacje elektryczne wewnętrzne, fugowanie płytek, posadzki na parterze i piętrze, drzwi wewnętrzne itp. Uwagi do złożonej ekspertyzy wnieśli H. i C. M. oraz M. D., dotyczące w szczególności geotechnicznych warunków posadowienia budynku, głębokości posadowienia oraz wpływu na nieruchomości sąsiednie. Organ wyjaśnił w tym względzie, że zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy, projekt budowlany w zależności od potrzeb powinien zawierać wyniki badań geologiczno–inżynierskich oraz geotechniczne warunki posadowienia. Zalecone opracowanie nie jest jednak projektem budowlanym, tylko odnosi się do stanu zrealizowanego, w związku z tym przepisy w tym zakresie nie są obowiązujące. Uchylenie pozwolenia na budowę, a co za tym idzie także wyeliminowanie z obiegu projektu budowlanego sprawia, że organ nie odniósł się do opracowań projektowych i zgodności zrealizowanych robót z przedmiotowym projektem. Jako wystarczającą uznano ocenę techniczną samego obiektu, jak i jego wpływu na nieruchomości sąsiednie, która w tym zakresie nie wykazała nieprawidłowości.
Nadto, obiekt jest na etapie stanu wykończonego z drobnymi robotami do wykonania, które można jednak wykonać po przystąpieniu do użytkowania budynku. W tym stanie rzeczy organ nadzoru budowlanego doszedł do wniosku, że w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, należało nałożyć na inwestora obowiązek zamurowania części ściany wypełnionej luksferami.
W odwołaniu od decyzji H. M. i C. M. oraz M. D., domagając się jej uchylenia, zarzucili, że wydany nakaz ma na celu jedynie zatuszowanie błędów organu, które doprowadziły do wybudowania przez J. M. spornego budynku gospodarczego właściwie bez projektu i pozwolenia, uchylonego w wyniku wyroku WSA z dnia 19 grudnia 2008 r. Organ nadzoru budowlanego pominął bowiem istotną kwestię posadowienia i głębokości fundamentów tego budynku, położonego w zasięgu wpływów eksploatacji górniczej. Zlecone przez inwestora opracowanie nie jest też projektem budowlanym, lecz odnosi się do stanu zrealizowanego, podczas gdy zgodnie z art. 34 ust. 3 - Prawa budowlanego, projekt powinien zawierać wyniki badań geologiczno-inżynierskich oraz geotechniczne warunki posadowienia.
Zaskarżoną decyzją odwołania jednak nie uwzględniono. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania i powołując się na wyniki uzupełnionego materiału w postaci zleconych organowi pierwszej instancji oględzin, przeprowadzonych w dniu 1 grudnia 2011 r., wyjaśnił że w dacie budowy budynku gospodarczego, decyzja o pozwoleniu na budowę pozostawała w obrocie prawnym. Zatem obecne postępowanie nie jest ukierunkowane na likwidację samowoli, o tej bowiem traktują postanowienia art. 48 i art. 49b ustawy, a jedynie na usunięcie kolizji z prawem wykonywanych robót budowlanych. Zatem wykonanie nałożonego obowiązku stanowi realizację wymogu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do zgodności z przepisami prawa, a zwłaszcza z warunkami techniczno-budowlanymi.
W decyzji z dnia [...] r., znak: [...], organ ustalił, iż obiekt budowlany zlokalizowany jest w odległości w najwęższym miejscu wynoszącym 3,52 m od granicy z parcelą nr [...] (na podstawie pomiaru dokonanego przez PINB w W. w trakcie oględzin w dniu 22 lipca 2011 r.). W ścianie budynku, od strony płd.-wsch., znajdują się dwa otwory wypełnione luksferami. Uwzględniając regulację prawną zawartą w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stanowiących, że jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy (§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia), koniecznym stało się nałożenie na właściciela obiektu budowlanego wykonanie robót budowlanych celem spełnienia wymogu przewidzianego w § 232 ust. 6 rozporządzenia. Przepis ten dopuszcza wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnie wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż określona w przepisach. Przy spełnieniu powyższych wymogów wypełnienie otworów luksferami pozwala traktować ścianę jako ścianę pełną. Zatem zasadnie organ pierwszej instancji przy wymiarach ściany 4,8 m x 5,61 m, a powierzchni wynoszącej 26,928 m2 oraz wymiarach otworów: 1,27 m x 1,05 m i 1,20 m x 1,27 m i ich powierzchni – 2,857 m2, nałożył na właściciela obiektu budowlanego obowiązek zamurowania części powierzchni wypełnionej luksferami. Obowiązek ten został wykonany, co potwierdza dowód z oględzin przeprowadzony przez PINB w W. w dniu 1 grudnia 2011 r. Aktualnie powierzchnia otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany. Na podstawie dokonanych pomiarów w ścianie znajdują się otwory o wymiarach 1,26 m x 0,81 m i 1,26 x 1,20 m.
Odnosząc się do zarzutów odwołujących się, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] r., znak: [...]. Brak jest bowiem podstaw do kwestionowania oceny technicznej sporządzonej przez mgr inż. H. S., w kwestii posadowienia fundamentów budynku, jak również nie stwierdzono niezgodności z przepisami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i naruszenia przepisów prawa budowlanego dotyczących przedmiotowego obiektu budowlanego.
Ponadto, zaskarżona decyzja spełnia warunki prawidłowego rozstrzygnięcia. Zawiera ona poszczególne elementy składowe wymienione w art. 107 k.p.a. wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Stąd też odwołania nie uwzględniono.
W skargach do sądu administracyjnego H. M. i C. M. oraz Ma. D., domagając się uchylenia decyzji organów obydwu instancji, zarzucili naruszenie art. 8 i art. 11 k.p.a., bowiem nie odniesiono się do ich zastrzeżeń co do braku kwalifikacji biegłego i nie uwzględniono ich słusznego interesu, zaś przedmiotowy budynek zrealizowano niezgodnie z pierwotnym projektem. Ich zdaniem, wydany nakaz nie doprowadził zaś do zgodności budowy z prawem.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, wyjaśniając że postępowanie naprawcze przeprowadzono w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Brak też podstaw do podważania kwalifikacji H. S., posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej i uprawnienia do projektowania w ograniczonym zakresie w specjalności architektonicznej oraz uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, co potwierdzają dokumenty i zaświadczenie z dnia 30 grudnia 2009 r. [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa o przynależności do samorządu zawodowego.
W kolejnym piśmie z dnia 20 marca 2012 r. skarżący przedstawiając przebieg postępowania, zarzucili brak reakcji organu nadzoru budowlanego na ich interwencje, przewlekłość postępowania i naruszenie zasady równości stron. Do pisma dołączono materiał fotograficzny z naniesionymi uwagami co do stanu projektowanego i zrealizowanego.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r. odrzucono skargę M. D.
Rozpoznając skargę H. M. i C. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie mogła odnieść skutku. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy nadzoru budowlanego obydwu instancji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.
W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że prawidłowo organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały zrealizowane przez inwestora roboty budowlane jako przypadek z art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej. Przedmiotowy budynek gospodarczy został bowiem wybudowany w okresie, kiedy w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, która zgodnie z art. 28 ust.1 tej ustawy, uprawniała inwestora do prowadzenia budowy. Uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło zaś już po zrealizowaniu inwestycji na mocy prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 485/08. Taki stan rzeczy potwierdza zebrany materiał dowodowy w postaci dziennika budowy oraz pismo skarżących, inicjujące niniejsze postępowanie. Stąd też zrealizowany budynek gospodarczy nie podlega trybowi z art. 48 i art. 49b Prawa budowlanego, lecz stanowi inny przypadek budowy bez wymaganego pozwolenia w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy. Tryb doprowadzenia do zgodności z prawem reguluje zatem przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Niemożność doprowadzenia robót do stanu zgodnego z wymogami prawa budowlanego winna skutkować nakazem rozbiórki z mocy pkt 1 tego przepisu. Jeżeli zaś możliwe jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, wówczas właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych (pkt 2). Regulacja ta nie daje podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, jako że taki tryb ustawodawca przewidział jedynie w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). W razie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę na mocy wyroku sądowego, zrealizowane uprzednio roboty budowlane nie mogą już być porównywane z warunkami pozwolenia na budowę, które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.
Zatem w niniejszej sprawie brak było podstawy prawnej do wyegzekwowania od inwestora projektu budowlanego zamiennego, do którego stosuje się wymogi dotyczące projektu budowlanego, określone w art. 34 ust. 1 - 3 Prawa budowlanego. Postępowanie naprawcze winno zaś zmierzać do usunięcia wadliwości, które stały się przyczyną wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę oraz oceny wykonanych robót budowlanych w zakresie zgodności z wymogami prawa, przede wszystkim warunkami techniczno-budowlanymi oraz zbadania jakości robót budowlanych. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia wyroku tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 458/08, przyczyną uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, był brak sporządzenia projektu budowlanego na aktualnej mapie do celów projektowych oraz brak wskazania odległości spornego budynku gospodarczego od granicy z działką skarżących małżonków Ma. – w najwęższym miejscu. Organy nadzoru budowlanego poczyniły w tym zakresie ustalenia faktyczne, przy czym w toku rozprawy sądowej skarżący powołując się na wynik postępowania rozgraniczeniowego, przyznał że odległość ta wynosi 3,52 cm w najwęższym miejscu, co jest zgodne z ustaleniami organu odwoławczego.
Stąd też nie może budzić żadnych wątpliwości, że sporny budynek nie narusza wymogów § 12 ust. 1 pkt 2 warunków technicznych, przywołanych przez organy obydwu instancji, gdy idzie o usytuowanie względem granicy z działką skarżących. Budynek ten usytuowano natomiast w granicy z działką uczestnika postępowania M. D., którego skargę odrzucono, co jest dopuszczalne w sytuacji istnienia na działce sąsiedniej budynku bezpośrednio przy granicy (§ 12 ust. 3 pkt 2 warunków technicznych). Jednakże § 232 ust. 6 warunków technicznych, dopuszcza w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego wypełnienie jedynie 10% powierzchni luksferami. Wymóg ten został naruszony w przypadku ściany budynku od strony działki skarżących, co musiało skutkować wydaniem nakazu zamurowania części ściany w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Zatem wbrew zarzutom skarżących, rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego nie miały na celu jedynie zatuszowania przewlekłości postępowania, lecz były niezbędne celem doprowadzenia budowy do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi.
Brak natomiast podstawy prawnej do przyjęcia, że uzasadniony interes skarżących winien prowadzić do wydania innych nakazów, a w szczególności do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu, którego budowie skarżący od początku się sprzeciwiali z uwagi na fakt, że w granicy z działką inwestora wybudowali budynek mieszkalno-usługowy, a teren podlega wpływom eksploatacji górniczej, co rodzi obawę o bezpieczeństwo ich budynku. Jednak wbrew zarzutom skarżących, sprawa została w tym zakresie należycie wyjaśniona. Wątpliwości co do stanu technicznego spornego budynku gospodarczego zostały bowiem wyjaśnione w oparciu o ocenę techniczną, przedłożoną przez inwestora zgodnie z obowiązkiem nałożonym postanowieniem organu II instancji z dnia [...] r. Ocena ta została sporządzona po wykonaniu pomiarów wzajemnego usytuowania obiektów na działkach nr [...] i [...] oraz po pomiarze wysokości fundamentu przedmiotowego budynku gospodarczego (po jego odkrywce w obecności skarżącego C. M.). Odkrywka fundamentu wykazała, że spód fundamentów od istniejącego cokołu fundamentu wynosi od 2,12 do 2,17 cm, zaś grunt w wykopie to glina zwięzła. Wykonana odkrywka wykazała, że przegłębienie fundamentu zostało wykonane w wykopie, zaś różnica poziomów posadzki piwnicy budynku skarżących wynosi ok. 2,4 m. Oględziny obiektu wykazały, że jest on w dobrym stanie technicznym. Obliczenia statyczno-wytrzymałościowe wykazały zaś, że naprężenia w gruncie przy sąsiedztwie budynku skarżących od będącego wpływem wyżej posadowionego przedmiotowego budynku gospodarczego są bardzo małe i nie mają wpływu na bezpieczeństwo budynku skarżących.
Nadto, do oceny dołączono analizę naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, potwierdzającą spełnienie wymogów techniczno-budowlanych (§ 13 i § 60 rozporządzenia).
Zdaniem sądu administracyjnego, przedmiotowa ocena techniczna jest kompletna, należycie wyjaśnia sprawę wpływu przedmiotowego budynku na nieruchomość skarżących i została sporządzona przez osobę legitymującą się odpowiednimi kwalifikacjami, które organ odwoławczy szczegółowo przedstawił w odpowiedzi na skargę. Autor oceny udokumentował uprawnienia do projektowania i kierowania robotami budowlanymi, a więc w takim zakresie legitymuje się też wiedzą fachową do oceny stanu technicznego obiektu budowlanego. Inwestor nie został zobowiązany do przedłożenia ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego. Zakres nałożonych na niego obowiązków z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, wynika bowiem jednoznacznie z przywołanego wyżej postanowienia [...] WINB z dnia [...] r., które ma walor ostateczności. Nie było więc podstawy prawnej do zlecenia przez organ nadzoru budowlanego kolejnej oceny lub ekspertyzy w trybie ust. 4 tego przepisu.
Zarzuty skargi pod adresem autora oceny technicznej, przedłożonej przez inwestora, są zatem nieuzasadnione. Niczego nowego nie wnosi też do sprawy dokumentacja fotograficzna, dołączona do pisma skarżących z dnia 20 marca 2012 r. Zdjęcia te potwierdzają jedynie, że budynek skarżących jest usytuowany niżej budynku, będącego przedmiotem postępowania z uwagi na naturalny spadek terenu w stronę nieruchomości skarżących, co jest zgodne ze stanem faktycznym, opisanym w ocenie technicznej. Dokumentacja ta w żaden sposób nie podważa zaś wniosków tejże oceny w zakresie głębokości posadowienia fundamentów. O ile zaś skarżący negują poprawność wyliczeń wytrzymałościowych, mogli we własnym zakresie zlecić opracowanie oceny innej osobie legitymującej się wiedzą fachową w dziedzinie projektowania. Gołosłowne są też zarzuty skargi co do naruszenia zasady równości stron oraz uchybienia wymogom z art. 8 i art. 11 k.p.a. Decyzje organów obydwu instancji zostały bowiem należycie uzasadnione. Ochrona uzasadnionych interesów skarżących w procesie budowlanym polega zaś na uwzględnieniu wobec inwestora rygorów wynikających z przepisów techniczno-budowlanych. Jedynie naruszenie konkretnego przepisu prawa budowlanego może zatem prowadzić do wyegzekwowania od inwestora obowiązku wykonania określonych czynności bądź robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Skoro działka inwestora przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, której może towarzyszyć budynek gospodarczy (zdefiniowany w § 3 pkt 8 warunków technicznych), przedmiotowy budynek jest usytuowany w odległościach od granicy działki sąsiedniej i budynku skarżących przewidzianych przepisami techniczno-budowlanymi, a jego stan techniczny nie zagraża bezpieczeństwu zabudowy na działce sąsiedniej, skarżący nie mogę sprzeciwić się jego realizacji. Prawo budowlane nie przewiduje zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej na zabudowę innej działki. Prawo zabudowy wynika bowiem z przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów prawa budowlanego. O ile inwestor spełni te wymogi, nie może odnieść skutku sprzeciw właściciela działki sąsiedniej. W konsekwencji, jeżeli po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę, możliwe jest doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem, czyli do wymogów wynikających z przepisów dotyczących procesu inwestycyjnego, organu nadzoru budowlanego winny wydać odpowiedni nakaz w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, co też nastąpiło w niniejszej sprawie. Zatem zarzuty skargi są nieuzasadnione.
W tej sytuacji nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy.
mw
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło