II SA/Gl 341/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 5 grudnia 2014 r., działająca przez pełnomocnika, M. P. zwróciła do Burmistrza Miasta i Gminy T. z wnioskiem o sprostowanie aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy T. poprzez: - wpisanie numeru działki gruntu nr 1 jako działki nabytej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - obok innych wymienionych w akcie własności ziemi działek gruntu w rubryce na stronie pierwszej jako działki oznaczonej w ewidencji gruntów; - podanie prawdziwego imienia dziadka M. P. wpisanego w uzasadnieniu jako P. L., podczas gdy właściwie powinien widnieć jako F. L. Uzasadniając wniosek podała, że wśród 13 działek wymienionych w akcie własności, wskutek oczywistej omyłki pisarskiej nie wymieniono numeru 14 -tej działki, tj. działki o nr 1. Wyjaśniła, iż brak ten ujawniono teraz w związku z zamiarem przepisania gospodarstwa rolnego na syna. Podniosła, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zawsze miało i ma powierzchnię 07.91.00 ha, co ujawniono prawidłowo w akcie własności, ale brakuje jednej działki - tj. działki nr 1. Dodała też, iż w uzasadnieniu aktu własności widnieje nieprawidłowe imię jej dziadka –P. -podczas powinno być F. L., czego dowodem jest dołączony odpis skróconego aktu zgonu mamy wnioskodawczyni J. B., gdzie w rubryce ojciec - widnieje – F. L. Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz T., przywołując w podstawie prawnej art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowił sprostować oczywistą omyłkę pisarską w akcie własności wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w T. znak: [...] z dnia [...]r., w ten sposób, że w wyżej wymienionym akcie własności ziemi w uzasadnieniu w miejsce słów "..zmarłego dziadka wymienionej P. L." wpisał "... zmarłego działka wymienionej F. L.", a w pozostałym zakresie odmówił sprostowania tego aktu. W uzasadnieniu wskazał, że wobec oczywistej omyłki imienia dziadka wnioskującej należało przychylić się do jej wniosku w tym zakresie (potwierdzono to bowiem poprzez przedłożenie odpisu skróconego aktu zgonu jej matki). W pozostałym zakresie - tzn. dopisania działki gruntu o nr 1 jako nabytej na podstawie przedmiotowego aktu własności ziemi, organ omawiając sprostowania tego aktu, uznał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie tego przepisu prostowaniu nie podlegają rzeczy, które zmieniłyby rozstrzygnięcie merytoryczne przedmiotowego dokumentu. Zgodnie z zacytowanym przepisem prostować można z urzędu lub na wniosek w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W niniejszym przypadku nie mamy do czynienia z błędem pisarskim (widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów). Zażalenie na rozstrzygnięcie w punkcie 2 powyższego postanowienia złożyła, reprezentowana przez pełnomocnika, M. P. Zarzucając orzeczeniu temu nie ustalenie stanu faktycznego sprawy, nierozpoznanie istoty sprawy oraz błędne uznanie, iż art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajduje zastosowania w tej sprawie wniosła o uchylenie punktu 2 postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko podkreśliła, iż stanowisko Burmistrza jest wadliwe, gdyż w sprawie nie chodzi o błąd pisarski, ale o "inną oczywistą omyłkę" w wydanej decyzji. Wskazała, iż jej żądanie nie dotyczy w żadnej mierze merytorycznej treści i nie wpłynie na zmianę treści tego rozstrzygnięcia. Nie ma mowy o zmianie łącznej wielkości przedmiotowego gospodarstwa, bo pozostaje ona identyczna, tj. 07,91.00 ha. Dodała przy tym, że powierzchnię taką stanowią dopiero wszystkie działki, czyli razem z brakującą, pominiętą przez oczywistą omyłkę, działką nr 1. Podkreśliła, że oczywistość omyłki można stwierdzić porównując tekst decyzji z dokumentami znajdującymi się w aktach, w tym również z aktualnym wypisem z ewidencji gruntów. Wszystkie te dokumenty korespondują ze sobą i wynika z nich jednoznacznie, że w dacie wydania przedmiotowego aktu działka nr 1 wchodziła i nadal nieprzerwalnie wchodzi w skład gospodarstwa, a pominięto ją wskutek oczywistej omyłki. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu po zacytowaniu treści art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego organ stwierdził, iż ustawodawca nie wprowadził w tym przepisie definicji ustawowej pojęcia "błędów pisarskich i rachunkowych" oraz "oczywistych omyłek", stąd stosując ten przepis należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć. Podkreślił przy tym, że sprostowanie decyzji nie może prowadzić do jej merytorycznej zmiany. Zmiana numerów ewidencyjnych działek stanowi zmianę treści decyzji, na dowód czego organ odwoławczy przywołał stosowne orzecznictwo. Z treści przedmiotowego wniosku wynika, że intencją wnioskującej jest sprostowanie aktu własności ziemi z [...] r. wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy T. poprzez dopisanie brakującej, w jej ocenie, do łącznej powierzchni gospodarstwa rolnego uwidocznionej w tym akcie 07.91.00ha - działki nr 1. Zdaniem organu w trybie art. 113 Kodeksu nie można prostować decyzji czy też dostosowywać jej do wymogów ukształtowanych zmienionymh już po jej wydaniu stanem prawnym. Na potwierdzenie swego stanowiska Kolegium odwołało się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Podniosło też, że w tym trybie nie można prostować błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa. W ocenie tego organu, w świetle zgromadzonych dowodów oraz przywołanego orzecznictwa brak wpisania do przedmiotowego aktu własności ziemi oznaczenia numeru działki, nie stanowi oczywistej omyłki w rozumieniu przywołanego art.113 Kodeksu i nie może podlegać procedurze w nim wskazanej. Zakres żądanej przez skarżącą zmian w akcie własności ziemi wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w T. znak: [...] z dnia [...]r., wykracza poza dozwolony zakres zmian w trybie art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rezultacie bowiem w ocenie Kolegium, skarżąca domaga się zmiany treści wymienionego aktu, która ma polegać na wpisaniu numeru działki obok innych wymienionych w tym akcie numerów działek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. P., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając nie ustalenie stanu faktycznego sprawy, który legł u podstaw wydania aktu własności ziemi, a co za tym idzie nierozpoznanie istoty sprawy oraz błędne uznanie, iż art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie poprzez błędną jego wykładnię, wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w całości i punktu 2 postanowienia Burmistrza T. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia skutkującego wydaniem merytorycznej decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumentację zaprezentowaną już w toku postępowania administracyjnego, polemizując ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wskazując na jego niekonsekwencję w zakresie rozumienia pojęcia "błąd rachunkowy". Niewątpliwie bowiem po prawidłowym zliczeniu powierzchni działek uwidocznionych w akcie własności nie będzie to podana nim powierzchnia 07.91.00ha, ale będzie to powierzchnia 07.39.40ha. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, potrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przyjdzie zauważyć, że postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało na podstawie art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 21 marca 1996 r. sygn. akt II SA 432/95, Lex nr 27874, nie jest wyłączona dopuszczalność stosowania art. 113 §1 i § Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, pomimo, iż nie ma możliwości wzruszenia w trybie administracyjnym aktu własności ziemi, a także niedopuszczalne jest wydawanie nowych aktów własności, co wynika z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustawy. Zakres żądanych przez skarżącą zmian w akcie własności ziemi wydanym przez Naczelnika Miasta i Gminy w T. znak: [...] z dnia [...] r., obejmował dwie kwestie - tj. zmianę imienia dziadka skarżącej uwidocznionego w uzasadnieniu tego aktu, co przez Burmistrza T. zostało uwzględnione w punkcie 1 postanowienia oraz dopisanie do działek uwidocznionych w tym akcie, działki o nr 1, pominiętej, zdaniem skarżącej, wskutek oczywistej omyłki. Jest poza sporem, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia. Przyjęte jest też w orzecznictwie, że niewłaściwe wskazanie w decyzji numerów działek nie ma charakteru oczywistej omyłki. (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1815/08, Lex nr 443701). Jednak każda sprawa musi być rozpatrywana indywidulanie, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych. Nie w każdej bowiem sytuacji niedopuszczalne będzie dopisanie działki do rozstrzygnięcia, gdyż nie w każdej sytuacji musi to prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. W niniejszej sprawie strona skarżąca wskazuje na oczywistą omyłkę w wyniku której wymieniona powyżej działka została pominięta w akcie własności ziemi. Wobec braku definicji legalnej pojęcie "oczywista omyłka" pojęcie to wykładać należy uwzględniając potoczne jego znaczenie. Podkreślić przy tym trzeba, że jest to pojęcie nieostre, podlegające wykładni. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego - oczywista omyłka w rozumieniu cytowanego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, wyraźnie mylna pisownia, czy też niezamierzone opuszczenie jakiegoś wyrazu (zob. wyrok z dnia 10 lutego 1994 r. sygn. akt SA/Kr 723/93). W realiach niniejszej sprawy nie można oprzeć się wrażeniu, że organy nie rozpatrzyły wnikliwie zebranego materiału dowodowego. Do akt sprawy oprócz przedmiotowego aktu własności ziemi Naczelnika Miasta i Gminy T. Nr [...] z dnia [...] r. dołączony został "Kwestionariusz w sprawie uregulowania własności gospodarstwa rolnego w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r." wystawiony w dniu [...]r. i podpisany przez M. P. i W. B. Wskazane w nim zostały dane dotyczące osoby występującej o uwłaszczenie oraz osoby byłego właściciela, a także na pierwszej stronie wymienione zostały działki z podaną ich powierzchnią, o uwłaszczenie których występuje składająca wniosek M. P. Wśród tych działek wymieniona została również działka nr 1 o powierzchni 5260 arów. Rozpatrujące sprawę organy nie odniosły się w ogóle do tego dokumentu. Z porównania aktu własności ziemi i tego "Kwestionariusza" wynika, że wymienione w "Kwestionariuszu" działki powtórzone zostały następnie w akcie własności ziemi, za wyjątkiem właśnie działki nr 1. Dodatkowo wynika też, że w akcie własności ziemi podana została wielkość tego gospodarstwa, która tożsama jest z tą uwidocznioną w "Kwestionariuszu"- tj. 07.91.00ha, przy czym wielkość ta wynikała z sumowania wszystkich wymienionych tam działek, czyli także działki nr 1. W ocenie składu orzekającego może to świadczyć o oczywistej omyłce, polegającej na niezamierzonym pominięciu przez organ jednej z wymienionych w "Kwestionariuszu" działek. Dla prawidłowej oceny tego faktu, organy winny jednak przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zmierzające do oceny tych dokumentów. W tym celu niezbędne byłoby zbadanie, jakie znaczenie, w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawnych, miał wymieniony, złożony w toku ówczesnego postępowania "Kwestionariusz", a przede wszystkim niezbędne byłoby ustalenie, czy jego dane były wiążące dla organu i zobowiązywały organ do ich uwzględnienia. Ustalenie to jest istotne dla oceny charakteru pominięcia w akcie własności ziemi działki nr 1. Dodatkowo można podnieść, że wszystkie złożone w toku niniejszego postępowania dokumenty potwierdzają, że zarówno w dacie wydawania aktu, jak i w chwili obecnej przedmiotowa działka nie miała innego właściciela, a nadto jako jej władający w dacie uwłaszczenia uwidoczniony był ojciec skarżącej W. B., który w pkt 13 wymienianego "Kwestionariusza" wyraża zgodę na uregulowanie własności ziemi na rzecz córki – tj. skarżącej M. P. Uwzględniając powyższe, w ocenie składu orzekającego, sprawa nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona dla merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Rozpatrując ponownie sprawę organy powinny uwzględnić podane wyżej wskazówki, dokładnie przeanalizować i ocenić sprawę, przy uwzględnieniu zgormadzonych w sprawie dokumentów w świetle obowiązujących wówczas przepisów. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd uznał postanowienie organu pierwszej instancji w zaskarżonej części za wydane z naruszeniem przepisów prawa, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a naruszenia te w ocenie Sądu miały wpływ na wynik sprawy. To z kolei powoduje konieczność uchylenia tego postanowienia w zaskarżonej części oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymującego to postanowienie w mocy na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekał na podstawie art. 200 powołanej ustawy z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).