II SA/Gl 336/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant starszy referent Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. M. i C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia (...) roku; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu W piśmie z dnia [...] r. do Wójta Gminy S. M. K. zwróciła się o interwencję w związku z zasypywaniem przez jej sąsiada C. M. rowu odprowadzającego wody gruntowe i opadowe z jej działki nr [...] w P. i z działek sąsiednich, położonego m.in. na terenie jej działki ale poza istniejącym ogrodzeniem. Podała nadto, że sąsiad podnosi teren swojej działki nr [...] przez wysypywanie na nią kamieni, żwiru, ziemi i tłucznia. Po przeprowadzeniu w tej sprawie w dniu [...] r. oględzin Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał A. i C. M. przywrócić rów odprowadzający wody gruntowe i opadowe do stanu pierwotnego. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 104 kpa i art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm., zwanej dalej Prawem wodnym ). W uzasadnieniu decyzji powołując się na wyniki oględzin w dniu [...] r. stwierdził, że na działce nr [...] został zasypany istniejący od około [...] lat rów odprowadzający wody gruntowe i opadowe z terenu tej działki i działek sąsiednich. Rów ten został zasypany według oświadczenia M. K. przez małżonków M., którzy odmówili w tym przedmiocie złożenia jakichkolwiek wyjaśnień i podpisania protokołu z oględzin. W następstwie rozpoznania odwołania małżonków M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. uchyliło w/w decyzję Wójta Gminy S. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdziło, że sprawa nie została należycie wyjaśniona gdyż nie został ustalony istniejący wcześniej stan stosunków wodnych na gruncie. Zdaniem organu odwoławczego należało ustalić, np. w oparciu o oględziny oraz przesłuchanie świadków, jak kształtowały się stosunki wodne przed zasypaniem rowu i czy jego zasypanie wpłynęło szkodliwie na grunt M. K. Po ponownym przeprowadzeniu oględzin w dniu [...] r., decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego Wójt Gminy S. ponownie nakazał A. i C. M. przywrócić do stanu pierwotnego w terminie 14 dni od otrzymania tej decyzji, rów odprowadzający wody gruntowe i opadowe. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że rowem tym, istniejącym według oświadczenia M. K. od około [...] lat, wody opadowe spływały zgodnie z ukształtowaniem terenu z działki nr [...] na teren działki nr [...], na której znajdował się również istniejący obecnie rów otwarty. W miejscu rowu na działce [...] został założony przez C. M. "peszel" o przekroju Ø 110. Wcześniej wody z działki nr [...] oraz z jednej rynny budynku na działce nr [...] spływały swobodnie do rowu na działce nr [...]. W następstwie zasypania rowu wody gruntowe nie mają swobodnego odpływu i zatrzymują się przed ogrodzeniem M. K. Przedostają się też do jej ogródka i pod dom, co powoduje zalewanie jej piwnic. W odwołaniu od tej decyzji A. i C. małżonkowie M. zarzucili, że M. K. odprowadza na ich działkę nr [...] wodę z rynny jej domu, chociaż powinna i może odprowadzać tę wodę do rowu biegnącego wzdłuż drogi wojewódzkiej Z. – K. Podali również, że z dwóch stron obok działki M. K., znajduje się na ich działce nr [...] rów "zdrenowany" rów połączony z rowem przy drodze wojewódzkiej i odprowadzający do niego wody opadowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się m.in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 29 Prawa wodnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdziło, że jak wynika z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r., doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu art. 29 ustawy Prawo wodne. Stało się tak w następstwie zasypania przez C. M. rowu odprowadzającego wody opadowe, którymi wody te spływały swobodnie do rowu na działce nr [...], obecnie zaś zatrzymują się przed ogrodzeniem M. K. Wpływa to niekorzystnie na jej grunt i w konsekwencji powoduje zalewanie piwnic w jej budynku. W skardze do sądu administracyjnego A. i C. małżonkowie M. podtrzymali zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. Nadto podali, że sporny rów "nie sąsiaduje" z działką M. K. a jej żądanie zmierza do zmiany kierunku spływu wód z rowu przy drodze wojewódzkiej. Zarzucili nadto, że organ I instancji nie jest obiektywny i preferuje w postępowaniu M. K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zdaniem Sądu poczynione przez organy orzekające ustalenie nie znajduje należytego potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Kwestionowane decyzje zostały zatem wydane z naruszeniem treści art. 7 i 77 § 1 i 80 kpa. Należy nadto podnieść, że protokoły z oględzin zostały sporządzone z naruszeniem treści art. 68 kpa i z tego też względu nie mogą stanowić postawy wiążących ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Z protokołu oględzin w dniu [...] r. nie wynika w dostateczny sposób czy został on podpisany przez skarżącego ( a jeżeli nie to dlaczego ). Nie wynika z nich również w oparciu o co dokonano zawartych w nich ustaleń, a w szczególności które z nich zostały dokonane w oparciu o oględziny a które w oparciu o oświadczenia czy też w oparciu o przesłuchanie stron. Do żadnego z tych protokołów nie sporządzono szkicu sytuacyjnego umożliwiającego Sądowi przeprowadzenie oceny ustaleń faktycznych. W zasadzie nie wiadomo zatem jak przebiega ukształtowanie terenu objętego sporem, i jak ono było kształtowane wcześniej. Nie wiadomo także, czy na stan wody na gruncie M. K. nie wpływa negatywnie ogrodzenie jej działki. Nie wiadomo także w jaki dokładnie sposób wody opadowe są odprowadzane z dachu budynku M. K., a w szczególności jak dokładnie spływa woda z jednej rynny tego budynku o jakiej mowa w protokole z oględzin w dniu [...] r., i czy możemy mówić w tym wypadku o odprowadzeniu tej wody na własny nieutwardzony teren M. K., o jakim mowa w § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. ( Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Tylko bowiem wówczas odprowadzanie tej konkretnie wody nie podlegałoby uregulowaniu tego rozporządzenia i Prawa budowlanego ( ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.), a mogłoby być przedmiotem postępowania na gruncie art. 29 Prawa wodnego. W tym względzie istotne znaczenie może mieć odległość rury spustowej z tej rynny od granicy działki oraz ewentualne ukierunkowanie i celowe ograniczenie tego spływu. Tylko wyjaśnienie tych wszystkich kwestii, co uczynią organy orzekające przy ponownym rozpatrzeniu sprawy pozwoli na ustalenie, czy zachodzą w sprawie przesłanki zastosowania treści art. 29 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. W tym celu dopuści organ I instancji dowód z ponownych oględzin. Do protokołu oględzin sporządzi stosowny szkic pozwalający na ustalenie co do ukształtowania terenu i kierunków naturalnego spływu wód z działki M. K., usytuowania obiektów budowlanych, granic działek i istniejących obecnie oraz wcześniej rowów odprowadzających wody opadowe. W tym celu możliwe jest również i celowe wykorzystanie map geodezyjnych będących najprawdopodobniej w posiadaniu stron. Pomocne może być również wykonanie stosownych fotografii. W protokole opisze organ stwierdzony przez siebie stan w terenie. Następnie odbierze oświadczenia od stron postępowania. W przypadku sprzecznych oświadczeń przesłucha strony na w/w okoliczności. W miarę potrzeby przeprowadzi też inne dowody z urzędu lub na wniosek stron, np. z przesłuchania świadków. Dopiero w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy dokona oceny, czy istotnie doszło , w jaki sposób i przez kogo, do zmiany stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, a jeżeli tak to czy nastąpiło to ze szkodą dla gruntów sąsiednich (i których ). W przypadku poczynienia w tym względzie pozytywnych ustaleń orzeknie zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 omawianej ustawy. Będą też miały organy orzekające na uwadze, że art. 29 Prawa wodnego nie stwarza podstawy do orzekania o terminie wykonania nałożonych w tym trybie obowiązków. Zgodnie zaś z treścią art. 130 § 1 kpa przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu ( pomijając unormowania z art. 108 kpa ). Z tych wszystkich względów orzeczono jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono zgodnie z treścią art. 152 tej ustawy.