II SA/Gl 328/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Magdalena Matuszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu oddala skargę. Działka nr [...] znajdująca się w B. przy ul. [...] stanowi współwłasność skarżącej D. D. oraz następców prawnych R. M. ( brata skarżącej), w tym uczestników postępowania D. M. i B. M. Na działce tej w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...]roku R. M. prowadził rozbudowę budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia [...]roku nr [...]Wojewoda [...] po stwierdzeniu, że inwestor zwiększył zakres robót budowlanych w stosunku do projektu zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę z [...] roku, orzekł na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 3 oraz art. 66 ust. 1 o rozbiórce części murowanego obiektu budowlanego, znajdującego powyżej wykonanego stropu nad parterem; prowizorycznego tarasu wraz z konstrukcyjnymi elementami wsporczymi ( murami i fundamentem ) oraz nałożył obowiązek doraźnego zabezpieczenia obiektu poprzez wykonanie prowizorycznego zadaszenia nad stropem parteru. Wyrokiem z dnia [...] roku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Ka 314/97 orzeczono o nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...]roku. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że roboty budowlane nie były kontynuowane po dniu [...]roku, a dobudowana część budynku jest zamieszkała i użytkowana "w zakresie przyziemia i garażu". Samo postępowanie administracyjne w zakresie robót objętych decyzją zostało wszczęte w [...]roku, a więc zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 roku do zwalczania dokonanej samowoli zastosowane powinny być przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku. W postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]roku nr [...]na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku ( Dz. U. z 1974 r., nr 38 z zm.) zobowiązano D. M., B. M. do wykonania robót budowlanych opisanych w tej decyzji celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z przepisami prawa. W uzasadnieniu tej decyzji wykluczono istnienie przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku. Decyzja ta pozostaje nadal w obiegu prawnym. Kolejną decyzją z dnia [...]roku nr organ I instancji w oparciu o art. 42 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku stwierdził wykonanie przez B. M.i D. M. obowiązków nałożonych na nich decyzją z dnia [...]r. i nałożył na nich obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie dobudowanej parterowej części budynku mieszkalnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy (decyzją z dnia [...]roku ) i również pozostaje w obiegu prawnym. Inwestorzy – D. M. i B. M. w dniu [...] roku złożyli wniosek o pozwolenie na użytkowanie dobudowanej parterowej części budynku mieszkalnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. decyzją z dnia [...] roku udzielił inwestorom – w oparciu o art. 42 ust. 1 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń parteru i piwnic – części dobudowanej do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr [...]. W uzasadnieniu organ ten podał, iż złożone przez wnioskodawców dokumenty w postaci : orzeczenia technicznego wykonanej dobudowy, kopii dziennika budowy, protokołu badania oporności wewnętrznej instalacji elektrycznej, mapowego podkładu sytuacyjno – wysokościowego, a także oględziny przeprowadzone przez organ w dniu [...] roku dają podstawę do udzielenia pozwolenia na użytkowanie bowiem przedmiotowa dobudowa odpowiada przepisom i nadaje się do użytkowania. Organ odwoławczy po uzupełnieniu postępowania o inwentaryzację geodezyjną powykonawczą spornej dobudowy zaskarżoną decyzją z dnia [...]roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w tym związanie poglądami prawnymi zawartymi w wyroku sygn. akt II SA/Ka 314/97. Następnie zaakceptował przeprowadzone postępowanie w którym wykluczono zastosowanie do samowolnych robót ( powyżej parteru ) art. 37 Prawa budowlanego, nałożenie na inwestorów w oparciu o art. 40 tego Prawa obowiązków zmierzających do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, które zostały przez inwestorów wykonane. W związku z tym w oparciu o złożone dokumenty i oględziny obiektu należało zezwolić na użytkowanie pomieszczeń parteru i piwnic znajdujących się w dobudowanej części obiektu. Zdaniem organu odwoławczego na udzielone pozwolenie nie mogły mieć wpływu zarzuty współwłaścicielki działki D.D. sprowadzające się do braku jej zgody na dobudowę i użytkowanie oraz naruszenie jej praw właścicielskich. W skardze D. D. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc przede wszystkim brak fizycznego podziału nieruchomości, brak jej zgody na budowę "dobudówki" i jej użytkowanie. Wskazywała na nieposiadanie przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także naruszenie jej praw właścicielskich. Skarżąca podniosła, że jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu zostało naruszone. W konkluzji skargi domagała się rozbiórki dobudówki. Stanowisko powyższe skarżąca podtrzymała w kolejnych pismach procesowych oraz na rozprawie w dniu [...]roku. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Uczestnicy postępowania domagali się oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym po wyroku z dnia 8 grudnia 1998 roku sygn. akt II SA/Ka 314/97. Oznacza to, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm. dalej ppsa) organy orzekające, a także obecny skład sądzący, wiąże ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku. W istocie sprowadzają się one do nakazu likwidacji popełnionej przez ojca obecnych inwestorów samowoli w trybie art. 37, 40, 42 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 z zm. dalej Prawo budowlane). Takie postępowanie zostało w niniejszej sprawie przez organy orzekające przeprowadzone. Decyzją z dnia 4 lipca 2005 roku wykluczono zastosowanie w stosunku do obiektu objętego zaskarżoną decyzją art. 37 Prawa budowlanego i w oparciu o art. 40 tego Prawa nałożono na uczestników postępowania obowiązki, zmierzające do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Kolejną decyzją z dnia [...]roku ( utrzymaną w mocy przez organ II instancji w dniu 20 marca 2008 r. ) w oparciu o art. 42 ust. 2 Prawa budowlanego stwierdzono wykonanie nałożonych obowiązków. Ta ostatnia decyzja zdaniem składu orzekającego została wydana z naruszeniem prawa materialnego, o czym niżej, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Powracając do obu wyżej opisanych decyzji należy stwierdzić, że pozostają one w obiegu prawnym, co w konsekwencji oznacza, że obiekt nie kwalifikuje się do rozbiórki ( brak przesłanek z art. 37 oraz, że inwestorzy doprowadzili go do stanu zgodności z prawem ). Zgodnie z art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego inwestor ( właściciel, zarządca ) może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian i przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. W celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie inwestor występuje o jego udzielenie po wykonaniu całości robót budowlanych, zamierzonych i nakazanych, po przeprowadzeniu wymaganych przepisami badań i sprawdzeń oraz doprowadzeniu terenu działki do stanu zgodnego z przepisami, dołączając do wniosku stosowne dokumenty ( § 33.1. rozporz. Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego – Dz. U. nr 8, poz. 48). Brak natomiast podstaw wydawania decyzji o stwierdzeniu wykonania nałożonych obowiązków i zobowiązania do wystąpienia o pozwolenie na użytkowanie w przypadku wydania uprzednio decyzji z art. 40 Prawa budowlanego, co wynika wprost z treści art. 42 ust. 2 tego prawa. Inwestor w stosunku do którego wydano decyzję opartą o art. 40 do użytkowania może przystąpić dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie o które występuje bez wcześniejszego nałożenia takiego obowiązku, stosownie do § 33 powołanego rozporządzenia. W postępowaniu wszczętym takim wnioskiem dochodzi dopiero w oparciu o stosowne dokumenty i oględziny do stwierdzenia wykonania nałożonych obowiązków, co stanowi przesłankę uznania, że obiekt jest zdatny do użytkowania i w następstwie tego wydania pozwolenia na użytkowanie. Powyższe oznacza, że decyzja z dnia [...] roku utrzymana w mocy przez organ odwoławczy w dniu [...]roku została wydana z naruszeniem art. 42 ust. 2 Prawa budowlanego. Naruszenie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy bowiem inwestorzy niezależnie od tej decyzji w celu użytkowania obiektu musieli wystąpić z wnioskiem w tym przedmiocie, a wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wymagało sprawdzenia wykonania przez inwestorów nałożonych uprzednio obowiązków ( na podstawie art. 40), złożenia stosownych dokumentów i przeprowadzenia oględzin. Przy takiej ocenie powyższego naruszenia brak było podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Innych naruszeń prawa związanych z kontrolowaną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie Sąd nie dopatrzył się. Decyzja ta została wydana po złożeniu przez inwestorów stosownych dokumentów i oględzinach przeprowadzonych przez organ orzekający, które to dowody stały się podstawą stwierdzenia zdatności obiektu do użytkowania. Decyzja ta kończy procedurę legalizacyjną przewidzianą art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego. Domaganie się przez skarżącą w skardze na decyzję wydaną w oparciu o art. 42 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego rozbiórki jest nieuprawnione. W obiegu prawnym znajduje się bowiem ostateczna i prawomocna decyzja nakładająca na inwestorów obowiązki, o której mowa w art. 40 i wykluczająca zaistnienie w stosunku do obiektu okoliczności uzasadniających jego rozbiórkę, przewidzianych w art. 37 Prawa budowlanego. Tym samym nieuprawniony jest także zarzut utrudnienia ( pogorszenia ) warunków użytkowych otoczenia przedmiotową budową, zarzut taki bowiem mógł być artykułowany i byłby badany na etapie orzekania o istnieniu bądź nie istnieniu przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego. Na uwzględnienie nie zasługuje także brak zgody skarżącej na budowę obiektu i użytkowanie obiektu. W pierwszym przypadku przede wszystkim dlatego, że kontrolowana decyzja nie dotyczy pozwolenia na budowę, a w drugim dlatego, że przesłanką udzielenia pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 nie jest zgoda współwłaściciela obiektu. Nie stanowi też podstawy do kwestionowania kontrolowanej decyzji brak zgody na dysponowanie terenem dla celów budowlanych poprzez inwestorów bowiem prawo to nie jest badane w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w oparciu o Prawo budowlane. W tym miejscu należy podkreślić, że z akt sprawy, w tym skargi, wynika że działka na której znajduje się m. innymi sporny obiekt stanowi współwłasność skarżącej, uczestników i ich matki. Postępowanie o zniesienie tej współwłasności toczy się przed sądem powszechnym i to do tego Sądu należy rozstrzygnięcie sporów własnościowych. Nie podzielił także Sąd poglądu skarżącej o pozbawieniu jej prawa czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca brała udział we wszystkich czynnościach, składała liczne pisma, w tym odwołanie, a wreszcie skargę. W związku z powyższymi argumentami Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji. su.