II SA/Gl 336/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. P., R. O., I. P., J. P., J. P. oraz C. T. jako następcy prawnego L. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta R. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka 1 o powierzchni 0,0118 ha położonej w J., obręb J. k.m.5 na rzecz M. P., R. O., L. T., I. P., J. P. i J. P. W uzasadnieniu wskazał, iż działka powyższa została zbyta przez poprzedników prawnych wnoszących aktem notarialnym z dnia [...]r. a celem jej nabycia przez Skarb Państwa była budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Organ ustalił, że obecnie działka powyższa jest zagospodarowana na cele prowadzenia działalności gospodarczej (zakładu pogrzebowego). Dokonał również analizy prawnej powyższej nieruchomości wskazując, że aktualnie jej właścicielem jest Skarb Państwa a użytkownikami wieczystymi są K. i A. K. Pierwotnie użytkowanie wieczyste zostało ustanowione aktem notarialnym sporządzonym dnia [...]r. zaś wpis do księgi wieczystej został dokonany [...]r. W konsekwencji, biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji nie zbadał, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Uznał, iż wystarczającą przesłanką odmowy zwrotu nieruchomości jest to, że znajduje się ono obecnie w użytkowaniu wieczystym osób trzecich. Na skutek odwołania wnioskodawców sprawę rozpatrywał Wojewoda [...], który decyzją z dnia [...]r. nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przyczyną orzeczenia kasatoryjnego było naruszenie art. 137 ugn poprzez niedokonanie ustaleń, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. (nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia) Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyli M. P., R. O., L.T., I. P., J. P. i J. P. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, stwierdzenia, iż oba te rozstrzygnięcia nie podlegają wykonaniu, zasądzenia kosztów postępowania oraz nakazania organom administracji prowadzenie postępowania zgodnie z podstawowymi zasadami prawa obowiązującymi w Polsce i UE zarzucili organowi II instancji: - rażące naruszenie prawa materialnego w szczególności przepisów art. 136 ust.3, art. 137 i art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i wykładni art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z powodu ich niewłaściwego zastosowania, co miało istotny wpływ na ostateczną treść decyzji oraz wynikającego z art. 2, art. 32, art. 32, art. 42 ust. 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP nakazu urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej, zasady domniemania niewinności, zasady uzasadnionych oczekiwań, zakazu niedyskryminacji i zakazu nierównego traktowania, - zaniechanie prowadzenia postępowania dowodowego przez organ II instancji w postępowaniu odwoławczym, jak i przez organ I instancji, skutkiem czego jest nieprawidłowe przeprowadzenie ustalenia stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, - uzasadnienie treści rozstrzygnięcia w sposób niezrozumiały. W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż aby możliwe było rozważanie przesłanek negatywnych z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami należało dokonać ustalenia stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości. Nie dokonano w sprawie działań nakazanych w art. 162 ust. 2 i 3 ustawy. W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik skarżących szeroko odnosi się do kwestii wstecznego działania art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie uchybienia określonych tam terminów w zakresie realizacji celu wywłaszczenia. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Analizując treść skargi Sąd zauważa, iż pełnomocnik skarżących nie odnosi się do istoty zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podniesione zarzuty, jak i petitum skargi zdaje się wskazywać, iż postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy decyzji utrzymującej rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. A rozpatrywana w postępowaniu niniejszym decyzja uchyla właśnie rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta R. ze względu na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy (tego czy cel wywłaszczenia został zrealizowany). Podstawą żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości były art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). Przepisy powyższe umożliwiają zwrot wywłaszczonej nieruchomości (w całości lub części) niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta R. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka 1 o powierzchni 0,0118 ha położonej w J., obręb J. k.m.5 na rzecz M. P., R. O., L. T., I. P., J. P. i J. P. W uzasadnieniu wskazał, iż działka powyższa została zbyta przez poprzedników prawnych wnoszących aktem notarialnym z dnia [...]r. a celem jej nabycia przez Skarb Państwa była budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Organ ustalił, że obecnie działka powyższa jest zagospodarowana na cele prowadzenia działalności gospodarczej (zakładu pogrzebowego). Dokonał również analizy prawnej powyższej nieruchomości wskazując, że aktualnie jej właścicielem jest Skarb Państwa a użytkownikami wieczystymi są K. i A. K. Pierwotnie użytkowanie wieczyste zostało ustanowione aktem notarialnym sporządzonym dnia [...]r. zaś wpis do księgi wieczystej to [...]r. Organ I instancji nie zbadał jednak, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Uznał, iż wystarczającą przesłanką odmowy zwrotu jest to, czy znajduje się ono obecnie w użytkowaniu wieczystym osób trzecich. Sąd zwraca wreszcie uwagę, iż organ I instancji nie jest związany "wytycznymi" udzielonymi przez organ odwoławczy. Rozpatrywanie tej kwestii jest niezależnie od tego przedwczesne, gdyż postępowanie nie wyjaśniło istotnych okoliczności sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że uchylenie przez Wojewodę [...] decyzji organu I instancji było konieczne. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Skoro więc organ I instancji nie ustalił kluczowej dla rozstrzyganej sprawy kwestii, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, konieczne było uchylenie decyzji Prezydenta Miasta R. i wyjaśnienie powyższego zagadnienia. Dopiero wówczas możliwe będzie badanie pozostałych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.