II SA/Gl 33/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.),, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 października 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2804/2023/20286 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2022 r. P.D. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta B. (dalej: "organ I instancji") o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – L.D. (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [....] r. ważne do dnia [...] r.) Decyzją z dnia 17 marca 2023 r., nr [...], organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 11 maja 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1134/2023/9462, uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 17 marca 2023 r. i zaleciło ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, celem ustalenia zakresu opieki osobiście sprawowanej przez skarżącego nad matką, oraz powodów i przyczyn, dla których zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Organ I instancji decyzją z dnia 31 lipca 2023 r., nr [...] , działając m.in. na podstawie art. 17, art. 19 ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej w skrócie: "u.ś.r."), odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W toku postępowania ustalił, że z dniem [...] listopada 2021 r. skarżący zamknął działalność gospodarczą, ponieważ nie mógł pogodzić pracy z opieką nad matką (oświadczenie z dnia 1 czerwca 2023 r.). Skarżący podał również, że czynności, które wykonuje w związku ze sprawowaną nad matką opieką, uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka wymaga stałego doglądania, wręcz pilnowania i w związku z tym pomaga jej we wszystkich czynnościach higienicznych o różnych porach dnia i nocy, oraz kilka razy dziennie prowadzi do toalety, kąpie, obcina paznokcie, myje zęby, moczy nogi, podcina włosy. Codziennie smaruje matkę kremami przeciw odparzeniom, przygotowuje ubrania, ubiera, pilnuje i uczestniczy w ćwiczeniach fizycznych, co najmniej dwa razy dziennie mierzy ciśnienie, oraz podaje leki w ściśle określonych godzinach. Przygotowuje posiłki i pomaga matce w ich spożywaniu, sprząta, pierze, prasuje i wozi do lekarzy. Czuwa przy matce podczas jej snu od zaśnięcia do czasu obudzenia. Organ I instancji przeprowadził w dniu 30 maja 2023 r. rodzinny wywiad środowiskowy, z którego wynika, iż matka skarżącego wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu wyłącznie w przygotowywaniu śniadań i kolacji, bo obiady są przywożone przez catering, oraz robieniu zakupów i sprzątaniu. Nie jest osobą leżącą i porusza się samodzielnie po mieszkaniu przy pomocy kuli łokciowej. Sama chodzi do toalety i łazienki, ubiera się i spożywa posiłki. Z twierdzeń matki wynika, że nie ma kłopotów z pamięcią i systematycznie zażywa leki przygotowywane przez syna. Nadto, z powodu zawrotów głowy nie wychodzi z domu. Skarżący nie zabiera matki na spacery na zewnątrz. Dwa razy w tygodniu przychodzi pielęgniarka środowiskowa, która pomaga jego matce przy kąpieli. Nie ma ona odleżyn i ran, dlatego nie ma potrzeby obmywania czy smarowania maściami. W ocenie organu I instancji z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący może podjąć zatrudnienie choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ jego matka większość czynności życiowych wykonuje samodzielnie i nie ma konieczności, aby sprawował nad nią całodobową opiekę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 19 października 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/2804/2023/20286, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 lipca 2023 r. Szeroko zreferowało stan faktyczny sprawy oraz przytoczyło treść przepisów u.ś.r. Opierając się o ustalenia wywiadu środowiskowego podało, że skarżący oświadczył, iż zajmuje się matką od 2019 r., co jednak w ocenie pracownika socjalnego nie jest prawdą, ponieważ matka skarżącego w roku 2021 miała przyznane usługi opiekuńcze i podczas wizyt pracowników organu I instancji skarżący nie był u niej obecny. Dodatkowo, złożone przez skarżącego wyjaśnienia znacznie obiegają od opisu czynności wskazanych przez matkę podczas wywiadu środowiskowego z dnia 30 maja 2023 r. Tymczasem, system świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co więcej między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki, do której sprawowania członkowie rodziny są zobowiązani na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W ocenie Kolegium z akt sprawy wynika, że skarżący sprawuje przy swojej matce znikomy zakres czynność. Przygotowuje posiłki i leki, sprząta, robi zakupy, a pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego jednoznacznie stwierdził, że są duże rozbieżności co do zakresu faktycznie sprawowanej przez niego opieki nad matką. Nadto, zakres opieki jakiej wymaga matka skarżącego nie jest tego rodzaju, żeby wykluczał podjęcie przez niego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu zdrowia jego matki. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznawane z tego tylko powodu, że sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną wywołuje pewne ograniczenia życiowe i trudności organizacyjne. Skarżący w 2021 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej nie podając przyczyny, lecz dopiero podczas wywiadu środowiskowego oświadczył, że zrobił to w wyniku braku możliwości pogodzenia opieki nad matką a prowadzeniem działalności gospodarczej. Skarżący, pismem z dnia 23 listopada 2023 r., złożył skargę na decyzję Kolegium z dnia 19 października 2023 r., wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił rozstrzygnięciom w nich zawartym naruszenie: - art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sprawie odmowy przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką; - art. 17 u.ś.r., poprzez niezasadne jego niezastosowanie i nieprzyznanie mu wnioskowanego prawa, podczas gdy zachodzą wszystkie przesłanki ustawowe do jego przyznania; - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez niezasadne przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad matką, a także błędne przyjęcie, że zakres opieki nie wypełnia dyspozycji tego przepisu, podczas gdy w jego rozumieniu, osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; - art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niepodjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie kluczowych kwestii, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką i w rezultacie błędne przyjęcie braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną przez niego opieką nad matką i uznanie, że matka większość czynności życiowych wykonuje samodzielnie. W uzasadnieniu skargi przedstawił zaznaczył, że Kolegium nie odniosło się do przedłożonego wraz z odwołaniem zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r., z którego wynika, iż jego matka wymaga pomocy osób drugich. Nie wzięło również pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli osoba sprawująca opiekę pozostaje w ciągłej dyspozycji, przez co należy rozumieć taką sytuację, że oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Pismem z dnia 8 stycznia 2024 r. Kolegium złożyło odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a. Ocenie Sądu została poddana decyzja Kolegium z dnia 19 października 2023r., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 lipca 2023 r., o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z jego ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: "u.ś.w.") znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1. Obecnie przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Analiza nowego brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogą ubiegać się osoby, w tym przepisie wymienione, jedynie z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Tym samym wyraźnie zawężono krąg osób uprawnionych, gdyż wcześniej wiek osoby wymagającej opieki nie warunkował uprawnienia do tego świadczenia. W rozpatrywanej sprawie prawidłowe rozumienie art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., musi uwzględniać przede wszystkim cel świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest rekompensata za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 1038/21). Sprawowanie opieki nie oznacza, aby była ona sprawowana przez siedem dni w tygodniu i przez 24 godziny na dobę (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 482/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 840/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 989/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 951/21). Analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania dwóch obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Po drugie, jaki jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w odniesieniu do możliwości wykonywania pracy zarobkowej, w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że omawiane świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (por. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). W stanie faktycznym niniejszej sprawy główne wątpliwości dotyczyły zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką. Zdaniem Kolegium oświadczenia skarżącego w tym zakresie nie znajdują potwierdzenia w wyczerpujących ustaleniach wywiadu środowiskowego. Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w żaden sposób nie precyzuje pojęcia opieki, ani jakich konkretnie czynności ona dotyczy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje, iż chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną, a punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie zawsze jednak ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka, rozumiana przez pryzmat art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób oczywisty winna jednak stanowić przeszkodę do wykonywania pracy. Powyższe oznacza, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia bądź pracy lub ich niepodejmowaniem przez opiekuna a sprawowaną opieką (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1333/21). Zdaniem składu orzekającego Kolegium wyprowadziło trafną konstatację, że taki związek przyczynowo-skutkowy w niniejszej sprawie nie zachodzi. Sprawowana przez skarżącego opieka pozbawiona jest takich znamion, które by uniemożliwiały zatrudnienie lub wykonywanie pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, iż matka skarżącego, mimo złego stanu zdrowia, nie jest osobą obłożnie chorą i porusza się sama po mieszkaniu. Nie znajduje się też w takiej kondycji umysłowej, która nie pozwalałaby na samodzielne przebywanie w miejscu zamieszkania. Nie wymaga pielęgnacji antyodleżynowej, o której skarżący wspomniał w oświadczeniu. Istotne jest również to, że matka ma stałą pomoc pielęgniarki środowiskowej, natomiast obiady dowozi jej katering. Zatem czynności opiekuńcze w tym zakresie nie muszą być wykonywane przez skarżącego. Jest w stanie sama spożywać przygotowane dla niej posiłki i zażywać lekarstwa, a także załatwiać potrzeby fizjologiczne. Jednym słowem wymaga wsparcia tylko w wykonywaniu niektórych czynnościach życia codziennego. Są to takie czynności jak: przygotowywanie posiłków, pranie, sprzątanie, zakupy, czyli typowe dla prowadzenia każdego gospodarstwa domowego, jak też umawianie i towarzyszenie podczas wizyt lekarskich. Nie mogą być one jednak uznane za czynności, które całą dobę wymagają pełnej dyspozycyjności skarżącego, czy też wymuszają stały i nieustający jego nadzór nad matką. Mogą być one wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym, gdyż zasadniczo stanowią czynności związane z prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Zatem opieka sprawowana przez skarżącego nie jest tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej musiałoby się odbyć ze szkodą dla jego matki. Samo stwierdzenie konieczności pomocy lub opieki osobie niepełnosprawnej nie oznacza automatycznego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej tego rodzaju opiekę. Korelacja czasowa również potwierdza, że powód dla którego skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 8 listopada 2021 r. (wykreślenie z ewidencji), nie stanowiła opieka nad matką, która znacznym stopniem niepełnosprawności legitymuje się już od dnia [...] r. Tymczasem konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną musi stanowić wyłączną przyczynę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z niego (por. wyroki NSA z dnia: 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11; 7 sierpnia 2019r. sygn. akt I OSK 4023/18; 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 940/19; 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 346/20). W odniesieniu do zarzutu skargi oraz przedłożonego wraz z odwołaniem zaświadczenia lekarskiego zauważyć należy, że nie może być ono podstawą do stwierdzenia, że skarżący sprawuje opiekę nad matką w sposób ciągły. Wskazanie, iż matka wymaga pomocy nie jest równoznaczne z tym, że zakres sprawowanej przez skarżącego osobiście opieki jest tego rodzaju, że uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W konsekwencji, w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz nie doszło do naruszenia art. 6-9 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 art. i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki. Organy orzekające nie dopuściły się również naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, akceptując stanowisko o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).