II SA/Gl 336/26
WyrokWSA w Gliwicach2026-06-10
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Krzysztof Nowak, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy na usuwanie skutków powodzi we wrześniu 2024 r., przyznawany na podstawie art. 69a ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, wymaga wykazania niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, czy też wystarczające jest samo udokumentowanie poniesienia straty majątkowej w wyniku powodzi?Ratio decidendi
Zasiłek celowy na usuwanie skutków powodzi we wrześniu 2024 r., przyznawany na podstawie art. 69a ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, jest świadczeniem szczególnym, oderwanym od klasycznego modelu pomocy społecznej opartego na subsydiarności i badaniu niedostatku. Jedyną materialnoprawną przesłanką jego przyznania jest poniesienie straty majątkowej w wyniku powodzi, niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Organy administracji nie mogą odmówić przyznania tego zasiłku, powołując się na brak zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, jeśli straty zostały udokumentowane.Stan faktyczny
Skarżąca R. O. wniosła o przyznanie zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., która spowodowała zalanie piwnicy jej domu. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie jest przeznaczony do rekompensaty strat, a skarżąca jest w stanie samodzielnie pokryć koszty usunięcia skutków zalania. Skarżąca odwołała się od decyzji, podnosząc m.in. zarzut braku odniesienia się do wcześniejszego wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił poprzednie decyzje organów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 15 stycznia 2026 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia 25 listopada 2025 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 15 stycznia 2026 r. nr SKO.IV/424/759/2025 w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia 25 listopada 2025 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 stycznia 2026 r., nr SKO.IV/424759/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej zwane Kolegium lub SKO) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej zwany organem pierwszej instancji) z dnia 25 listopada 2025 r., nr [...] odmawiającą przyznania R. O. (dalej: strona, skarżąca) pomocy doraźnej w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi z września 2024 r.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 23 września 2024 r. R. O. wystąpiła do organu I instancji o udzielenie pomocy finansowej w związku z wystąpieniem w okresie 14 września 2024 r. – 15 września2024 r. na terenie Gminy W. powodzi uznanej za klęskę żywiołową oraz poniesionymi stratami w zakresie: zalania piwnicy. Organ ustalił, iż we wrześniu 2024 r. na obszarze województwa śląskiego – powiatu [...] Gminy W., Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wprowadziła stan klęski żywiołowej, stosownie do przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1897 ze zm.).
Z przeprowadzonego w dniu 25 września 2024 r. wywiadu środowiskowego wynikało, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, w nocy z 14 na 15 września 2024 r. została zalana piwnica, uszkodzenia nie spowodowały konieczności ewakuacji oraz nie utrudniły prawidłowego funkcjonowania.
Następnie decyzją z dnia 4 listopada 2024 r., nr [...] wydaną
z upoważnienia Wójta Gminy W., działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 40 ust. 2, art. 106 ust. 1, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.), odmówiono stronie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, że zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową, zaś strona z własnych środków jest w stanie pokryć poniesione straty, a ponadto nie zgłosiła, że nie zostały niezaspokojone podstawowe potrzeby życiowe jak brak żywności, wody pitnej.
W wyniku odwołania strony od ww. decyzji, Kolegium, działając na podstawie art. 2, art. 3 i art. 40 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), decyzją z dnia 14 lutego 2025 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie objętym postępowaniem oraz przywołał ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji, zwracając uwagę, że część mieszkalna budynku nie została zalana wodą, a zalana piwnica nie stanowi zagrożenia dla życia czy zdrowia członków rodziny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem wsparcia finansowego nie jest pełna rekompensata powstałych strat, lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a strona jest w pierwszej kolejności zobowiązana do przezwyciężenia trudności we własnym zakresie. W konsekwencji stwierdził, że sytuacja materialna i życiowa wskazuje, że strona ma zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe oraz, że posiada możliwości samodzielnego przezwyciężenia powstałej okoliczności wykorzystując swój dochód (m.in. z otrzymanego w dniu 18 listopada 2024 r. ratalnego odszkodowania od ubezpieczyciela).
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach który wyrokiem z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 301/25 uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, że organy nie rozważyły możliwości zastosowania regulacji, w szczególności art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw. Z tej przyczyny konieczne stało się uchylenie zapadłych w sprawie decyzji.
Powyższy wyrok wpłynął do organu I instancji w dniu 28 sierpnia 2026 r.
W dniu 17 września 2025 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w czasie, którego strona oświadczyła, że doznała szkody w wyniku powodzi w dniu 14-15 września 2024 r. W domu zamieszkałym przez stronę i jej córkę została zalana piwnica do wysokości 80 cm, podczas gdy w wywiadzie przeprowadzonym w dniu 25 września 2024 r. wskazano, że do wysokości 70 cm. Nadto wskazano, że uszkodzeniu uległy znajdujące się tam przewody elektryczne oraz hydrofor. Jak strona podała, hydrofor nie był używany, ponieważ korzystano z wody wodociągowej.
W dniu wywiadu strona podtrzymała wniosek z września 2024 r., w którym początkowo zwróciła się z prośbą o pomoc formie zasiłku powodziowego i remontowego, następnie w dniu 25 września 2024 r. doprecyzowała swój wniosek prosząc o pomoc w formie zasiłku celowego doraźnego w związku z powodzią. Strona złożyła również deklarację, że w trakcie ww. zdarzenia ona i jej córka miały dostęp do wody pitnej oraz żywności. Zalanie piwnicy nie spowodowało zagrożenia dla życia i zdrowia strony oraz córki, nie spowodowało także konieczności opuszczenia miejsca zamieszkania. Po usunięciu nadmiaru wody z piwnicy osuszano pomieszczenia, co przełożyło się na większe zużycie energii elektrycznej i koszty. Strona potwierdziła również wypłatę odszkodowania o łącznej wartości 3.996,50 zł, co pozwoliło na pokrycie zwiększonych rachunków za prąd oraz na wykonanie niewielkich prac remontowych w kotłowni (odświeżenie ścian).Postępowanie w sprawie było dwukrotnie przedłużane z uwagi na konieczność uzupełnienia (w dniu 24.09.2025 r. oraz w dniu 20.10.2025 r.). Strona przedłożyła wymagane dokumenty, tj. faktury za prąd za okres od 27.08.2024r. do 04.09.2025 r. oraz wyciągi z konta bankowego potwierdzające wypłatę odszkodowania.
Decyzją z dnia 25 listopada 2026 r., [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy W. Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na postawie na podstawie art. 2 ust. 1, art, 3 ust. 1- 4. art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2, art. 106 ust. 1, art. 107 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214 ze zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a. odmówił R. O. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował stan faktyczny sprawy, a następnie przywołał przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ pierwszej instancji uznał, że mimo powodzi, niezbędne potrzeby strony oraz jej córki zostały zaspokojone, a zatem nie spełnia ona warunków do przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając brak odniesienia się do wyroku W SA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2025r., sygn.. akt II SA/Gl 301/25, niewłaściwe zastosowanie ustawy z dnia 1 października 2024r. o zmianie ustawy
o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw praz błędne wnioski w ocenie mojej sytuacji materialnej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 15 stycznia 2026 r.,
nr SKO.IV/424759/2025 Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ustawy ma służyć tym samym celom, co zasiłek celowy określony w art. 39 ustawy, albowiem jego funkcją jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Nie ma on charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową. Zdaniem organu sytuacja materialna i życiowa skarżącej wskazuje, że ma ona zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe oraz posiada możliwości samodzielnego przezwyciężenia powstałych okoliczności wykorzystują swój dochód, w tym także z otrzymanego odszkodowania od ubezpieczyciela, a tym samym nie spełnia kryteriów przyznania jej przedmiotowego zasiłku.
W złożonej skardze strona przedstawiła swoją trudną sytuację bytową i materialną, podnosząc, iż woda zalała piwnicę do wysokości około 80 cm. Ponownie zarzuciła brak odniesienia się do wyroku W SA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2025r., sygn.. akt II SA/Gl 301/25, niewłaściwe zastosowanie ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw oraz błędne wnioski w ocenie mojej sytuacji materialnej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 15 stycznia 2026 r., nr SKO.IV/424759/2025, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 25 listopada 2025 r., nr [...] odmawiającą przyznania R. O. pomocy doraźnej
w postaci zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi z września 2024 r. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji i na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona przez Sąd we wskazanym zakresie i według powołanych kryteriów wykazała, że oceniane rozstrzygnięcia naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że okolicznością bezsporną jest to, iż skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy "doraźnej" w postaci zasiłku celowego w kwocie 8 000 zł w związku ze stratami, które poniosła w wyniku powodzi z września 2024 r., czyli wystąpieniem zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej. Nie jest również sporne, że w związku z zalaniem piwnicy poniosła straty, albowiem zniszczeniu uległy rzeczy opisane w części wstępnej uzasadnienia wyroku.
Jako materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie organy wskazały przepisy powołanej już wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przypomnieć również należy, co pominęły orzekające w sprawie organy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych mających zastosowanie w sprawach z przedmiotu pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r. Zmiany, co istotne, wprowadzono zarówno ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1473), dalej: u.z.u.sz.r., jak i ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1717 ze zm.). Mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. ustanowiono zmiany ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1635), zaś mocą jej art. 19 ust. 19 wprowadzono zmiany ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1473), w której ustanowiono, że zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi. Zgodnie z art. 69a u.z.u.sz.r., obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi. W art. 69c ust. 1 u.z.u.sz.r., (data wejścia w życie 26 listopada 2024 r.) ustanowiono, że w przypadku gdy zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej na pomoc doraźną, został wypłacony w kwocie niższej niż określona w art. 69a, wypłaca się wyrównanie na podstawie decyzji wydanej z urzędu. Przepisów art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a. nie stosuje się. W u.z.u.sz.r., nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania kwoty 8 000 zł zasiłku celowego dla osoby albo rodziny, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej, tj. powodzi we wrześniu 2024 r. z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy. W art. 41 tej ustawy unormowano, że przepis art. 69a ustawy zmienianej w art. 19 stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego jako pomocy doraźnej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. Zgodnie zaś z art. 40 ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3 u.p.s.).
Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół charakteru przepisu art. 69a u.z.u.sz.r oraz jego relacji wobec przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W badanej sprawie, sporne pozostaje ponadto to, czy przesłanką przyznania tzw. zasiłku powodziowego w kwocie 8.000 zł jest wykazanie przez wnioskodawcę niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych w rozumieniu socjalnym, czy też jedynym i wystarczającym warunkiem materialnoprawnym jest samo poniesienie straty majątkowej w wyniku powodzi z września 2024 roku.
Powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd w niniejszym składzie w tym względzie w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z 28 stycznia 2026 r., sygn. akt I OSK 1204/25.
W orzeczeniu tym NSA stwierdził, iż dla ustalenia znaczenia tekstu prawnego konieczne jest wykorzystanie wszystkich - wyróżnionych w nauce - reguł interpretacyjnych,
tj. językowych, systemowych oraz funkcjonalnych. W przypadku tekstów prawnych chodzi bowiem o to aby zrozumieć ten tekst (przepis) zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2780/14, wyrok NSA z dnia 09 maja 2017 r. sygn. II FSK 978/15, a także A. Municzewski, Reguły interpretacyjne w działalności orzeczniczej Sądu Najwyższego, Szczecin 2004 s. 103-104, 151-152, 217, E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego – kpa, Białystok 1994 s. 18-51; J.P. Tarno, Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego, W-wa 1999 s. 52-53, M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, W. Pr. LexisNexis 2008 s. 57-64 [za:] wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r. sygn. I OSK 829/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Interpretacja wskazanych przepisów, przeprowadzona przy wykorzystaniu dyrektyw językowych, systemowych i celowościowych prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przepis art. 69a ustawy zmieniającej, wprowadzony nowelizacją z dnia 21 listopada 2024 r., stanowi przepis szczególny względem ogólnych uregulowań pomocy społecznej. Istota tego uregulowania, wynikała z nadzwyczajnej skali klęski żywiołowej, co prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób świadomy i celowy zmodyfikował standardowe przesłanki przyznawania zasiłku celowego. Przepisy art. 69a i b zostały zaprojektowane jako szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi. Przepisy te służyć mają zatem usuwaniu skutków powodzi (art. 1). Natomiast celem ustawy o pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób
i rodzin. Cele ustawy o pomocy społecznej i ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi nie są zatem tożsame. Przepisy art. 69a i art. 69b ustawy zmieniającej nie mogą natomiast być interpretowane w oderwaniu od celu jakiemu mają służyć.
Również literalne brzmienie przepisu art. 69a ustawy zmieniającej nie pozostawia wątpliwości co do tego, że jako jedyną przesłankę materialną wskazuje on poniesienie straty w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., wskazując dobitnie, że świadczenie to jest przyznawane niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej. Wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s. w związku z art. 69a ustawy zmieniającej przeprowadzona przy użyciu dyrektyw systemowych, celowościowych i językowych prowadzi zatem do spójnego wniosku, że ustawodawca oderwał to konkretne świadczenie od klasycznego modelu pomocy społecznej opartego na subsydiarności i badaniu niedostatku, czyniąc ze "straty" zasadniczy punkt odniesienia. Jak wskazuje brzmienie przepisu art. 2 ustawy o usuwaniu skutków powodzi status "poszkodowanego" jest nierozerwalnie skorelowany z wystąpieniem obiektywnego uszczerbku majątkowego lub definitywną utratą możliwości korzystania z nieruchomości. Nieuzasadnione w tej sytuacji jest zatem utożsamianie tej przesłanki ze stanem niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Wsparcie przewidziane w omawianym przepisie ma na celu rekompensatę strat o charakterze majątkowym, a nie realizację zadań z zakresu pomocy społecznej o charakterze doraźnym. Przepisami art. 69a i b ustawy zmieniającej wprowadzono szczególną w stosunku do art. 40 ust. 2 u.p.s. podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r. Jakkolwiek, przepis ten odwołuje się do treści przepisu art. 40 ust. 2 u.p.s., to w istocie ustanawia nową formę świadczenia. Nie można też przepisu art. 69a ustawy zmieniającej interpretować w całkowitym oderwaniu od treści art. 69b ustawy zmieniającej, który stanowi o pomocy w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Zaakcentować również trzeba, że w trybie art. 69a i b ust. 1 ustawy zmieniającej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 u.p.s.
Prezentowane stanowisko Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie w pełni popiera. W konsekwencji przyjąć należy, że jeżeli przepis art. 69a ustawy zmieniającej posługuje się pojęciem "poniesienia straty" i nakazuje przyznanie zasiłku "niezależnie od dochodu", to wszelkie próby restrykcyjnej interpretacji tego przepisu przez pryzmat ogólnych zasad art. 2 i art. 3 u.p.s. podważają zaufanie obywatela do państwa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłosiła, że wskutek powodzi zalana został piwnica w wysokości 80 cm, uszkodzeniu uległy znajdujące się tam przewody elektryczne oraz hydrofor. Po usunięciu nadmiaru wody z piwnicy, osuszano pomieszczenia, co przełożyło się na większe zużycie energii elektrycznej i koszty z tym związane. Organy natomiast przyjęły, że charakter poniesionych strat nie uzasadnia przyznania pomocy, ponieważ nie ustalono aby skarżąca nie była w związku z tym stanem zaspokoić swoich potrzeb bytowych. Stosując wykładnię ścieśniającą i odmawiając świadczenia mimo potwierdzonego zalania pomieszczeń organy naruszyły standardy demokratycznego państwa prawnego, które w obliczu katastrofy naturalnej powinno realizować funkcję ochronną w sposób sprawny i pozbawiony zbędnego formalizmu, o ile spełniona została ustawowa przesłanka straty.
Zdaniem Sądu skoro kluczową przesłanką, o której mowa w art. 69a ustawy zmieniającej jest strata, to organ miał obowiązek precyzyjnie ustalić jej zakres,
w sytuacji gdy strona wyraźnie wskazuje konkretne zniszczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ musi przede wszystkim dokonać prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod normę art. 69a ustawy zmieniającej odchodząc od badania "niezbędnej potrzeby bytowej" na rzecz badania "poniesionej straty". Zaakcentować trzeba, że ciężar dowodu i zasada prawdy obiektywnej spoczywają na organie, a upływ czasu nie może być okolicznością obciążającą stronę.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, bacząc by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej, a wydając rozstrzygnięcie uzasadni swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło