II SA/Gl 337/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. R. w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy R. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 września 2020 r. sygn. II SAB/Gl 42/20 w sprawie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości 1. wymierza Wójtowi Gminy R. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SAB/Gl 42/20, 2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy R. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, 3. zasądza od Wójta Gminy R. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 10 września 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 42/20, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.R. (dalej: "skarżąca") na bezczynność Wójta Gminy R. w przedmiocie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, zobowiązał tegoż Wójta do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 września 2019 r., w terminie 30 dni od daty zwrotu akt postępowania (punkt 1), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2), oraz zasądził na rzecz skarżącej kwotę 597,- złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt 3), a w pozostałym zakresie oddalił skargę (punkt 4). W dniu 21 grudnia 2020 r. do Wójta Gminy R. wpłynął odpis przywołanego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne (k. 10 akt sądowoadministracyjnych). Wezwaniem z dnia 14 stycznia 2021 r., skierowanym do Wójta Gminy R., skarżąca domagała się wykonania punktu 1 przywołanego wyroku. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia 24 lutego 2021 r., działając na podstawie art. 154 § 1-2, 6 i 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., w skrócie: "p.p.s.a."), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której domagała się wymierzenia grzywny Wójtowi Gminy R. (dalej: "organ") za niewykonanie przywołanego powyżej wyroku w wysokości 25 837,35 zł., stanowiącej wysokość pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, dodatkowo przyznania sumy pieniężnej w wysokości 12 918, 67 zł., jak również odszkodowania za rzeczywistą szkodę powstałą w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. nr [...] z dnia [...]r. w wysokości 78 790 zł., oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zaznaczyła, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął żadnych skutecznych czynności zmierzających do jej załatwienia i to pomimo wezwania z dnia 14 stycznia 2021 r. do wykonania punktu 1 przywołanego wyroku. W odpowiedzi na skargę organ uznał, że podjął niezwłocznie działania w celu wykonania przedmiotowego wyroku i wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że załatwienie wniosku skarżącej polega na wszczęciu odpowiedniej procedury postępowania w celu wydania decyzji. Przywołany wyrok wpłynął do organu w dniu 21 grudnia 2020 r. Niezwłocznie po upływie okresu świątecznego, tj. w dniu 11 stycznia 2021 r., organ wszczął właściwe postępowanie o czym zawiadomił pełnomocnika skarżącej pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. Działa zatem, zgodnie z treścią art. 37 ust. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm., w skrócie: "u.p.z.p."), ma od dnia złożenia wniosku 6 miesięcy na wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń skarżącej, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 u.p.z.p. W świetle powyższego wymierzenie kary, na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., jak również przyznanie od organu kwoty odszkodowania jest całkowicie bezzasadne, albowiem wykonanie przywołanego wyroku, polegało na wszczęciu właściwego postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej z dnia 5 września 2019 r. Organ nie zgodził się na skierowanie sprawy do rozpatrzenia w trybie uproszczonym i domagał się rozpatrzenia sprawy w trybie zwyczajnym, jak również zasądzenia od skarżącej kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wobec spełnienia warunków wynikających z treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.). Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Poza brakiem udziału stron w tym postępowaniu, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 omawianej ustawy przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza również uchwała składu 7 Sędziów NSA z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. II OSP 6/19. Wyjaśnienie powyższe jest konieczne z uwagi na złożony w odpowiedzi na skargę wniosek organu. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że z art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć organowi grzywnę. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2706/15 wskazał, że po stronie organu musi istnieć stan niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi obowiązana jest wezwać właściwy organ do wykonania tego wyroku. Rozpatrując skargę na niewykonanie wyroku sąd może stosownie do art. 154 § 2 p.p.s.a. ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego, która to sytuacja nie miała miejsca w kontrolowanej sprawie. Jednocześnie sąd winien stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Grzywnę, o której mowa w § 1 sąd wymierza natomiast do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że skarżący skutecznie wezwał organ do wykonania wyżej opisanego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SAB/Gl 42/20. W wyroku tym Sąd zobowiązał organ między innymi do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 września 2019 r., w terminie 30 dni od daty zwrotu wraz z prawomocnym wyrokiem akt administracyjnych postępowania (punkt 1). Wyznaczony przez Sąd miesięczny termin załatwienia sprawy rozpoczął swój bieg, stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a., od dnia 21 grudnia 2020 r., kiedy to do organu wpłynęły akta sprawy wraz z wyrokiem opatrzonym informacją o stwierdzeniu jego prawomocności (por. treść odpowiedzi na skargę k. 10 akt sądowoadministracyjnych). Zatem organ winien wydać akt administracyjny załatwiający przedmiotowy wniosek jak najszybciej i to bez zbędnej zwłoki według wskazań zawartych w przywołanym wyroku. Nie może być żadnych wątpliwości, co wynika również z odpowiedzi na skargę, że w określonym przez Sąd terminie organ nie zastosował się do przedmiotowego wyroku i nie wykonał go w określonym w nim terminie. Błędnym jest pogląd, iż na załatwienie wniosku organ miał czas do 6 miesięcy i jego wykonanie mogło polegać włącznie na wszczęciu w tym terminie odpowiedniej procedury postępowania w celu wydania decyzji (por. art. 37 ust. 9 u.p.z.p.). Wykonanie obowiązku wynikającego z roszczeń, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 u.p.z.p., następuje w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Tymczasem, wniosek skarżącej został złożony w dniu 5 września 2019 r. Stąd też termin określony w art. 37 ust. 9 u.p.z.p. już minął i z tego powodu wydany został przywołany wyrok, który wyznaczył nowy termin załatwienia wniosku - 30 dni od daty zwrotu akt. Nie został on zachowany, chociaż był wiążący i poprzedzony wezwaniem do jego wykonania. W opisanym stanie faktycznym i prawnym skargę należy zatem uznać za zasadną. Dlatego też w oparciu o przepis art. 154 § 1 p.p.s.a., Sąd, wymierzył organowi grzywnę, określając jej wysokość, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., na kwotę 500 zł. Przy określeniu wysokości grzywny Sąd wziął pod uwagę długość okresu zwłoki w niewykonaniu wyroku oraz dostrzegł, że organ nie zlekceważył całkowicie wyroku i podjął działania do jego wykonania, wadliwie interpretując 6 miesięczny termin, określony w art. 37 ust. 9 u.p.z.p. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszeniem prawa, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechania, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Z przytoczonych względów, Sąd, na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji niniejszego wyroku. W oparciu o art. 200 i art. 205 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), przyznał pełnomocnikowi skarżącej, który jest adwokatem wynagrodzenie w wysokości 480,- zł. i zwrot kwoty 17,- zł. tytułem uiszczonej opłaty skarbowej (punkt 3 sentencji). Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl