II SA/Gl 328/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi został ustalony na kwotę 500 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia skarżąca – w piśmie procesowym z dnia [...] r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy ze względu na trudną sytuację materialną. Następnie ów wniosek złożyła w przewidzianej przepisami formie, tj. na druku urzędowego formularza PPF dołączając do niego obszerną dokumentację obrazującą jej stan majątkowy, w szczególności zaś wysokość wydatków. W oparciu o powyższe ustalono, że dochód netto wnioskodawczyni wynosi 1960 zł miesięcznie. Na stałe, miesięczne wydatki składają się: zwrot pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych - [...] zł, zwrot pożyczki zaciągniętej w zakładowej kasie zapomogowo – pożyczkowej – [...] zł, rachunki za energię elektryczną – około [...] zł miesięcznie, opłaty za paliwo gazowe – [...] zł co dwa miesiące, opłaty za wywóz śmieci – [...] zł, opłaty za wodę – około [...] zł, rachunki telefoniczne – wahają się między [...] a [...] zł. Oprócz tego skarżąca ponosi znaczące wydatki na zakup lekarstw – z nadesłanych rachunków wynika, że jest to kwota minimum [...] zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Istotą prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W przypadku ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu jest to istocie rzeczy dofinansowanie strony postępowania sądowego ze środków publicznych. W konsekwencji powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie kosztów udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Wniosek strony podlega ocenie w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialna D. D. jest szczególnie ciężka (choć niewątpliwie jest trudna) co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w całym, wnioskowanym zakresie. Nie mniej jednak uznano, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej wpisu od skargi. Jego zapłacenie mogłoby bowiem przekraczać jej możliwości finansowe, co w konsekwencji zamknęłoby jej drogę do rozpoznania sprawy przez Sąd. Jak już wcześniej wspomniano, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wiąże się z wykazaniem przez stronę, że jej sytuacja majątkowa jest szczególnie trudna. Wobec tego ktoś, kto dysponuje stałym źródłem dochodu w wysokości ponad 1900 zł netto nie może być uznany za taką osobę. Nie kwestionując zasadności i konieczności ponoszenia wydatków, które skarżąca wskazała zarówno w samym wniosku jak i w dokumentach przy nim nadesłanych, wypada wskazać, że w podobnej sytuacji znajdują się również inne osoby, których sprawy zawisły przed Sądem. Wyjątkowość położenia D. D. objawia się w zasadzie jedynie w konieczności ponoszenia znaczących wydatków na lekarstwa. Nie mniej jednak sam ten fakt nie przesądza jeszcze o tym, że zaistniały przesłanki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wśród pozostałych, udokumentowanych wydatków rzucają się w oczy bardzo wysokie rachunki telefoniczne. Nie podważając konieczności posiadania telefonu można wskazać, iż w tym zakresie istnieje przynajmniej potencjalna możliwość poczynienia oszczędności. Również istnienie obowiązku spłaty zobowiązań wobec pracodawcy nie może uzasadniać odstąpienia od pokrycia zobowiązań wobec Skarbu Państwa, które jako należności publicznoprawne powinny mieć pierwszeństwo. Dostrzegając jednakże to, iż w obecnej chwili, do dyspozycji skarżącej pozostała stosunkowo niewielka kwota uznano, że zasadnym jest zwolnienie jej z wpisu od skargi. Na marginesie można zauważyć, że jest to zasadniczy wydatek, do poniesienia którego strona jest zobowiązana na obecnym etapie postępowania. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.