II SA/Gl 323/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w O. z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. na rzecz skarżącego kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komendant Placówki Straży Granicznej w O. decyzją z dnia [...] nałożył na M.P. prowadzącego Przedsiębiorstwo A, karę pieniężną w wysokości [...] zł. Kara ta została nałożona na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) w związku z wykonywaniem przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu organ powołał się na wynik przeprowadzonej w dniu [...] kontroli drogowej na drodze krajowej nr [...], w której trakcie stwierdzono, że M.B. kierujący samochodem marki [...] o masie [...], stanowiącym własność M.P., nie posiadał odcinka opłaty drogowej za przejazd po drodze krajowej, ani nie posiadał, umieszczonej w sposób trwały w pojeździe winiety samoprzylepnej. Po zakończeniu czynności administracyjnych na miejsce kontroli przybył inny pracownik strony okazując kartę opłaty drogowej – dobową przedziurkowaną w dniu [...]. Urząd Miasta S. potwierdził prowadzenie przez M.P. działalności gospodarczej oraz fakt wydania przedsiębiorcy zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przewozów drogowych na potrzeby własne. Zaświadczenie to nie obejmowało jednak przedmiotowego pojazdu, bowiem jak później ustalono pojazd ten został niedawno zakupiony i wcześniej nie było wiadome czy będzie wykorzystywany do przewozów. W dniu [...] M.P. odebrał za zwrotnym potwierdzeniem odbioru zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przez niego przepisów ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na to zawiadomienie organ otrzymał pismo adwokata E.F. wraz z pełnomocnictwem udzielonym mu przez stronę. W piśmie tym wskazano, że w dniu kontroli przedmiotowy pojazd nie wykonywał żadnego przewozu drogowego, a jedynie jazdę próbną z O. do warsztatu samochodowego w K. Podniesiono także, że dniu kontroli została wniesiona opłata drogowa, bowiem w następnym dniu pojazd ten miał wykonywać prace drogowe na budowie. W ocenie organu skoro pojazd ten został zarejestrowany tymczasowo w dniu [...] to nie upłynął jeszcze przewidziany w art. 14 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym 14 dniowy termin do zgłoszenia zmian danych organowi, który wydał zaświadczenie potwierdzające zgłoszenie przewozów drogowych na potrzeby własne. Biorąc pod uwagę tę okoliczność organ doszedł do przekonania, że zasadnym było odstąpienie od nałożenia kary przewidzianej w punkcie 1.5 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie przez M.P. przewozów drogowych na potrzeby własne pojazdem niezgłoszonym do zaświadczenia. W ocenie organu nie ulegało natomiast wątpliwości, że w dniu kontroli przedmiotowy pojazd wykonywał przewóz drogowy w rozumieniu definicji dotyczącej niezarobkowego przewozu drogowego, a zatem brak było przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary za wykonywanie przewozu drogowego po drogach krajowych bez wymaganej opłaty, o jakiej mowa w pkt 4 .1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Odwołanie od tej decyzji wniósł M.P. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie nałożonej na niego kary pieniężnej. Uzasadniając te żądania ukarany przedsiębiorąca ponownie podniósł, że w dniu [...] jego pojazd nie wykonywał żadnego przewozu drogowego. W tym dniu kierowca przygotowywał pojazd jedynie do służbowego wyjazdu, wykonując jazdę próbną związaną z naprawieniem hamulców. W tym celu zakupiona została także w dniu [...] opłata drogowa znajdująca się w posiadaniu przedsiębiorcy. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R. odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielił przy tym stanowisko Komendanta Placówki Straży Granicznej w O., że w dniu [...] należący do odwołującego się samochód ciężarowy wykonywał przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy uznał także, że skoro w chwili rozpoczęcia kontroli w pojeździe nie znajdowała się dobowa lub tygodniowa karta opłaty drogowej to nałożenie kary pieniężnej z tytułu wykonywania przewozu po drogach krajowych bez wymaganej opłaty było zasadne, bowiem przedstawiona w terminie późniejszym karta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Organ wskazał również, że w okresie między wydaniem decyzji przez organ i instancji, a wniesionym odwołaniem uległy zmianie przepisy regulujące kwestie nakładania kar za wykonywanie przewozów po drogach krajowych bez uiszczenia wymaganej opłaty, a to znowelizowany został art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przez podwyższenie wysokości maksymalnej opłaty oraz zwolnienie z obowiązku jej uiszczenia pojazdów o masie całkowitej poniżej 12 ton. Z dniem 1 stycznia 2009 r. zmieniony został także m.in. § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 6 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.). Zgodnie z ust. 3 tego paragrafu w jego aktualnym brzmieniu dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób , o którym mowa w ust. 2 pkt 1. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 4 pkt 1 zmienionego rozporządzenia nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty odcinek kontrolny nieprzedziurkowany lub winieta nieprzedziurkowana bądź winieta nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1. W związku z zaistniałą zmianą stanu prawnego i jednoczesnym brakiem zamieszczenia przepisów przejściowych zarówno w ustawie zmieniające, jak i w rozporządzeniu zmieniającym organ uznał, że winien orzekać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydawania przez niego decyzji. Decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. M.P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach zarzucając pominięcie w postępowaniu administracyjnym jego pełnomocnika adwokata E.F. Wskazał, że jego pełnomocnik nie otrzymał ani decyzji organu I instancji, ani też decyzji organu II instancji, co w ocenie skarżącego stanowi rażące naruszenie prawa procesowego. Ponadto skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że w dniu przeprowadzonej kontroli, jego pracownik nie wykonywał przewozu drogowego w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Tym samym jego zdaniem organy obu instancji dopuściły się w sprawie także naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną, nieprawidłową i rozszerzającą wykładnię przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadniając odpowiedź na skargę powtórzył w zasadzie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzupełniając ją o stanowisko organu dotyczące podniesionych w skardze zarzutów. W kwestii zarzutu dotyczącego pominięcia w postępowaniu administracyjnym ustanowionego w sprawie pełnomocnika skarżącego organ II instancji podniósł, że zgodnie z treścią udzielonego pełnomocnictwa dotyczyło ono postępowania przed organem I instancji i "nie miało umocowania prawnego dla organu II instancji", dlatego też organ odwoławczy rozpatrując sprawę przesłał swoją decyzję wyłącznie stronie. W kwestii braku doręczenia pełnomocnikowi decyzji przez organ I instancji Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej zauważył, że strona wniosła odwołanie do organu II instancji samodzielnie i nie podnosiła w nim tego zarzutu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Poddana kontroli Sądu decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. nie mogła się ostać, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 32 k.p.a. strona może działać w sprawie przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przepis ten nie ogranicza w swej treści zakresu pełnomocnictwa, a jedynie wyłącza możliwość działania pełnomocnika z uwagi na charakter podejmowanych czynności. W aktach sprawy (k -28) znajduje się pisemne pełnomocnictwo udzielone przez M.P. adwokatowi E.F. ustanawiające go pełnomocnikiem "w sprawie administracyjnej w Straży Granicznej w O.". Pełnomocnictwo to zostało dołączone do pisma z dnia [...] a zatem należy przyjąć, że zostało dołączone do akt sprawy zgodnie z art. 33 § 2 k.p.a. Jednym ze skutków procesowych udzielonego i dołączonego do akt sprawy pełnomocnictwa jest w świetle art. 40 § 2 k.p.a. obowiązek doręczania przez organ pism pełnomocnikowi zamiast bezpośrednio stronie, która pełnomocnika ustanowiła. Regulacja ta powoduje, że jeżeli decyzja administracyjna została wysłana jedynie do strony, natomiast nie została w ogóle doręczona pełnomocnikowi zainteresowanego, to tym samym należy stwierdzić, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 40 § 2 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. Konsekwencją zaniechania przez organ doręczenia decyzji ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi strony, doszło do pominięcia strony w postępowaniu, i nie ma tu znaczenia prawnego fakt, iż zaskarżona decyzja została doręczona stronie, skoro nie mogła ona korzystać z pomocy swego pełnomocnika na etapie złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Okoliczność ta ewentualnie mogła mieć wpływ na treść wniesionego odwołania. W ocenie Sądu treść znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa nie uzasadniała także stanowiska zajętego w odpowiedzi na skargę, że pełnomocnictwo to obejmowało jedynie postępowanie przed organem I instancji. W razie wątpliwości co do zakresu udzielonego pełnomocnictwa, które mogły wyniknąć z faktu wniesienia przez skarżącego osobiście sporządzonego odwołania, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R. winien jednak wystąpić do strony o wyjaśnienie tej kwestii. Wskazać należy, że po zapoznaniu się z aktami sprawy Przewodniczący Wydziału WSA w Gliwicach wezwał skarżącego do opowiedzenia się, czy występuje w sprawie osobiście, czy przez pełnomocnika w osobie adwokata E.F., a w przypadku gdyby działał on przez pełnomocnika o przesłanie stosownego pełnomocnictwa dotyczącego postępowania sądowoadministracyjnego. W siedmiodniowym terminie określonym w wezwaniu skarżący nie udzielił odpowiedzi na skierowane do niego zapytanie i dopiero na tej podstawie Sąd przyjął, że w postępowaniu sadowoadministracyjnym skarżący występuje osobiście. Z przywołanych względów Sąd uznał, że pominięcie pełnomocnika strony w postępowaniu przed organami obu instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem zaakceptować poglądu, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych. Słusznie zauważył Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r., III SA/Łd 616/07, [w:] LEX nr 453018, że nie można relatywizować skutków procesowych niedoręczenia pisma pełnomocnikowi na negatywne i pozytywne dla strony. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji, a w przypadku wniesienia odwołania od orzeczenia tego organu także organ II instancji, zapewni w niej udział pełnomocnika skarżącego. Na uwzględnienie nie zasługuje natomiast zarzut skargi dotyczący błędnego zakwalifikowania przejazdu samochodu skarżącego w dniu [...] po drodze krajowej, jako przewozu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do mającego bezpośrednie zastosowanie w sprawie art. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 ( Dz. Urz. UE. L. Nr 102, poz.1 ze zm.) "przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używany do przewozu osób lub rzeczy. Do przepisu tego odsyła art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym ze wskazaniem, że termin przewóz drogowy oznacza także w rozumieniu tej ustawy transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w O. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.