II SA/Gl 34/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 139 poz. 993 z późn. zm.) Prezydent Miasta C., po ponownym przeprowadzeniu postępowania z wniosku obecnie skarżącego J. K. orzekł o odmowie wymeldowania D. K. z pobytu stałego w C. przy ulicy [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał jednoznacznie, że D. K. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego. Tym samym, zdaniem organu, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący wskazując, iż została ona oparta na nieprawdziwych faktach i przesłankach. W szczególności nie ustalono w toku postępowania adresu D. K., jak również jego zameldowania na terenie Niemiec, gdzie przebywa od ok. 1989 r. Nie zbadano dokumentów, na podstawie których D. K. przekraczał granice. Jego pobyty w Polsce sprowadzają się do pobytu w mieszkaniu swojej żony, a nie pod spornym adresem. Skarżący zaznaczył także, iż zameldowanie D. K. utrudnia mu starania o wykup mieszkania. W wyniku wniesionego odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc zgodność wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji z przepisami prawa w niej wskazanymi. Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się skarżący, kwestionując zasadność zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że decyzje organów obu instancji oparte zostały na nieprawdziwych okolicznościach faktycznych i fałszywych zeznaniach świadków. Powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Zwrócił uwagę, że z wyjaśnień żony D. K. złożonych w innym postępowaniu wynika, iż wraz z mężem zamieszkują na stałe w Niemczech. Zeznania świadków o rzekomych pobytach w Polsce D. K. w latach 2006 – 2010 są nieprawdziwe. Powtórzył też argumenty związane z zamiarem wykupu mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej argumenty są trafne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem, albowiem wydane zostały bez dostatecznego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, co z kolei mogło doprowadzić do naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na wstępie wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zasadniczą zatem sprawą w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie wymeldowania jest ustalenie, czy osoba, która ma zostać wymeldowana faktycznie opuściła miejsce dotychczasowego pobytu. W kontrolowanym w niniejszej sprawie postępowaniu prowadzonym przez organy obu instancji nie wykazano w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że taka przesłanka zaistniała. Postępowanie dowodowe ograniczono do zeznań świadków, wyjaśnień stron i oględzin. Zaznaczyć przyjdzie, że zarówno zeznania świadków, jak i wyjaśnienia składane przez strony nie są ze sobą spójne i jednoznaczne. Taka sytuacja w ocenie Sądu nakazywała organom, a w szczególności organowi pierwszej instancji dalsze prowadzenie postępowania dowodowego zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W świetle powyższego przeprowadzone przez Sąd badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego je rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem Sądu oba orzeczenia wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści (por. wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99). W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu pierwszej instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu pierwszoinstancyjnym lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w pierwszej instancji wydał decyzję lub postanowienie. Odnosząc powyższe uwagi do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego przed organami obu instancji stwierdzić należy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wyczerpujący i klarowny, a w konsekwencji nie zezwalał na to by na jego podstawie wydać ostateczną decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty. W szczególności organy w celu wyjaśnienia wątpliwości i w celu wszechstronnego zbadania sprawy miały obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Powołany przepis jedynie przykładowo wymienia środki dowodowe. W sytuacji, gdy bezsporne wydaje się, że D. K. od wielu lat przebywa i pracuje poza granicami kraju, niezbędnym było przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącego dowodu na okoliczność ewentualnego zameldowania na terenie Niemiec. Wskazaną byłaby również konfrontacja zeznań świadków z zeznaniami żony D. K., na które powołuje się skarżący. Te dowody pozwoliłyby na ustalenie, gdzie koncentruje się centrum życiowe D. K. Również środkiem dowodowym w sytuacji niejednoznacznych zeznań i wyjaśnień mogłaby być konfrontacja pozostałych stron lub świadków. Wskazać też przyjdzie, że pomimo sygnalizowania przez skarżącego innego miejsca, w którym rzekomo przebywa D. K., nie podjęto zweryfikowania tej informacji w drodze zebrania dodatkowych dowodów. Z materiału dowodowego wynika ponadto, że zeznania H. K., będącej matką D. K., a jednocześnie jego pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym, zostały potraktowane jako zeznania strony. Tymczasem strona może złożyć zeznania jedynie osobiście, co również organy wezmą pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd nie podziela natomiast tych argumentów skarżącego, które odnoszą się do jego uprawnień związanych ze statusem prawnym lokalu, w tym jego ewentualnym wykupem. Te kwestie, a także ochrona praw i dóbr osobistych, czy też praw pozostających poza sferą zainteresowania prawa administracyjnego, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej. Ta ostatnia służy bowiem realizacji rejestracji stanu faktycznego, nie zaś prawnego. Przedstawione wyżej uchybienia organów przemawiają zatem za koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 kpa Brak bowiem należytego wyjaśnienia sprawy, jak i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a zwrocie kosztów postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a.