II SA/Gl 324/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę. R. P. (dalej w skrócie: "skarżący"), złożył do Urzędu Miasta K. wniosek o zwrot prawa jazdy kategorii B. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W odwołaniu z dnia 30 stycznia 2019 r. skarżący podniósł, że w sprawie wystąpiły nowe okoliczności, bowiem dnia 21 grudnia 2018 r. otrzymał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/GI 1380/13, mocą którego uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. w sprawie skierowania na badania lekarskie. Z tego powodu uznał, że organ I instancji nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w tym wyroku, jak też nie uwzględnił kolejnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 496/15. Zdaniem skarżącego, organ nie ma podstaw do dalszego przetrzymywania jego dokumentu prawa jazdy kategorii B, wydanego bezterminowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu powołało się na treść art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawa") i uznało, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z kolei, zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy, sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, wykonane zostały zalecenia zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt II SA/Gl 496/15 i sygn. akt II SA/GI 1380/13. Organ I instancji, podczas ponownego rozpatrywania sprawy skierowania skarżącego na badania lekarskie, wystąpił o doręczenie pełnej opinii sądowo-psychiatrycznej na okoliczność konieczności jego ponownego skierowania na badanie lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skarżący podczas postępowania został także przesłuchany w dniu [...] r. na okoliczność zawartych w tej opinii w informacji (dowód: protokół z przyjęcia wyjaśnień). Na tej podstawie, w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę prawdy materialnej (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a.), organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] r., nr [...], mocą której skierował skarżącego na badanie lekarskie. Tymczasem, skarżący w ustawowym terminie nie przedstawił stosownego zaświadczenia, dlatego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...], zatrzymano mu prawo jazdy kategorii B z powodu nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 496/16 oddalił skargę na powyższą decyzję z dnia [...] r. Skarżący do dnia złożenia wniosku o zwrot prawa jazdy, ani do dnia orzekania przez organy administracji nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Z tego powodu, na podstawie art. 102 ust. 2 ustawy, w związku z ostateczną i pozostającą w obrocie prawnym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. prawo jazdy nie może zostać mu zwrócone. W skardze jeszcze raz skarżący powtórzył, że należy mu się zwrot prawa jazdy, bowiem organy obu instancji nie wykonały zaleceń zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt: II SA/GI 1380/13 i II SA/Gl 496/15. Jego zdaniem, zacytowane obszerne fragmenty uzasadnień tych wyroków, wskazują na wydanie decyzji organu I instancji z dnia [...] r. z istotnym naruszeniem prawa, dlatego zwrot zabranego mu prawa jazdy jest zasadny. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna i prawomocna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., natomiast z powodu niewykonania badań zwrot tego dokumentu nie jest możliwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości oraz współżycia społecznego, jak też nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną w niej podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w niej argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc, dopiero stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Dokonując, tak rozumianej oceny wydanych w sprawie rozstrzygnięć, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu należy zaznaczyć, że przedmiotem skargi jest wyłącznie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach decyzja z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie odmowy zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 341, zwanej w skrócie, jak dotychczas: "ustawa"). Treść art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Ponadto, w myśl art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem jego wydania jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z zestawienia przywołanych przepisów wynika, że sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie określonej kategorii pozostaje w bezpośrednim związku z zachowaniem osoby, której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami oraz nie wykonującej ustawowo nałożonych na nią obowiązków. Źródłem ograniczenia uprawnień osób ubiegających zwrot zatrzymanego prawa jazdy jest zatem norma ustawowa, która podlega konkretyzacji w decyzji administracyjnej. Brzmienie powyższych przepisów nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, a użyte sformułowania pozwalają na ich jednoznaczne rozumienie, dlatego wykładania językowa jest wystarczająca dla odczytania zawartych w nich norm prawa materialnego. Za taką ich interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie, ale również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Zważywszy na zarzuty skargi dostrzec przyjdzie okoliczność, że decyzją organu I instancji z dnia [...] r. (k. 40 akt administracyjnych), zatrzymane zostało skarżącemu prawo jazdy kategorii B, nr [...], druk [...], wydane dnia [...]r., z powodu nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że skarżący decyzją z dnia [...] r. (k. 34 akt), został skierowany na badania lekarskie, w trybie art. 99 ust.1 pkt 2 lit. b) ustawy, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Istotne w sprawie jest, że skarżący nie kwestionuje i sam przyznaje, że nie składał odwołania od tej decyzji. Z tego powodu zobowiązany był do niezwłocznego wykonania obowiązku z niej wynikającego, czyli przedstawienia orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami, czego nie uczynił do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Już w o odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. skarżący zauważył, że niesłusznie został skierowany na badania lekarskie, powołując się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1380/13 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS"). Jednakże po uprawomocnieniu się tego wyroku organy orzekające w sprawie uzupełniły postępowanie wyjaśniające i wykonały zalecenia w nim zawarte. Stąd też zastrzeżenia poczynione w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., znak [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1380/13 (CBOS), o którym skarżący również wspomina w odwołaniu i skardze. W tym stanie faktycznym należy zgodzić się z argumentacją, dotyczącą bezzasadności zarzutów podnoszonych przez skarżącego zawartych zarówno w odwołaniu, jak i w skardze. W przedmiotowym postępowaniu skarżący nie może skutecznie podnosić argumentów dotyczących bezzasadności wydania decyzji o skierowaniu go na badania lekarskie, celem zweryfikowania, czy istnieją wobec niego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi, bowiem decyzja w tym zakresie jest ostateczna i nie podlega weryfikacji w ramach niniejszego postępowania. Można jedynie wskazać, że w myśl art. 75 ust. 1 pkt. 5 i ust. 2 pkt 2 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega między innymi osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Wobec uzyskania przez organ informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, które ujawniły się w trakcie postępowania karnego, skierowanie skarżącego na badania lekarskie, było obligatoryjne i nie zostało pozostawione do uznania organu. Skarżący bezsporne nie poddał się badaniu lekarskiemu, czyli stan jego zdrowia nie został zweryfikowany, dlatego wobec nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi, spełniona została przesłanka z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy. Na marginesie tylko można zauważyć, że zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub 3, jest obowiązana do poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu; przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Przepis art. 101 ustawy, wprowadzając ustawowe terminy wykonania obowiązków przez kierowców, nie przewiduje ich przedłużania czy usprawiedliwiania ich przekroczenia. Zatrzymanie prawa jazdy, jako instrument prewencyjny, jest efektem jedynie braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Zaskarżona przez skarżącego w obecnym postępowaniu decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. stanowi odrębne postępowanie i jest konsekwencją niewypełnienia obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji o obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu i dostarczeniu organowi stosownego orzeczenia lekarskiego. Dodatkowo wskazać należy, że zawiera konieczne uzasadnienie faktyczne oraz uzasadnienie prawne i w sposób przejrzysty wyjaśnia motywy podjętego w niej rozstrzygnięcia. W toku kontrolowanego postępowania administracyjnego zachowano wszystkie uprawnienia strony i zapewniono skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a zebrany materiał dowodowy wyjaśniał wszystkie istotne w tej sprawie okoliczności. Zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego wymaga, aby po wieloletnim niewykonywaniu uprawnień poddał się on kontrolnemu sprawdzeniu własnych kwalifikacji do kierowania pojazdami mając na uwadze zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Sąd z urzędu nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami, które uzasadniałyby jej uchylenie. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.