II SA/Gl 324/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-10-14
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Iwona Bogucka, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na wykonaniu klinkierowego murka i filarów oraz drewnianego wypełnienia między przęsłami ogrodzenia, na istniejącej podmurówce betonowej, wykonane w roku 1998, stanowią budowę wymagającą pozwolenia na budowę, czy też remont nie wymagający takiego pozwolenia, a w przypadku uznania za budowę, czy zastosowanie art. 49b Prawa budowlanego (dotyczącego budowy bez zgłoszenia) zamiast art. 48-49 Prawa budowlanego (dotyczącego budowy bez pozwolenia) miało wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonanie klinkierowego murka i filarów oraz drewnianego wypełnienia na istniejącej podmurówce stanowiło przebudowę, która w dacie wykonania (1998 r.) była kwalifikowana jako budowa wymagająca pozwolenia na budowę, a nie remont. Zastosowanie przez organy art. 49b Prawa budowlanego (dotyczącego budowy bez zgłoszenia) zamiast art. 48-49 Prawa budowlanego (dotyczącego budowy bez pozwolenia) nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ obie regulacje przewidują nakaz rozbiórki w przypadku niewykonania nałożonych obowiązków legalizacyjnych. Sąd oddalił skargę, uznając, że mimo wadliwej podstawy prawnej, wynik sprawy nie uległ zmianie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ogrodzenia wykonanego od strony drogi publicznej. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że ogrodzenie zostało wykonane w 1998 r. (przebudowa istniejącego ogrodzenia) i wymagało pozwolenia na budowę, którego nie uzyskano. Po przeprowadzeniu postępowania legalizacyjnego, które nie przyniosło rezultatu, organ I instancji nakazał rozbiórkę ogrodzenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Skarżący kwestionowali kwalifikację robót jako budowy, datę ich wykonania oraz zastosowane przepisy prawa budowlanego, powołując się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi J. R. i J. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. na wniosek J. K. wszczął [...] r. postępowanie w sprawie legalności i zgodności z prawem ogrodzenia działki przy ul. [...] w K., realizowanego od strony drogi. Przeprowadzono oględziny posesji w dniu [...]r. Ustalono, że od strony drogi istnieje ogrodzenie z cegły klinkierowej – murek i filary, na podmurówce betonowej. Wypełnienie między filarami wykonane jest ze sztachet drewnianych i zamocowane na kształtownikach betonowych. Wysokość murka wynosi [...] m a wysokość filarów [...] m. Ogrodzenie składa się z dziewięciu przęseł o długości [...] m oraz dwóch bram wjazdowych i furtki. Właściciele J. i J. R. oświadczyli, że ogrodzenie zostało wykonane w roku [...], a jego remont, polegający na wymurowaniu murka i filarów z cegły klinkierowej na istniejącej podbudowie betonowej oraz wypełnienie deskami, przeprowadzono w roku [...]. Właściciele sąsiedniej działki oświadczyli natomiast, że ogrodzenie od strony drogi wybudowano [...] lat temu, w roku [...] powstało ogrodzenie z siatki między działkami. Wypełnienie z desek założono w roku [...].
Organ I instancji, w oparciu o informację Urzędu Gminy z [...]r. ustalił, że w odniesieniu do okresu od [...] r. do [...]r. w archiwum gminy nie odnaleziono pozwolenia na budowę lub zgłoszenia dotyczącego ogrodzenia działki małżonków R.
Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji, nakazał małżonkom R. doprowadzenie ogrodzenia od strony drogi do stanu zgodnego z przepisami, poprzez wykonanie dokumentacji powykonawczej, wykonanie oceny technicznej ogrodzenia i wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez organ II instancji decyzją z [...]r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z [...]r. organ I instancji nakazał małżonkom R. wykonanie określonych w decyzji czynności, celem doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem. Także to rozstrzygnięcie zostało uchylone przez organ odwoławczy, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Prowadząc postępowanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. wydał [...]r. postanowienie na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118), którym nałożył na J. R. i J. R. obowiązek przedstawienia, w terminie [...] dni, oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu zagospodarowania działki na mapie zasadniczej, obrazującej przebieg ogrodzenia od strony ul. [...], z uwzględnieniem odległości od charakterystycznych punktów drogi, wraz z rodzajem, zakresem i sposobem wykonanych robót oraz zaświadczenia Wójta Gminy M. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu wskazano, że za bardziej wiarygodne uznano oświadczenie sąsiadów dotyczące daty wykonanych robót. Beton podmurówki pozbawiony jest naleciałości organicznych i nie można przyjąć, że wykonano ją [...] lat temu. Wygląd ogrodzenia wraz z podmurówka betonową świadczy, że ogrodzenie w całości powstało w jednym czasie. Na wykonanie ogrodzenia po roku [...] inwestor winien dysponować zgłoszeniem. Wobec jego braku zastosowanie znajduje przepis art. 49b prawa budowlanego. Pouczono strony, że nie wykonanie obowiązku będzie skutkowało nakazem rozbiórki. Poinformowano, że na postanowienie nie przysługuje zażalenie, można je zaskarżyć w odwołaniu od decyzji.
Nakaz nałożony postanowieniem nie został wykonany i decyzją z [...] r. PINB w C. nakazał J. i J. R. rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia. W podstawie prawnej podano przepis art. 49b ust. 1 i ust. 3 prawa budowlanego. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania i wskazano, że nakaz jest konsekwencją nie skorzystania z inwestora z możliwości zalegalizowania samowolnie wykonanych robót. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, budowa ogrodzeń od strony dróg publicznych wymaga zgłoszenia.
W odwołaniu od decyzji małżonkowie R. wnieśli o uchylenie decyzji i ponowienie procedur legalizacyjnych na bazie materiałów gminnych z roku [...]. Podnieśli, że wydane w sprawie postanowienie bazuje na fałszywym stanie faktycznym, wadliwie bowiem organy uznały za wiarygodne twierdzenia sąsiadów, dotyczące daty powstania ogrodzenia. Podkreślono, że istniej ono od [...] lat i nie były do niego zgłaszane zastrzeżenia. Zarówno opłata legalizacyjna jak i nakaz rozbiórki są w tej sytuacji zbyt rygorystyczne i dotkliwe. Zawnioskowano o rozważenie zawieszenia postępowania do czasu zakończenia przez Sąd Rejonowy w C. postępowania o sygn. II Ns 63/09.
E. i J. K. podali w piśmie z [...]r., że postępowanie przed sądem powszechnym dotyczy rozgraniczenia miedzy posesjami nr "1" i "2" i nie pozostaje w związku ze sprawą ogrodzenia od strony drogi. Przedmiot postępowania został potwierdzony przez organ nadzoru budowlanego w oparciu o informację udzieloną przez Sąd.
J. I J. R. w piśmie z [...]r. podali, że akta nie są kompletne, nie zawierają bowiem załączników złożonych przez nich przy odwołaniu z [...]r. – pięciu rachunków i oświadczenia, co ujemnie wpływa na ocenę sprawy. Podtrzymali, że w roku [...] odbyła się przebudowa ogrodzenia. Ogrodzenie zostało pierwotnie wykonane w roku [...], pod rządami poprzedniej ustawy. Roboty budowlane na posesji rozpoczęły się w roku [...], wówczas powstały szklarnie i kotłownia. Dom mieszkalny był budowlany w roku [...] Na mapach zobrazowany został przebieg ogrodzenia, następnie przebudowanego w roku [...]. Ślady starego ogrodzenia istnieją do dnia dzisiejszego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do organu I instancji o nadesłanie załączników, o jakich mowa w odwołaniu stron oraz zobowiązał ten organ do nadesłania wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów dla działek nr "1" i "2" w K., celem zweryfikowania kręgu stron postępowania.
Nadesłane przez organ I instancji materiały to rachunki oraz oświadczenie I. J. z [...]r., w którym podaje on, że w roku [...] latem budował przy ul. [...] w K. ogrodzenie z cegły klinkierowej od strony drogi powiatowej, co polegało na przebudowie istniejącego ogrodzenia. Roboty te zakończono pod koniec [...]r. Nadesłane rachunki pochodzą z roku [...] i dotyczą zapłaty za budowę płotu dla I. J. z [...]r. oraz zakupu cegły klinkierowej z [...]r. i [...]r. Dwa pozostałe rachunki pochodzą z roku [...] i dotyczą zakupu przez J. R. substancji o nazwie [...] w kolorze zielonym.
W oparciu o wypis z ewidencji gruntów ustalono, że właścicielką działki nr "1" jest J. R., zaś właścicielami działki sąsiedniej są J. K. i E. K. Natomiast postępowanie w sprawie II Ns 63/09 zostało zakończone prawomocnym postanowieniem SR w C. z [...]r., rozgraniczającym działki nr "1" i "2" oraz nakazującym J. R. wydanie małżonkom K. przygranicznego pasa gruntu. Na wniosek organu, Sąd Rejonowy nadesłał odpis szkicu granicznego, stanowiącego załącznik do postanowienia w sprawie II Ns 63/09.
Zaskarżoną decyzją z [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania. Wskazano, że sprawa prowadzona przed sądem rejonowym w przedmiocie rozgraniczenia nie ma znaczenia dla oceny legalności ogrodzenia od strony drogi, natomiast wydane prawomocne postanowienie o rozgraniczeniu ma znaczenie o tyle, o ile przedmiotowe ogrodzenia będzie naruszać własność działki małżonków K., co skutkuje przyznaniem im statusu strony w postępowaniu. Wydanie w sprawie postanowienia na podstawie art. 49b ust. 2 prawa budowlanego oceniono jako zasadne a zakres nałożonych w nim obowiązków jako zgodny z powołanym przepisem. Nałożenie tych obowiązków nie jest sankcją, lecz warunkiem przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Za prawidłowy uznano także wniosek organu I instancji, że wykonane roboty wymagały zgłoszenia. Na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, budowa ogrodzeń od strony dróg publicznych wymaga zgłoszenia. Reżim budowy ogrodzeń pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy był surowszy i wymagał pozwolenia na budowę. Inwestorzy nie dysponują ani pozwoleniem na budowę ogrodzenia w roku [...], ani zgłoszeniem dla jego przebudowy w roku [...]. Wykonane roboty zakwalifikowano jako budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 prawa budowlanego. Ogrodzenie jest nowe, różni się od poprzedniego materiałem wykonania i konstrukcją. Nadesłana przez inwestorów dokumentacja fotograficzna pokazuje, że poprzednie ogrodzenie było wykonane z rurek i prętów. Doszło zatem do wykonania obiektu budowlanego, co stanowi budowę, która wymagała zgłoszenia. Nie było podstaw do zastosowania przepisów prawa budowlanego z roku [...], albowiem powstały wówczas obiekt nie istnieje a fakt wykonania obecnego ogrodzenia nie jest kwestionowany przez żadną ze stron postępowania. Wobec nie wykonania obowiązków mających doprowadzić do zalegalizowania ogrodzenia, zasadne jest orzeczenie nakazu jego rozbiórki.
W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik J. R. i J. R. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. sygn. P 27/05, w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. Przebudowa ogrodzenia miała miejsce w roku [...], zaś Trybunał w powołanym wyroku wskazał, że art. 7 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718), w zakresie w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r., mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., jest niezgodny z Konstytucją. Z tego powodu w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej. W sprawie winny mieć zastosowanie przepisy prawa budowlanego obowiązujące do dnia 11 lipca 2003 r., w szczególności przepis art. 49 w brzmieniu ówcześnie obowiązującym, a to zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej. Samowolne wykonanie robót tworzy bowiem stosunek materialnoprawny między inwestorem a organem nadzoru budowlanego, stanowiący sprawę administracyjną. Organy wadliwie zastosowały procedurę legalizacji w oparciu o przepis art. 49b prawa budowlanego, mimo że upłynął w roku 2002 pięcioletni okres od wybudowania ogrodzenia. Przepis art. 49b prawa budowlanego nie ma zastosowania do samowoli, w przypadku których do dnia 10 lipca 2003 r. upłynął okres 5 lat od ich popełnienia. Zarzucono także, że organ niedostatecznie ustalił stan faktyczny, albowiem nie stwierdził jednoznacznej daty wykonania ogrodzenia, podczas gdy data ta jest w sprawie kluczowa. Tymczasem skarżący zgłosili szereg dowodów, wykazujących wykonanie robót w roku [...], zostały one jednak pominięte. Wadliwie także organy zakwalifikowały wykonane roboty jako przebudowę ogrodzenia, podczas gdy w istocie wykonano jego remont, który nie wymagał pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 27 marca 2003 r. nie ma w ogóle w sprawie zastosowania, albowiem postępowanie w sprawie zostało wszczęte w roku [...]. Jak podał Trybunał w powołanym w skardze wyroku, niekonstytucyjność art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej została stwierdzona ze względu na nieuzasadnione zróżnicowanie podmiotów, tożsamych pod względem sytuacji prawnej, których jedyną różnicę stanowiło to, czy postępowanie legalizacyjne w ich sprawie zostało zakończone do dnia 10 lipca 2003 r. Wyrok ten nie może zatem mieć znaczenia dla sprawy wszczętej [...]r. W chwili obecnej możliwość zastosowania art. 48-49 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. dotyczy tylko przypadków, w których postępowanie legalizacyjne wszczęto przed 10 lipca 2003 r. i dotąd nie zostało zakończone. Ustalenia dotyczące daty wykonania robót są natomiast dostatecznie precyzyjne, aby ustalić stan prawny mający zastosowanie w sprawie. Zwrócono także uwagę, że roboty polegające na remoncie ogrodzenia, jakkolwiek wolne od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, także wymagały zgłoszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Nie jest kwestionowany w sprawie fakt wykonania ogrodzenia od strony drogi publicznej. Prawidłowo strona skarżąca uważa, że data wykonania tego ogrodzenia i charakter przeprowadzonych prac, mają zasadnicze znaczenie dla sprawy. Nie można jednak zgodzić się z zarzutem, że data ta nie została dostatecznie precyzyjnie oznaczona. W zakresie, w jakim ma to znaczenie dla sprawy, okres wykonania prac ustalono w sposób dostateczny. W istocie organy nie zakwestionowały twierdzeń skarżących, że w roku [...] doszło do wykonania pierwotnego ogrodzenia, a następnie do zmiany, skutkującej stanem aktualnym. Legalność robót wykonanych w roku [...] nie była w sprawie istotna, albowiem ogrodzenie wówczas wykonane nie istnieje. Istotne zatem jest ustalenie, w wyniku jakich robot i kiedy wykonanych powstało ogrodzenie aktualne. W tym zakresie nie zanegowano twierdzeń strony skarżącej, że wykonano roboty w roku [...]. Organy kwestionowały jedynie twierdzenie, że podmurówka betonowa nie jest pozostałością pierwotnego ogrodzenia, albowiem jej stan nie wskazuje na wykonanie w dawniejszym okresie. Kwestia ta nie ma znaczenia istotnego, przedmiotem postępowania nie jest bowiem sprawa wykonania jedynie owej podmurówki. Nawet jeżeli, zgodnie z tezą skarżących, podmurówka owa istnieje od roku [...], to podstawowe znaczenia ma kwalifikacja robót, które doprowadziły do obecnego stanu ogrodzenia i data ich wykonania. Nie można bowiem całego ogrodzenia dzielić na fragmenty i prowadzić postępowania w odrębnych reżimach prawnych w stosunku do jego fragmentów. Bezsporne jest, że zmiany w ogrodzeniu polegały co najmniej na wykonaniu klinkierowego murka i filarów oraz drewnianego wypełnienia między przęsłami. Robót takich nie można zakwalifikować jako remontu. W dacie ich wykonania, określanej przez stronę skarżącą na rok [...], zgodnie z art. 3 pkt 8 obowiązującej już wówczas ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, remontem było wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji. Wykonane nowe klinkierowe elementy ogrodzenia nie mogą być uznane, także w świetle twierdzeń strony skarżącej dotyczących pierwotnego wyglądu ogrodzenia, za odtworzenie stanu pierwotnego. Stan ten w wyniku robót niewątpliwie się bowiem zmienił. Roboty nie były wobec tego w dacie ich wykonania remontem. Na marginesie można wskazać, że również w aktualnym stanie prawnym definicja remontu nie zmieniła się na tyle, aby można było takie roboty zakwalifikować jako remont, który nadal wymaga w istniejącym obiekcie odtworzenia stanu pierwotnego, z dopuszczeniem zastosowania innych wyrobów budowlanych. Aktualny stan prawny w tym zakresie nie ma jednak znaczenia dla sprawy. W stanie prawnym ówcześnie obowiązującym (w roku [...]), jako budowa, zgodnie z art. 3 pkt 6 prawa budowlanego, były kwalifikowane takie roboty jak: wykonywanie obiektu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa, przebudowa oraz modernizacja obiektu budowlanego. Poszczególne rodzaje tych robót nie były przy tym odrębnie definiowane. Mając na względzie wykonane przy ogrodzeniu prace można je zakwalifikować jako przebudowę, taką też kwalifikację przyjęły organy, uznając wykonane roboty za budowę ogrodzenia. Stanowisko takie w ocenie Sądu jest uprawnione. Ocenie prawnej w sprawie podlegają zatem skutki robót będących budową ogrodzenia. Skoro efekt przebudowy (a tak można zakwalifikować roboty, polegające na wykonaniu nawet na istniejącej podmurówce nowych słupków i murka) był w ówczesnym rozumieniu prawa budowlanego budową, to właśnie z tego powodu nie ma w przekonaniu Sądu znaczenia, że organy kwestionowały wykonanie podmurówki w roku [...]. Sąd zwraca uwagę, że przebudowa, zdefiniowana aktualnie w art. 3 pkt 7a prawa budowlanego, stanowi nie budowę lecz odrębny od budowy przypadek robót budowlanych dopiero w wyniku zmian wprowadzonych ustawą z dnia 23 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 717), obowiązując od 11 lipca 2003 r. Natomiast definicja legalna przebudowy zawarta w art. 3 pkt 7a ustawy obowiązuje od 26 września 2005 r. i została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 163, poz. 1364). W roku [...] roboty takie stanowiły przypadek przebudowy, będącej budową, co prawidłowo stwierdziły organy.
W podawanej przez skarżących dacie wykonania robót, reżim prawny dotyczący budowy ogrodzeń był surowszy, niż obecnie. Budowa ogrodzeń została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dopiero ustawą z 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw (Dz. U. nr 111, poz. 726), obowiązującą od dnia 24 grudnia 1997 r. Wobec twierdzeń skarżących, że roboty wykonali jesienią [...] r., nie były one wówczas zwolnione od uzyskania pozwolenia na budowę. Wadliwie zatem organy przyjęły, że wykonane roboty wymagały zgłoszenia. W dacie ich wykonania wymagały one pozwolenia na budowę. Kwestia ta, związana z naruszeniem prawa materialnego, nie ma jednak znaczenia, jeśli naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Aby rozważyć, czy wadliwa kwalifikacja prawna samowoli miała wpływ na wynik sprawy, rozważenia wymaga tryb jej usunięcia. Nie można podzielić zarzutu skargi, że w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące przed 11 lipca 2003 r., ze względu na wyrok TK z dnia 10 lipca 2003 r. sygn. P 27/05. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że wyrok ten nie odnosi się do stanu faktycznego istniejącego w kontrolowanym przypadku. Wyrok Trybunału dotyczy przepisu o charakterze intertemporalnym, regulującego stosowanie zmian wprowadzonych ustawą z 23 marca 2003 r. Przepis ten dotyczy postępowań wszczętych a nie zakończonych decyzją ostateczną do czasu wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli do dnia 11 lipca 2003 r. Należy zgodzić się, że postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało wszczęte przed dniem 11 lipca 2003 r., zatem wyrok Trybunału nie ma znaczenia, a likwidacja samowoli podlega przepisom prawa budowlanego obowiązującym w dacie orzekania. W tym zakresie przepisy ustawy przewidują dwa tryby, przepisy art. 48 i 49 ustawy dotyczą usuwania skutków samowoli polegającej na budowie bez zezwolenia, zaś przepis art. 49b dotyczy samowolnej budowy bez wymaganego zgłoszenia.
Jak wyżej zastrzeżono, w dacie wykonania robót miała miejsce budowa ogrodzenia bez wymaganego pozwolenia na budowę. Do przypadku takiego odnosi się przepis art. 48 i 49 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy. Natomiast podstawą wydanej decyzji, a wcześniej postanowienia nakładającego obowiązki na inwestorów, był przepis art. 49b ustawy. Zastosowana wadliwa podstawa prawna nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, nie uzasadnia zatem uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarówno przepisy dotyczące usuwania samowoli z art. 48 i 49 ustawy, jak i przepis art. 49b ustawy, zawierają analogiczną regulację w zakresie przesłanek legalizacji, jak i skutków nie wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem. W przypadku niewykonania nałożonych obowiązków, obie regulacje przewidują wydanie nakazu rozbiórki. W tej sytuacji zastosowana wadliwa podstawa prawna nakazu nie miała wpływu na wynik postępowania.
Wydawane w toku postępowania legalizacyjnego postanowienie o nałożeniu obowiązków, których wykonanie umożliwia ustalenie opłaty legalizacyjnej i w konsekwencji legalizację samowoli, nie podlega zaskarżeniu, może zatem na ogólnych zasadach być kwestionowane na etapie odwołania od decyzji. W ocenie Sądu ocena zasadności rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanym postanowieniu winna stanowić element uzasadnienia, jego zasadność decyduje bowiem o przyjętym trybie procedowania, organ odwoławczy nie powinien zawierać w decyzji odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia. Ze względu na treść art. 142 k.p.a., zgodnie z którym postanowienie, na które nie przysługuje zażalenie, strona może zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, może jednak pojawić się kwestia, w jaki sposób organ winien zarzuty w zakresie zażalenia rozpoznać. Ze względu na możliwe wątpliwości interpretacyjne w tym zakresie Sąd nie uznał za konieczne stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji w części, w jakiej organ orzekł o utrzymaniu w mocy także postanowienia organu I instancji, dotyczącego nałożenia obowiązków na podstawie art. 49b ust. 2 prawa budowlanego, albowiem obowiązek organu ustosunkowania się do zarzutów dotyczących postanowienia niewątpliwie istnieje, zatem nie można uznać podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia ani za pozbawione podstawy prawnej, ani za wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło