II SA/Gl 332/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka,, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2015 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.), unieważnił egzamin praktyczny na kategorię "B" prawa jazdy, przeprowadzony w dniu [...] r. wobec W. S. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w B. Pismem z dnia 25 listopada 2014 r. skarżący M. K. (egzaminator), wniósł o "unieważnienie" powyższej decyzji. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 61a § 1 kpa, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Zdaniem Kolegium, egzaminator przeprowadzający egzamin, który następnie został unieważniony, nie legitymuje się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem decyzja nie rozstrzyga o jego prawach lub obowiązkach. Sprawa dotyczy zatem jedynie interesu faktycznego egzaminatora. Kolegium zauważyło też, że z dniem 24 sierpnia 2014 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o kierujących pojazdami, mocą której dodano art. 68 ust. 1a, zgodnie z którym egzaminator jest stroną postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Zatem a contrario, przymiot strony nie przysługiwał egzaminatorowi w sprawach zakończonych decyzją ostateczną przed datą wejścia w życie jej nowelizacji. W ocenie Kolegium, krąg podmiotowy stron dotyczy również podmiotów w postępowaniu nadzwyczajnym. Stąd też wniosek egzaminatora nie mógł skutecznie wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, unieważniającej egzamin. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. K. odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie, nie zgodził się z argumentacją Kolegium, że jest jedynie pośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy. Podniósł, że z treści art. 67 ust. 1 i art. 71 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, wynika że wielokrotne przeprowadzanie egzaminu państwowego w sposób niezgodny z przepisami, skutkuje wydaniem przez marszałka województwa decyzji o skreśleniu egzaminatora z ewidencji egzaminatorów. Stąd też występuje bezpośredni związek prawny sytuacji egzaminatora z decyzją o unieważnieniu egzaminatora, co uzasadnia jego udział w postępowaniu jako strony w rozumieniu art. 28 kpa. Jednakże zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpoznaniu sprawy w innym składzie, orzekło o utrzymaniu w mocy własnego postanowienia, podtrzymując dotychczasowe stanowisko co do braku przez egzaminatora przymiotu strony w postępowaniu o unieważnienie egzaminu państwowego w sprawach zakończonych decyzją ostateczną przed datą wejścia w życie nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami i dodaniem art. 68 ust. 1a. W skardze do sądu administracyjnego M. K. domagał się uchylenia postanowienia Kolegium i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z przyczyn podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący podniósł, że ustawa o kierujących pojazdami przed jej nowelizacją naruszała art. 32 Konstytucji RP, wprowadzając sankcje dla egzaminatorów za przeprowadzanie egzaminów w sposób niezgodny z zasadami, jednakże nie dała egzaminatorom możliwości obrony w razie skargi na przeprowadzony egzamin. Stąd też jego zdaniem, wolą ustawodawcy było naprawienie wady prawnej ustawy w pierwotnym brzmieniu. Skarżący wyjaśnił też, że do tej pory nie miał możliwości zapoznania się z treścią decyzji marszałka o unieważnieniu egzaminu, o wydaniu której dowiedział się od Dyrektora WORD-u oraz wskazał na brak podstaw prawnych do jej wydania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Skład orzekający w pełni podzielił argumentację skarżącego i pogląd wyrażony w przywołanym w skardze prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 16/14, że egzaminator legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu o unieważnienie egzaminu państwowego na prawo jazdy, zaś nowelizacja ustawy o kierujących pojazdami (obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) i dodanie z dniem 24 sierpnia 2014 r. art. 68 ust. 1a, nie zmieniła stanu prawnego, a jedynie miała na celu usunięcie wątpliwości co do kręgu stron takiego postępowania. Przepis art. 68 ust. 1a ustawy, nie reguluje bowiem całościowo tej materii. Przy odmiennym rozumowaniu osoba egzaminowana pozbawiona byłaby udziału w takim postępowaniu na prawach strony, aczkolwiek nie budzi wątpliwości, że dochodzi do władczej ingerencji organu administracji w prawa takiej osoby. Zatem w dalszym ciągu do postępowań o unieważnienie egzaminu państwowego na prawo jazdy ma również zastosowanie art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie budzi wątpliwości, że w dacie wydania decyzji o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy, krąg stron tego postępowania regulował wyłącznie przepis art. 28 kpa, a zatem trafnie uznało Kolegium, że późniejsza zmiana ustawy o kierujących pojazdami, nie ma znaczenia dla oceny przymiotu strony egzaminatora. Jednak nie sposób podzielić stanowiska organu, że doszło do poszerzenia kręgu stron z woli ustawodawcy. Wynik postępowania o unieważnienie egzaminu państwowego kształtuje wprost sytuację prawną egzaminatora, jako że konsekwencją wydania takiej decyzji jest skreślenie egzaminatora z ewidencji. Wydanie takiej decyzji następuje również w ramach sprawowanego przez marszałka województwa nadzoru nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych (art. 67 ust. 1 pkt 6 ustawy). Skreślenie z ewidencji egzaminatorów z mocy art. 71 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, wymaga co prawda stwierdzenia wielokrotnego przeprowadzenia przez egzaminatora egzaminu państwowego w sposób niezgodny z przepisami ustawy, jednak nie zmienia to postaci rzeczy, że każdy przypadek unieważnienia egzaminu prowadzić może w konsekwencji do wydania decyzji wobec egzaminatora. Taki stan prawny, a więc skutek naruszenia przez egzaminatora przepisów ustawy, obowiązywał od wejścia jej w życie. Decyzja ostateczna o unieważnieniu egzaminu państwowego kształtuje zatem sytuację prawną egzaminatora i ma walor wiążący w sprawie o skreślenie z ewidencji egzaminatorów. Nie sposób wyobrazić sobie sytuacji, że przebieg egzaminu państwowego, który został unieważniony przez marszałka województwa w ramach sprawowanego nadzoru, może być kwestionowany i ponownie oceniany w toku sprawy o skreślenie z ewidencji egzaminatorów. Zatem wykładnia art. 28 kpa, dokonana przez Kolegium, prowadziłaby do pozbawienia egzaminatora ochrony prawnej i możliwości kwestionowania przez niego oceny marszałka województwa przebiegu egzaminu państwowego na prawo jazdy. Interes prawny egzaminatora należy zatem wywieść z normy prawa administracyjnego – art. 71 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, co uzasadniało przyznanie skarżącemu statusu strony także w postępowaniu, prowadzonym przed dodaniem art. 68 ust. 1a, a w konsekwencji, także w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji. W tym stanie rzeczy oba postanowienia Kolegium o odmowie wszczęcia postępowania jako wydane z naruszeniem art. 61a § 1 kpa i wskutek błędnej wykładni art. 28 kpa, nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z mocy art. 152 § 1 tej ustawy zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku – z braku odmiennego orzeczenia sądu. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł, rozstrzygnięto z urzędu po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 cyt. ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło z mocy art. 119 pkt 3 tej ustawy – w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, wyjaśnić przyjdzie, że dla wyniku niniejszej sprawy bez znaczenia jest fakt niedoręczenia skarżącemu decyzji o unieważnieniu egzaminu państwowego. Na tym etapie postępowania sądowego brak też podstawy prawnej do zbadania przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności tejże decyzji. Kwestia ta winna być przedmiotem oceny przez Kolegium w toku rozpoznania wniosku skarżącego jako złożonego przez uprawniony podmiot. sw