II SA/Gl 329/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-04-07
Skład orzekający: Krzysztof Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji) w sytuacji, gdy stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, ale nie wykazał konieczności istotnego uzupełnienia materiału dowodowego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może stosować art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji) jedynie z powodu stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji. Konieczne jest wykazanie, że zakres wyjaśnienia sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i nie może być uzupełniony przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. W przeciwnym razie organ odwoławczy powinien merytorycznie rozpoznać sprawę na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy budynku letniskowym, który w przeszłości powstał w warunkach samowoli budowlanej, był rozbudowywany i podlegał postępowaniom rozbiórkowym oraz legalizacyjnym. Po kolejnych decyzjach organów nadzoru budowlanego i uchyleniach przez organy odwoławcze oraz sądy, organ I instancji wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i udzielającą pozwolenia na wznowienie robót. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, powołując się na art. 138 § 2 k.p.a. Strona skarżąca wniosła sprzeciw od tej decyzji kasacyjnej, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 4 lutego 2025 r. nr WINB.WOA.7721.15.2025.KC.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu G. S. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 4 lutego 2025 r. nr WINB.WOA.7721.15.2025.KC w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz wnoszącego sprzeciw kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej w skrócie: "PINB" lub "organ I instancji"), w związku z wnioskiem G.S. (dalej: "skarżący"), prowadził postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych przy budynku letniskowym, zlokalizowanym na działce nr [...] w Z..
PINB ustalił, że budynek letniskowy posiada wymiary 7,68 m x 7,31 m. Od jesieni 2013 r. w budynku prowadzono roboty budowlane, polegające na częściowej wymianie substancji ścian zewnętrznych z drewnianych na murowane, wykonaniu fundamentów oraz rozbiórce części więźby dachowej. Ustalono, że w dniu 16 stycznia 2014 r. ówcześni właściciele działki uzyskali decyzję Starosty Z. (dalej "Starosta"), nr [...], na zmianę konstrukcji dachu wraz z adaptacją poddasza w istniejącym budynku letniskowym, bowiem pierwotny budynek letniskowy powstał w warunkach samowoli budowlanej, następnie został rozbudowany, również nielegalnie.
Decyzją z dnia 8 września 2016 r. PINB nakazał B.D. (dalej: "inwestor") rozbiórkę budynku letniskowego. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "organem odwoławczym" lub "ŚWINB") decyzją z dnia 31 października 2016 r. Równocześnie organ ten nakazał rozbiórkę rozbudowanej części murowanej tego budynku letniskowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r., sygn. II SA/Gl 1291/16, uchylił powyższe decyzje z dnia 8 września 2016 r. oraz z dnia 31 października 2016 r. W orzeczeniu tym wskazano, że przynajmniej część robót budowlanych została wykonana zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę z dnia 16 stycznia 2014 r. nr [...]. Dotyczy to między innymi części dachu. Analiza pozwolenia na budowę wskazuje, że zatwierdzony projekt dotyczył budynku o wymiarach (obrysie) takich, jak obecnie. Inaczej mówiąc inwestorka przedstawiła do zatwierdzenia projekt budynku po jego faktycznej, prawdopodobnie nielegalnej, rozbudowie. Jednakże - jak stwierdził WSA - nie można nie dostrzegać, iż projekt ten został zatwierdzony i udzielono stosownego pozwolenia, zatem doszło tu do swego rodzaju "legalizacji" samowoli.
Postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r. PINB, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (ówcześnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.) – dalej "p.b.", wstrzymał omawiane roboty budowlane, a następnie decyzją z dnia 15 stycznia 2019 r. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.
Z kolei, w dniu 18 lutego 2019 r. Starosta Z., w oparciu o art. 36a ust. 2 p.b., uchylił opisaną powyżej decyzję własną z dnia 16 stycznia 2014 r., nr [...], o pozwoleniu na zmianę konstrukcji dachu wraz z adaptacją poddasza w istniejącym budynku letniskowym.
Dnia 31 maja 2019 r. inwestor złożył dokumentację projektową, wyniku czego dnia 18 lipca 2019 r. PINB wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany zamienny obejmujący zmianę konstrukcji dachu wraz z adaptacją poddasza w przedmiotowym budynku letniskowym. Jednakże na skutek odwołania skarżącego decyzją z dnia 2 grudnia 2019 r. organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie PINB wydał kolejną decyzję, którą zatwierdził projekt budowalny zamienny, jednakże i ta decyzja (z dnia 24 czerwca 2020 r.) została uchylona przez organ odwoławczy a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania (decyzja ŚWINB z dnia 19 lutego 2021 r.)
W dalszej kolejności, następna decyzja PINB, z dnia 5 lipca 2021 r., dotycząca przedmiotowych robót budowlanych prowadzonych przez inwestorkę została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 1 września 2021 r., lecz prawomocnym wyrokiem z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1383/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżoną decyzję uchylił.
W ocenie Sądu organ odwoławczy nie poczynił pełnych rozważań dotyczących możliwości legalizacji przedmiotowej inwestycji w obiekcie budowlanym, w szczególności w zakresie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestia zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego to nie tylko kwestia, czy dany obiekt może w ogóle na danym terenie powstać, ale również to - co jest szczególnie ważne z punktu widzenia niniejszej sprawy - czy mogą zostać zrealizowane roboty budowlane nadające obiektowi określone parametry. W tym wyroku Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, co do wystąpienia w tej sprawie przesłanki z art. 97 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) - dalej "k.p.a.", wskazując, że postępowania zainicjowane jego wnioskami o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności w odniesieniu do ostatecznej decyzji z dnia 16 stycznia 2014 r., nr [...] w sprawie pozwolenia na budowę nie są zagadnieniami wstępnymi w rozumieniu tego przepisu.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy, działając na podstawie art. 136 k.p.a. wydał postanowienie z dnia 14 czerwca 2022 r., którym zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w zakresie pozyskania i przesłania organowi odwoławczemu wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obecnie obowiązującego dla działki nr [...] w Z. (z oznaczeniem jednostek planu, w których nieruchomość ta się znajduje). Następnie decyzją z dnia 13 lipca 2023 r. uchylił decyzję PINB w Z. z dnia 5 lipca 2021 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia na stronach od 10-12 przedstawił stanowisko co do oceny złożonego w sprawie projektu budowalnego zamiennego pod kątem wymogów wskazanych w art. 35 ust. 1 p.b., wskazując m.in. na konieczność wezwania inwestora do przedłożenia projektu zagospodarowania działki na mapie zaktualizowanej, brak wymaganej art. 34 ust. 4a p.b. ilości egzemplarzy projektu, nieaktualne na dzień opracowania projektu uprawnienia budowalne.
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2023 r., w oparciu o treść art. 35 ust. 3 p.b., PINB nałożył na inwestorkę obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, a w wyniku podjętych przez nią czynności uznał zebrany w sprawie materiał za wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.
Decyzją z dnia 16 maja 2023 r., nr [...], PINB zatwierdził projekt budowlany zamienny w zakresie zmiany konstrukcji dachu wraz z adaptacją poddasza w istniejącym budynku letniskowym na działce nr [...] w Z., dodatkowo udzielił, na podstawie art. 36 ust. 1 oraz art. 42 ust. 2 i 3 p.b., pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z tym obiektem oraz zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Zdaniem organu I instancji, z uwagi na przeprowadzenie postępowania naprawczego i wykonanie przez inwestorkę wszystkich nałożonych na nią obowiązków, należało zatwierdzić przedłożony projekt zamienny.
Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący, podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego co miało wpływ na treść decyzji, a w szczególności art. 104 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 1 oraz art. 51 ust. 4 p.b., polegające na zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót, podczas gdy projekt nie może zostać zatwierdzony, gdyż doszło do znacznej rozbudowy dotychczasowego drewnianego budynku, którego parametry takie jak długość, szerokość, powierzchnia zabudowy, uległy - co potwierdzają zdjęcia - znacznemu powiększeniu. Zatem istnieją podstawy, stosownie do treści art. 49b p.b., do wydania nakazu rozbiórki i doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Nadto, takie rozstrzygnięcie nie jest możliwe bez prawomocnego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 16 stycznia 2014 r., nr [...], oraz z tego powodu, że obiekt nie jest zabudową usługową i jako taki jest sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Odwołanie nie przyniosło zamierzonego skutku, gdyż decyzją z dnia 18 lipca 2023 r. nr [...], ŚWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 16 maja 2023 r. W uzasadnieniu, analizując ponownie akta niniejszej sprawy, podał, że doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, w związku z czym PINB prawidłowo w pierwszej kolejności nałożył na inwestorkę obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Istotne odstępstwo obejmowało zmianę wysokości budynku. Projektowana wysokość budynku letniskowego wynosiła w kalenicy 560 cm od poziomu terenu, natomiast w rzeczywistości budynek ma wysokość 621 cm. Wysokość przy okapie zgodnie z projektem powinna wynosić 351,5 cm, a wynosi 370 cm. Nachylenie połaci dachowych powinno wynosić 25 stopni, jednak obecnie wynosi 32 stopnie. Wobec tego należy bezsprzecznie stwierdzić, iż doszło do zmiany charakterystycznego parametru budynku, tj. jego wysokości o około 10%. Dodatkowo, poprzez zwiększenie wysokości budynku zmieniła się również jego kubatura, wobec tego organ I instancji prawidłowo nałożył obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i zgodnie z art. 51 ust. 4 p.b. dokonał jego merytorycznej oceny pod kątem wymogów wskazanych w art. 35 ust. 1 p.b. Inwestorka przedmiotowych robót budowlanych wypełniła również wszystkie dotychczasowe zalecenia organów nadzoru budowlanego oraz wynikające z wyroków WSA w Gliwicach. Organ odwoławczy podkreślił, że na jego wezwanie inwestorka złożyła do akt sprawy: aktualne na dzień sporządzenia projektu budowlanego zamiennego zaświadczenie nr [...] o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego projektanta mgr inż. G.R. oraz oświadczenie z dnia 28 kwietnia 2023 r. tego projektanta o aktualności dotychczasowej mapy do celów projektowych, a także 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego. Tym samym, inwestycja jest zgodna z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego na terenie przedmiotowej działki oraz obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Nadto, w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż postępowanie wznowieniowe stało się bezprzedmiotowe z uwagi na uchylenie przez Starostę w dniu 18 lutego 2019 r. decyzji własnej z dnia 16 stycznia 2014 r. o pozwoleniu na zmianę konstrukcji dachu wraz z adaptacją poddasza w istniejącym budynku letniskowym.
Powyższa decyzja, została zaskarżona przez skarżącego, który podniósł zarzuty naruszenia prawa, a w szczególności art. 104 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 1 oraz art. 51 ust. 4, art. 35 ust 1 p.b. w związku z art. 97 § 1 k.p.a., polegające na zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót, podczas gdy projekt nie może zostać zatwierdzony, gdyż doszło do znacznej rozbudowy dotychczasowego drewnianego budynku, którego parametry takie jak długość, szerokość, powierzchnia zabudowy uległy znacznemu powiększeniu. W ocenie skarżącego w ustalonym stanie faktycznym sprawy istnieją podstawy, stosownie do treści art. 49b p.b., do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego i doprowadzenia go do stanu poprzedniego, a ponadto organy winne były wcześniej rozpoznać wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 16 stycznia 2014 r., nr [...].
Wyrokiem z dnia 4 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 1552/23 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 16 maja 2023 r. nr [...].
Uzasadniając wyrok Sąd zwrócił uwagę, że wyrokiem tut. Sądu z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1383/21 dokonano oceny zarówno stanu faktycznego, jak również prawnego sprawy, dotyczącej robót budowlanych przy budynku letniskowym, zlokalizowanym na działce nr [...] w Z.. Ponownie rozpatrując sprawę organy obu instancji pominęły kwestie wymagające wyjaśnienia, dotyczące możliwości legalizacji przedmiotowej inwestycji w obiekcie budowlanym, w szczególności w zakresie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Sądu organ I instancji lakonicznie stwierdził, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Z. z dnia [...]r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., poz. [...] - dalej m.p.z.p.) działka jw. objęta jest jednostką urbanistyczną o symbolu "C4.2 - 1UU1 - tereny zabudowy usługowej - usług komercyjnych i usług kultury (...)". Żadnych konkretnych rozważań w tym przedmiocie nie poczynił.
Sąd uznał, że organy obu instancji nie zastosowały się do zawartych w wyroku z dnia 11 lutego 2022 r. wskazań, w których nakazano zrealizowanie konkretnych czynności. Sąd podkreślił, że nie może odstąpić od egzekwowania nałożonych na organ obowiązków, chyba że nastąpiłaby zmiana stanu prawnego lub wiążące wskazania stałyby się niewykonalne, co w żadnej mierze nie zostało wykazane. Ponadto stwierdził, że kolejne, wydane przez organy obu instancji, decyzje administracyjne są lakoniczne i nie realizują wskazań poprzedniego wyroku w zakresie dotyczącym możliwości legalizacji przedmiotowej inwestycji, w szczególności zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Dodatkowo organy pominęły regulację art. 35 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977).
Decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r., nr [...], PINB ponownie zatwierdził projekt budowlany zamienny w zakresie zmiany konstrukcji dachu wraz z adaptacją poddasza w istniejącym budynku letniskowym na działce nr [...] w Z., dodatkowo udzielił, na podstawie art. 36 ust. 1 oraz art. 42 ust. 2 i 3 p.b., pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z tym obiektem oraz zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.
Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa procesowego.
Po rozpatrzeniu odwołania ŚWINB decyzją z dnia 4 lutego 2025 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Po dokonaniu analizy zgromadzonych akt sprawy oraz zapoznaniu się z twierdzeniami podnoszonymi w odwołaniu, ŚWINB wskazał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia organu I instancji był art. 51 ust. 4 p.b. W swoich rozważania organ odwoławczy stwierdził, że przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu właściwy organ powinien sprawdzić:
1) zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (a także z wymaganiami ochrony środowiska);
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń;
4) wykonanie projektu (jego sprawdzenie) przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 p.b.
W ocenie ŚWINB decyzja organu I instancji jest przedwczesna w tym z uwagi na brak dokonanej przez ten organ analizy w zakresie określonym w pkt 2) – 4). Dokonując oceny zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym organ odwoławczy uznał, że jest ona zgodna z tym planem i przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto stwierdził, wbrew twierdzeniom skarżącego, że w sprawie nie zaistniała przesłanka tamująca bieg postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ postepowanie wznowieniowe dot. decyzji Starosty z dnia 16 stycznia 2014 r. jest bezprzedmiotowe z uwagi na uchylenie przez Starostę w dniu 18 lutego 2019 r. tej decyzji. W ocenie ŚWINB postępowania w tych sprawach nie mają znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.
Sprzeciw od tej decyzji wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W sprzeciwie wskazał na naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swój zarzut skarżący wskazał, że sprawa toczy się od wielu lat a jego odwołanie było już kolejnym w tej sprawie. W jego ocenie, wobec kilkukrotnego uchylania decyzji organu I instancji oraz uporczywej odmowie zastosowania w sprawie wskazanych przez ŚWINB i Sąd wytycznych, dalsze stosowanie art. 138 § 2 jest nieskuteczne.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w zw. z art. 64b § 1 tej ustawy, stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (sprzeciwu) oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Powyższa regulacja wyłącza możliwość wnoszenia skarg na decyzje kasacyjne organu odwoławczego pozostawiając ich kontrolę w ramach sprzeciwu, na podstawie którego Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu, sąd sprzeciw oddala (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r. II OSK 2219/15, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Konieczność wydania decyzji kasacyjnej zachodzi zatem wtedy, kiedy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana w jednej instancji, przez co pozbawiano by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Potwierdzeniem powyższego jest treść art. 136 § 1 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zatem organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie. Kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a.
Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdza, że wydanie decyzji kasatoryjnej przez ŚWINB nie znajduje uzasadnienia w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie wskazał na konieczność istotnego uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie przez organ I instancji. Wytyczne organu odwoławczego sprowadzają się w istocie do zarzutu braku dokonania przez organ I instancji oceny spełnienia przez inwestora wymogów wynikających z art. 35 ust.1 p.b., a wskazane przez niego braki dokumentacji projektowej np. dotyczące braku zaktualizowanej mapy dla celów projektowych czy braku aktualnego zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 p.b. nie stanowią przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy uprawnień kasatoryjnych. Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji w tym art. 107 § 3 k.p.a., chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy jest nie tylko organem kontrolnym, ale i merytorycznym, który powinien dokonać ponownej pełnej merytorycznej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i orzec zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego w ramach na jakie pozwala mu regulacja art. 138 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy zastosował przepis art. 138 § 2 k.p.a. w sposób nieuprawniony, z wyżej przedstawionych przyczyn. W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło