II SA/Gl 327/09

WyrokWSA w Gliwicach2009-10-19

Skład orzekający: Rafał Wolnik, Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Gminy nakazującej przekazanie sieci wodociągowych, nie badając jednocześnie negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji w postaci nieodwracalnych skutków prawnych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 i 80 KPA, poprzez niewyjaśnienie negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji w postaci istnienia nieodwracalnych skutków prawnych. Sąd wskazał, że Kolegium nie zbadało wyczerpująco kwestii dalszych losów majątku przekazanego na podstawie decyzji Naczelnika Gminy, w tym jego wejścia w skład aportu nowo powołanej spółki prawa handlowego, co mogło stanowić przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Spółka B wniosła o stwierdzenie nieważności pisma Naczelnika Gminy nakazującego przekazanie sieci wodociągowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze początkowo umorzyło postępowanie, uznając pismo za niebędące decyzją administracyjną, a następnie stwierdziło jego nieważność z powodu wydania bez podstawy prawnej. Po uchyleniu decyzji przez WSA, Kolegium ponownie stwierdziło nieważność pisma, jednak skarżąca Spółka A zarzuciła naruszenie art. 156 § 2 KPA poprzez niewyjaśnienie nieodwracalnych skutków prawnych i innych przekształceń majątkowych. Sąd uchylił decyzję Kolegium, wskazując na potrzebę zbadania tych kwestii.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i orzeka, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej spółki kwotę 440 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie przekazania sieci i przyłączy wodociągowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej spółki kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] Spółka B w T. zwróciła się od Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności pisma Naczelnika Gminy G. z dnia [...], zobowiązującego Zarząd Spółki do przekazania sieci wodociągowej i przyłączy na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] Zakład Nr [...] w W., podnosząc, iż zostało ono wydane niezgodnie z ustawą z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne oraz ze Statutem Spółki. W wyniku przekazania sprawy (postanowieniem Wojewody [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej) sprawę rozpoznawało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które decyzją z dnia [...] umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wnioskowanego na wstępie pisma Naczelnika Gminy G. W ocenie Kolegium, nie istnieje podstawa prawna do zakwalifikowania wymienionego powyżej pisma jako decyzji administracyjnej. Stwierdzając tym samym, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tego pisma, postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy swoją decyzję, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Nadto dodało, iż skoro nie można domniemywać podstawy prawnej do działania organu w formie decyzji administracyjnej, to droga postępowania administracyjnego jest wyłączona. Spółka B w T. wniosła skargę na powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny po jej rozpatrzeniu, wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r. uchylił wymienione powyżej decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu stwierdził, iż kwestionowany akt Naczelnika Gminy G. z dnia [...] stanowi władcze i jednostronne rozstrzygnięcie, mocą którego zobowiązano Zarząd Spółki B w T. do przekazania na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w W. sieci i przyłączy wodociągowych na terenie tego miasta. Jest to zatem indywidualny akt administracyjny zewnętrzny, czyli w ocenie Sądu stanowi on decyzję administracyjną, której wzruszenie jest dopuszczalne w trybach nadzwyczajnych – w tym wypadku w drodze stwierdzenia nieważności. Dla oceny czy w sprawie zaistniały przesłanki mogące stanowić podstawę stwierdzenia nieważności wymienionego powyżej aktu Naczelnika Gminy G., niezbędne będzie, zdaniem orzekającego Sądu, rozważenie, czy w ramach sprawowanego nadzoru i kontroli nad działaniem Spółki B w T., organ ten – Naczelnik Gminy- mógł zadysponować siecią i przyłączami wodociągowymi, eksploatowanymi przez Spółkę. Ustalenia wymagać będzie także fakt, czy w istocie był to majątek Spółki w świetle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu, a także, jaki ewentualnie podmiot władny był do przekazania tego majątku na rzecz innej jednostki gospodarki uspołecznionej. Zaznaczył przy tym Sąd, że sieci i przyłącza wodociągowe nie stanowią nieruchomości. Rozstrzygając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przeprowadziło postępowanie wyjaśniające, uzupełniło materiał dowodowy i w oparciu o tak ustalony stan faktyczny decyzją z dnia [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdziło nieważność pisma – decyzji Naczelnika Gminy G. Nr [...] z dnia [...] zobowiązującej Zarząd Spółki B w T. do przekazania na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] Zakład nr [...] w W. sieci i przyłączy wodociągowych znajdujących się na terenie miasta W., w nieprzekraczalnym terminie do dnia [...]. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż przeprowadzone postępowanie wykazało, że wodociąg magistralny o łącznej długości [...] m nie był majątkiem Spółki, co potwierdza protokół odbioru i przekazania do użytku (eksploatacji) inwestycji "[...]" z dnia [...]. Wynika z niego, że dysponentem środków finansowych na jego budowę było Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W., inwestorem – Dyrekcja Budownictwa Rolniczego w K. a wykonawcą Przedsiębiorstwo C w G., zaś Spółce wodociąg ten został tylko przekazany do użytku (eksploatacji). W dacie wydania decyzji nakazującej przekazanie tego rurociągu Przedsiębiorstwu [...] – rurociąg ten miał więc status mienia państwowego. W zakresie pozostałej części sieci i przyłączy Kolegium ustaliło, że na mocy uchwały nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. Spółka B w T. została wyznaczona inwestorem bezpośrednim do budowy wodociągu (na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1965 r. o zaopatrywaniu rolnictwa i wsi w wodę oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1966 r. w sprawie zakresu i zasad pomocy Państwa przy budowie, odbudowie i rozbudowie urządzeń zaopatrywania rolnictwa i wsi w wodę). Posiadane dokumenty potwierdziły budowę sieci wodociągowej (rurociągów i przyłączy) przez członków Spółki, jak również wpłaty pieniężne dokonywane przez członków Spółki na poczet tej budowy. Mając powyższe ustalenie na względzie Kolegium uznało, że sieć wodociągowa i przyłącza, z wyłączeniem rurociągu magistralnego, stanowiły majątek Spółki. Analizując zgodność z prawem kwestionowanego pisma Naczelnika Gminy z dnia [...], Kolegium w pierwszej kolejności stwierdziło, że w dacie wydania tego aktu obowiązywała ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, gdzie w dziale V uregulowano instytucję prawną spółki wodnej. Zgodnie z art. 117 tej ustawy nadzór i kontrolę na działalnością spółek wodnych i ich związków sprawowały organy administracji państwowej, czyli organem właściwym w tym zakresie był naczelnik gminy. Ustawa i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 1979 r. w sprawie spółek wodnych i ich związków regulując uprawnienia kontrolno- nadzorcze organu, dokładnie je wymieniały. Żaden z przepisów nie przewidywał jednak możliwości nakazania spółce wodnej przekazania jej majątku innemu podmiotowi. Oznacza to, że nie było przepisu prawnego mogącego stanowić podstawę prawną do wydania decyzji nakazującej spółce wodnej jej majątku innemu podmiotowi, jako, że uprawnienie do rozporządzenia własnym majątkiem było uprawnieniem Spółki, czy zgromadzenia członków czy też zarządu. Wobec przesądzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż sieci wodociągowe nie stanowią nieruchomości, to kwestia przekazania ich innemu podmiotowi należała do kompetencji Zarządu (jako, że wchodzi w zakres zarządzania osobą prawną i jej majątkiem). Zatem rozporządzenie tą częścią majątku przez Naczelnika Gminy należy potraktować, jako wydanie decyzji bez podstawy prawnej. Jeśli zaś chodzi o przekazanie rurociągu magistralnego, który jak ustalono stanowi majątek państwowy przekazany Spółce do eksploatacji, to w tym przypadku, mając na uwadze ówczesne realia ustrojowe, należało go uznać za majątek przydzielony gminie do dysponowania w ramach niepodzielnej własności państwowej. W związku z powyższym gmina posiadała uprawnienia w zakresie zarządzania tym mieniem. Naczelnik gminy był jednak tylko organem wykonawczo- zarządzającym, podczas gdy status organów władzy państwowej posiadały rady narodowe. Zatem dla skutecznego przekazania tego rurociągu innemu podmiotowi niezbędna byłaby stosowna uchwała rady narodowej, która nie została, pomimo wezwania, przedstawiona Kolegium, stąd też uznano, że nie została podjęta. Zatem także w przypadku przekazania rurociągu magistralnego uznano, że decyzja Naczelnika Gminy G. wydana została bez podstawy prawnej. Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zarówno nakaz przekazania mienia Spółki B w T., jak i nakaz dotyczący mienia państwowego, zawarte w piśmie – decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...], zostały wydane bez podstawy prawnej, a w konsekwencji decyzja powyższa dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu, czyli została wydana bez podstawy prawnej. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył pełnomocnik Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w W. Stwierdzając, iż kwestionowane rozstrzygniecie nie jest trafne, podkreślił, że skutkiem prawnym orzeczenia jest stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie której dokonano czynności przed [...]. Wyjaśnił, że w istocie orzeczenie w sprawie jest bezprzedmiotowe, skoro przedmiot decyzji w dacie jej wydania nie istnieje i niecelowe jest orzekanie o niezgodności z prawem czynności, która dotyczy nieistniejącego przedmiotu. Nadto dodał, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, a okoliczności tej nie ocenił organ, naruszając tym samym art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie orzekając w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało swoje rozstrzygnięcie w mocy decyzją z dnia [...]. W uzasadnieniu wyjaśniło, iż uwzględniając wskazania zawarte w uzasadnieniu przytoczonego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Kolegium stwierdziło nieważność wnioskowanej decyzji Naczelnika Gminy G., uznając, że wydana ona została bez podstawy prawnej, czyli dotknięta była wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu. Przeprowadzone postępowanie wykazało bowiem, że rurociąg magistralny, oddany Spółce do używania (eksploatacji) był mieniem państwowym, zaś sieci i przyłącza stanowiły majątek Spółki. Wprawdzie z art. 117 Prawa wodnego z 1974 r. wynikało uprawnienie naczelników gminy do nadzoru i kontrolki nad spółkami wodnymi, to jednak w ramach tych uprawnień naczelnik nie mógł nakazać spółce wodnej przekazania jej majątku innemu podmiotowi. Brak było przepisu prawnego uprawniającego naczelnika gminy do takiego działania, a możliwość taką posiadał jedynie Zarząd Spółki B w przypadku majątku Spółki, lub w przypadku rurociągu magistralnego, mienia państwowego, do działania takiego mogła upoważnić określona uchwała rady narodowej (będąca organem stanowiącym) podczas gdy naczelnik – pozostając organem wykonawczo- zarządzającym rady był zobowiązany do realizacji zadań wynikających z uchwał rady narodowej. Wobec nie przedstawienia uchwały właściwej rady narodowej, także i w tym przypadku Kolegium uznało, że Naczelnik Gminy działał bez podstawy prawnej. Odnosząc się do zarzutu bezprzedmiotowości decyzji Kolegium wyjaśniło, że rurociąg magistralny, sieci i przyłącza objęte nakazem przekazania nie zostały zlikwidowane, a zmiany związane są z eksploatacją i użytkowaniem tego mienia. Dodatkowo Kolegium nie podzieliło twierdzenia, co do zarzutu naruszenia art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje nieodwracalność skutku prawnego. Wskazało nadto, że poza sferą badania pozostała nieodwracalność skutków prawnych wywołanych innymi aktami administracyjnymi. Stwierdzając, że judykatura i piśmiennictwo wskazują, że nieodwracalność dotyczy trzech sytuacji: gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, gdy podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa i gdy wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa, dodał, że żadna z wymienionych sytuacji nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Uznając, że decyzja jest prawidłowa i zasługuje na pozostawienie jej w obrocie prawnym, Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany swego stanowiska. Niezadowolone z powyższego rozstrzygnięcia, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyło Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w W. Zarzucając powyższej decyzji rażące naruszenie art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie objęcie postępowaniem dowodowym kwestii, czy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, a także oceny czy w związku z tym nie nastąpiła negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, naruszenie art. 6, art. 7 i art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozważnie skutków prawnych związanych z komunalizacją mienia oraz przekształceniem przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlowego, dla której jedynym wspólnikiem jest Międzygminny Związek D w W. oraz naruszenie art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, a w szczególności sukcesji prawnej po stronie skarżącego, wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosło, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy swoją decyzję, którą stwierdziło nieważność pisma – decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] dodając, iż w sprawie nie występuje nieodwracalność skutku prawnego wywołanego wymienioną powyżej decyzją. Poza badaniem Kolegium pozostała natomiast nieodwracalność skutków prawnych wywołanych innymi aktami administracyjnymi z uwagi, iż okoliczność ta nie może stanowić przedmiotu niniejszej sprawy. Wywód Kolegium na ten temat jest jednak mało przekonujący. Pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł, iż w pierwszej swojej decyzji Kolegium w ogóle nie rozpatrzyło sprawy pod kątem istnienia tej przesłanki i dlatego w jego ocenie była ona wadliwa. W zaskarżonej decyzji dostrzeżono tę okoliczność, zauważając, że zapadło w stosunku do przedmiotu postępowania orzeczenie komunalizacyjne – decyzja Wojewody [...] z dnia [...], a próby jego uchylenia w postaci stwierdzenia nieważności zakończyły się decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w tej sprawie, utrzymaną w mocy przez decyzję z dnia [...]. Jak wynika z przedłożonych dokumentów wymienione powyżej decyzje dotyczyły mienia wymienianego przez Spółkę B w T., które w wyniku decyzji komunalizacyjnej przejął Międzygminny Związek D (uzyskał osobowość prawną z dniu [...]), a następnie stanowiło składnik mienia Przedsiębiorstwa [...] w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozważyło jednak nieodwracalności skutków prawnych wymienionych kolejnych orzeczeń administracyjnych, podczas gdy jego obowiązkiem było nie tylko stwierdzenie przesłanek pozytywnych zastosowania art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale także potwierdzenie, iż brak przesłanek negatywnych, o których mowa w § 2 tego przepisu. Zwracając uwagę nie tylko na duży upływ czasu, ponad [...] lat, skarżąca Spółka dodała, że nastąpiły także przekształcenia mienia, a skutki tych przekształceń niewątpliwie powinny być wzięte pod uwagę podczas prowadzenia postępowania nieważnościowego, tym bardziej, że niekonsekwentnie organ przyznał status strony postępowania Przedsiębiorstwu A Spółka z o.o., czyli następcy prawnemu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] Zakład nr [...], nie badając jednak dokładniej sytuacji. W ocenie skarżącego przekształcenie podmiotowe od zakładu przedsiębiorstwa państwowego do spółki prawa handlowego wymaga oceny, co do skutków prawnych kolejnych etapów tego przekształcenia, a rozstrzygający sprawę organ tego nie dokonał. Skarżąca Spółka dodała, że pomiędzy nią a Spółką B w T. istnieje spór cywilnoprawny, co do własności sieci będących przedmiotem niniejszego postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Podtrzymało także swoje stanowisko w zakresie zarzutu braku zbadania negatywnej przesłanki – a mianowicie nieodwracalnych skutków prawnych, podtrzymując, że wskutek wydania decyzji z [...] taki skutek nie wystąpił, natomiast dalsze przekształcenia podmiotowe, komercjalizacja i zmiany własnościowe nie znajdowały oparcia w tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło w mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi są zasadne, gdyż zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzająca je decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydane zostały z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a to: art. 7, art. 77 (1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji w postaci istnienia nieodwracalnych skutków prawnych. Kwestionowane rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. dotyczyły stwierdzenia nieważności pisma – decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] zobowiązującej Zarząd Spółki B w T. do przekazania sieci wodociągowej i przyłączy na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] Zakład nr [...] w W. Kolegium rozpatrując sprawę ponownie, po wydaniu w dniu 19 grudnia 2007 r. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, Kolegium związane zostało zawartymi w tym wyroku wytycznymi i uwzględniło je w przeprowadzonym postępowaniu. W wyniku tego postępowania, Kolegium ustaliło ponad wszelką wątpliwość, że sieci i przyłącza, bez rurociągu magistralnego stanowiły majątek Spółki B, rozporządzić, którym mógł tylko Zarząd Spółki, zaś rurociąg magistralny, oddany Spółce do eksploatacji, stanowił mienie państwowe, w stosunku, do którego ewentualne czynności związane z przekazaniem innemu podmiotowi mógł podjąć naczelnik gminy, ale w ramach umocowania zawartego w uchwale właściwej rady narodowej, której jednakże w tej konkretnej sprawie nie przedstawiono. W tak ustalonym stanie faktycznym, Kolegium uznało, że decyzja o przekazaniu sieci i przyłączy, wydana została bez podstawy prawnej, czyli dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 i dlatego stwierdziło jej nieważność. Postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji określone zostało w sposób bardzo dokładny w Kodeksie postępowania administracyjnego. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 Kodeksu w punkach od 1 do 7, zaś przedmiotem tego postępowania jest ustalenie takich wad, w oparciu o wskazany przepis. Trzeba przy tym podkreślić, że tzw. pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności wymienione w § 1 nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco. Przyznać trzeba, że w tym zakresie Kolegium przeprowadziło szeroką analizę w zakresie majątku Spółki, wszechstronnie zbadało możliwość jego zarządzania i przekazywania i przekonująco przedstawiło swoje stanowisko, stwierdzając, że Naczelnik Gminy G. działał bez podstawy prawnej. Pamiętać jednak trzeba, że Kodeks postępowania administracyjnego wymienia nie tylko pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności, ale zawiera także przesłanki negatywne, a mianowicie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności podlega ograniczeniom wskazanym w art. 156 w § 2 Kodeksu, który stanowi, iż nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli upłynął okres dziesięciu lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki. Zgodnie z art. 158 § 2 Kodeksu, jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji z powyżej wskazanych przyczyn, organ stwierdza, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy podzielić stanowisko skarżącej Spółki, że rozpatrując analizowaną sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie rozpatrzyło jej w sposób wyczerpujący pod kątem analizy przesłanki negatywnej. Przyznać trzeba, że postępowanie przeprowadzone w tym zakresie przez Kolegium nie wyjaśniło jednoznacznie sprawy, a ograniczenie się tylko do kwestionowanej decyzji, bez dokładnego przeanalizowania "dalszych losów majątku przekazanego" należy uznać za niewystarczające. Uwzględniając orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego trzeba stwierdzić, ze decyzja wywołuje nieodwracalny skutek prawny, gdy ani przepis prawa materialnego, ani przepisy procesowe, nie dają możliwości organom administracji publicznej cofnięcia tego właśnie skutku poprzez wydanie decyzji. Organ administracyjny nie ma umocowania ustawowego do takiego działania, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może także skorzystać z postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, przekazany, kwestionowaną decyzją Naczelnika Gminy G., majątek Spółki B w T., w postaci eksploatowanego rurociągu magistralnego oraz własnych przyłączy i sieci w wyniku dalszych działań zmieniał właściciela. I tak decyzją z dnia [...] Wojewody [...] nastąpiła komunalizacjia tego mienia z mocy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U Nr 32, poz. 191 ze zm.) na rzecz Międzygminnego Związku D w W. Nadto z dokumentów wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] nastąpiło przekształcenie przedsiębiorstwa komunalnego Rejonowego Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w W. w spółkę prawa handlowego- Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Międzygminnego Związku D z siedzibą w W., a stało się to na podstawie uchwały Zarządu oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43). Akt ten w § 6 stanowiąc o kapitale zakładowym Spółki stwierdza, że kapitał własny Spółki dzielący się na kapitał zakładowy i zapasowy utworzony został z sumy funduszu założycielskiego oraz funduszu przedsiębiorstwa Rejonowego Przedsiębiorstwa [...] w W. Jednocześnie w akcie wymieniono wartość funduszu założycielskiego i funduszu przedsiębiorstwa, nie precyzując, co składa się na tę wartość. Mając jednak na uwadze utworzenie, mocą przywołanego aktu notarialnego, nowego podmiotu prawnego, z majątkiem w skład, którego, przynajmniej według twierdzeń skarżącej Spółki, wchodzi majątek przejęty przez Międzygminny Związek D na podstawie pisma – decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] od Spółki B w T., należy jeszcze raz bardzo dokładnie rozpatrzyć negatywną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji w postaci nieodwracalnych skutków prawnych. Jak wspomniano powyżej nieodwracalność skutku prawnego wywołanego decyzją ma miejsce wtedy, gdy organ administracyjny nie ma umocowania ustawowego do działania, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego. Wydaje się, że z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, z chwilą zawarcia wymienionego powyżej aktu notarialnego. Dla uzyskania pewności niezbędne jest jednak przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie jednoznacznego ustalenia, czy majątek Spółki B, odebrany jej kwestionowaną decyzją, wszedł w skład aportu wnoszonego przez Międzygminny Związek D – Rejonowe Przedsiębiorstwo [...] w W., do majątku nowopowołanego podmiotu gospodarczego, jakim stało się Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w W. Trzeba zauważyć, że pozytywne ustalenie w tym zakresie musi spowodować uznanie, iż w sprawie zachodzi przeszkoda dla stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji (pisma) Naczelnika Gminy G., a w związku z tym możliwe będzie stwierdzenie, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Umożliwi to Spółce B ewentualne dochodzenie roszczeń w postępowaniu cywilnym, gdzie również możliwa będzie ewentualna próba uchylenia się od skutków wymienionego powyżej aktu notarialnego. Przedstawione powyżej rozważania przemawiają za koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej organu pierwszej instancji wobec braku dokładnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, czyli naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 przywołanej powyżej ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający będzie miał na uwadze poczynione powyżej ustalenia, wyeliminuje wskazane uchybienia a w szczególności przeprowadzi szczegółową analizę w kwestii jednoznacznego składu funduszy wnoszonych do nowej spółki przez przekształcany podmiot. Dopiero w oparciu o tak ustalony tan faktyczny podejmie rozstrzygniecie w sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło