II SA/Gl 343/07

WyrokWSA w Gliwicach2007-10-18

Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Leszek Kiermaszek, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca projekt budowlany zamienny i udzielająca pozwolenia na wznowienie robót budowlanych może zostać wydana bez należytego zbadania, czy obiekt budowlany został wybudowany zgodnie z prawem, a także bez wyjaśnienia, czy możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie zbadały wszechstronnie stanu faktycznego, w szczególności nie wyjaśniły, kiedy obiekt został wybudowany, czy budowa została zakończona, oraz czy możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Ponadto, ocena wagi odstępstwa od projektu budowlanego była niekonsekwentna i sprzeczna z przepisami prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i udzielającą pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z budową budynku rekreacyjnego. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów przeciwpożarowych oraz niewłaściwego usytuowania obiektu w stosunku do granicy działki. Postępowanie administracyjne obejmowało szereg decyzji i postanowień organów nadzoru budowlanego, dotyczące samowoli budowlanej, istotnych odstępstw od projektu, a także prób wznowienia postępowania i uchylenia pozwoleń na budowę.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, orzekając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...)r. nr (...) w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...), 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu 25 sierpnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. przeprowadził oględziny należącej do J. S. działki nr (...) w T. stwierdzając, że na położonej w sąsiedztwie działce nr (...) znajdują się dwa budynki, w tym jeden, drewniany, w bezpośrednim sąsiedztwie działki J. S. W konsekwencji, pismem z dnia 1 września 2004 r. J. S. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z wnioskiem o sprawdzenie zgodności z prawem budowlanym wybudowanego na działce (...) obiektu drewnianego. Pismem z dnia 28 października 2004 r. organ I instancji powiadomił właściciela działki (...) F. M. oraz pozostałe strony o wszczęciu postępowania w sprawie zlokalizowanych na działce obiektów budowlanych. W trakcie podjętego postępowania J. S. wyjaśnił, iż jego zdaniem budynek określony w trakcie wizji jako nr 2 pierwszy właściciel wybudował około roku 1980, a następni właściciele prowadzili jego rozbudowę i modernizację. Drewniany obiekt nr 1 został natomiast wybudowany na przełomie II i III kwartału 2002 r. J. S. podkreślił, iż jego zastrzeżenia dotyczą lokalizacji obiektu nr 1, szczególnie z uwagi na zagrożenie pożarowe. Z kolej F. M. wskazał, iż kwestionowany obiekt nr 1 jest w chwili obecnej w trakcie realizacji, budynek ma charakter rekreacyjny, a pozwolenie na jego budowę uzyskał 28 września 2004 r. Obiekt nr 2 – budynek letniskowy, został natomiast wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę przez poprzednich właścicieli i zakończony w czerwcu 1990 r. Obiekt nr 3 oznaczony na zdjęciach z wizji jako basen w rzeczywistości stanowi zbiornik wody gospodarczej wybudowany na przełomie lat 2001/2002. Na dowód swych twierdzeń F. M. przedłożył notarialny akt zakupu nieruchomości potwierdzający istnienie na działce budynku letniskowego. W trakcie postępowania przesłuchano także świadka Z. S. który podał, iż pierwszy raz był na przedmiotowej działce we wrześniu 2004 r. w związku ze zleceniem mu przez F. M. wykonania projektu budowlanego celem uzyskania pozwolenia na budowę domku drewnianego. W owym czasie zarówno ów domek jak też dom murowany i basen na działce już istniały. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z, działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), nakazał F. M. dokonać rozbiórki budynku rekreacyjnego o konstrukcji drewnianej z uwagi na jego realizację bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji wskazał także, iż warunki techniczne nie dopuszczają lokalizowania budynku w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki budowlanej chyba, że zmniejszona odległości od granicy wynikałaby z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo zachowanie wymaganej odległości nie jest możliwe ze względu na rozmiary działki. Wskazane okoliczności zdaniem organu I instancji nie zachodzą albowiem rozmiary działki umożliwiają usytuowanie budynku w przepisowej odległości. Także z planu miejscowego nie wynika dopuszczalność sytuowania budynku w odległości mniejszej niż 3 m. Po rozpatrzeniu wniesionego przez F. M. odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia (...) r. nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji podając w uzasadnieniu, iż w momencie orzekania o przedmiocie samowoli budowlanej inwestor posiadał już ostateczne pozwolenie na budowę. Tym samym niedopuszczalnym jest bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego tegoż pozwolenia wydanie decyzji w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Nadto organ II instancji wskazał na potrzebę zbadania czy obiekt został wybudowany zgodnie z warunkami pozwolenia, czy nie narusza praw osób trzecich, jak również w jakiej rzeczywiście odległości znajduje się od granicy działki. W myśl wyjaśnień inwestora ogrodzenie działki nie pokrywa się bowiem z jego granicą. W kolejnej fazie postępowania organ I instancji podjął próbę wzruszenia, poprzez wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, udzielonego F. M. pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Starosta Z odmówił jednak wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z, działając tym razem na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał roboty budowlane związane z budynkiem rekreacyjnym o konstrukcji drewnianej, prowadzone w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Ustalił nadto obowiązek zabezpieczenia obiektu przed dostępem osób trzecich. W uzasadnieniu wskazał, iż zatwierdzony projekt budowlany przewidywał lokalizację budynku w odległości 3,00 m od ogrodzenia działki podczas gdy odległość zmierzona w trackie wizji wskazuje na zbliżenie do tego ogrodzenia na odległość 1,00 m. Tego typu zmiana lokalizacji budynku w stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu. Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) po rozpatrzeniu zażalenia F. M. organ II instancji uchylił przedmiotowe postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę organowi temu do ponownego rozpatrzenia wskazując w uzasadnieniu, iż dalsze postępowanie należy przeprowadzić na podstawie art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane ze względu na istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., działając na podstawie art. 51 ust. 7 w związku z art., 51. ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nałożył na F. M. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 31 marca 2006 r. projektu zagospodarowania działki lub terenu sporządzonego przez osobę o wymaganych uprawnieniach, zaświadczeń potwierdzających przynależność projektanta i sprawdzającego do właściwej izby samorządu zawodowego, oświadczenia projektanta o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, pozytywnych opinii, uzgodnień i pozwoleń wymaganych przepisami szczególnymi oraz zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności inwestycji z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu organ I instancji ponownie podniósł, iż zmiana lokalizacji budynku w stosunku do zatwierdzonego projektu jest istotnym odstępstwem w myśl art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane gdyż dotyczy zakresu objętego projektem zagospodarowania działki. Także i od tej decyzji F. M. wniósł odwołanie, po którego rozpatrzeniu decyzją z dnia (...) r. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części określonej w pkt 1 i 3 (w odniesieniu do obowiązku przedłożenia projektu zagospodarowania działki i oświadczenia projektanta), uchylił natomiast obowiązki zawarte w pkt 2, 4 i 5 orzekając w to miejsce jedynie obowiązek przedłożenia aktualnego zaświadczenia przez projektanta o przynależności do izby samorządu zawodowego jak również uzgodnienia zrealizowanej lokalizacji budynku letniskowego przez właściwą jednostkę zarządzającą siecią elektroenergetyczną. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż po otrzymaniu prawidłowo i czytelnie sporządzonego planu zagospodarowania działki organ nadzoru budowlanego będzie w stanie ustalić czy w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem będą wymagane dodatkowe czynności lub roboty budowlane. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Starosta Z postanowił, z uwagi na wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, uchylić własną decyzję z dnia (...) r. udzielającą pozwolenia na budowę budynku rekreacyjnego na działce (...). Decyzja ta utrzymana została w mocy podjętą w wyniku rozpatrzenia odwołania F. M. decyzją Wojewody S. z dnia (...) r. nr (...). Z kolei decyzją z dnia (...) r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z, działając na podstawie art. 83 ust 1 i art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, zatwierdził projekt budowlany zamienny oraz udzielił F. M. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych wykończeniowych związanych z budową budynku rekreacyjnego z zachowaniem wyliczonych w decyzji warunków dotyczących sposobu prowadzenia robót budowlanych, kolorystyki budynku i czasu użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych. Organ I instancji wskazał nadto w osnowie podjętej decyzji, iż przed przystąpieniem do użytkowania obiektu inwestor jest zobowiązany uzyskać stosowne pozwolenie. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż zbliżenie obiektu do granicy działki jest w istocie o wiele mniejsze niż wskazywane uprzednio. Budynek zlokalizowany jest bowiem w odległości 2,70 m od granicy sąsiedniej działki, zaś odległość przedmiotowego budynku od budynku należącego do J. S. wynosi 9,40 m. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika J. S. decyzją z dnia (...) r. nr (...) organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) określa co prawda podstawową odległość od granicy działki w przypadku ściany bez otworów na 3 m, dopuszcza jednak zmniejszenie tej odległości do 1,5 m. W konsekwencji organ II instancji uznaje, iż rozpatrywany obiekt położony jest z nieznacznym odstępstwem wynoszącym jedynie 30 cm od podstawowej odległości 3 m, przy nie naruszeniu przepisu o minimalnej odległości od granicy wynoszącej 1,5 m. Pismem z dnia 16 marca 2007 r., działający przez pełnomocnika J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, podnosząc w uzasadnieniu, iż każde odstępstwo od określonych w przepisach norm i wymagań np. usytuowanie ściany budynku w odległości mniejszej niż 3 m od granicy musi być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które winny być wykazane w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji okoliczności tych jednak nie wskazał. Skarżący podniósł nadto, iż obecne usytuowanie budynków sprzeczne jest z obowiązującymi przepisami przeciwpożarowymi. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż podtrzymuje argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaakcentował, że usytuowanie obiektu w odległości 2,70 m od granicy działki nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych na działce sąsiedniej, ani też nie ogranicza możliwości jej przyszłego zagospodarowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającego ją rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego wykazało, że dotknięte one są uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Obie decyzje wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Zdaniem tut. Sądu orzekające w sprawie organy określonych w przywołanych normach wymogów nie dochowały i nie zbadały wszechstronnie rozpoznawanej sprawy, a tym samym wydane przez nie rozstrzygnięcia są co najmniej przedwczesne. W konsekwencji uchybień o charakterze proceduralnym obie wydane w sprawie decyzje naruszają nadto art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane oraz § 12 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, iż jak wynika z części nagłówkowej wydanej w dniu (...) r. decyzji organu I instancji rozstrzygnięcie to podjęte zostało na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Przypomnieć zatem w tym miejscu należy, iż w myśl art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – właściwy organ w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stosownie z kolei do art. 51 ust. 4 ustawy po upływie terminu lub na wniosek inwestora właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zgodnie z kolei z ust. 5 cytowanego artykułu w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Wskazać zatem należy, iż określone w art. 51 ust. 4 ustawy działania organu nadzoru budowlanego mogą być podjęte dopiero po spełnieniu wskazanych w przywołanych normach przesłanek, a to ustalenia przez organ, iż inwestor dopuścił się istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, wydania ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a także wykonania przez inwestora nałożonych nań obowiązków w zakreślonym przez organ nadzoru budowlanego terminie. W innych bowiem okolicznościach sprawy tryb określony w przytoczonych przepisach nie jest dopuszczalny. Nadto treść wydanej na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy decyzji zależna musi być od ustalenia czy w jej wyniku podjęte zostanie prowadzenie wstrzymanych robót budowlanych czy też budowa de facto została już zakończona. Poprawność zastosowania przez organy nadzoru budowlanego określonego w art. 51 ustawy trybu postępowania, a w konsekwencji poprawność sformułowanej przez organ I instancji osnowy decyzji z dnia (...) r. zezwalającej m.in. na wznowienie robót budowlanych nie została w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, niezbicie wykazana. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji skoncentrował się bowiem jedynie na kwestii odległości obiektu od granicy działki nie badając kiedy w istocie obiekt został wybudowany i czy budowa została zakończona czy też obiekt wymaga dalszych robót wykończeniowych. Okoliczności te należą do spornych w sprawie, strony postępowania udzielały bowiem w tej mierze sprzecznych wyjaśnień, które nie zostały przez organ nadzoru budowlanego jednoznacznie zweryfikowane. Wskazać w tym miejscu należy, iż J. S. w trakcie prowadzonego przez organ I instancji po raz pierwszy postępowania w sprawie stwierdził, iż jego zdaniem budowa przedmiotowego domku zakończona została w III kwartale 2002 r., fakt istnienia wybudowanego domku w czasie pierwszej swej wizyty na działce we wrześniu 2004 potwierdził także przesłuchany w charakterze świadka kierownik budowy Z. S. Natomiast F. M. w piśmie z dnia 6 grudnia 2004 r. oświadczył, że domek został zmontowany dopiero w październiku 2004 r. (tj. po uzyskaniu pozwolenia na budowę), znajduje się w trakcie realizacji, a do wykonania pozostały jeszcze prace wykończeniowe. Jak wynika z przedłożonej Sądowi dokumentacji o fakcie prowadzenia dalszych robót budowlanych nie świadczą jednak ani dołączone do akt sprawy zdjęcia z przeprowadzonej w dniu (...) r. wizji ani sporządzony wówczas protokół, ani też notatka służbowa potwierdzająca istnienie obiektu w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu (...) r. Wątpliwości te i sprzeczności nie zostały w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego wyjaśnione, a w kolejnych wydawanych przez siebie decyzjach organy nadzoru budowlanego wyrażały różne opinie co do samowoli budowlanej lub jej braku. Jak wynika z wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w dniu (...) r. decyzji pierwszoinstancyjnej oraz wydanej w dniu (...) r. decyzji organu II instancji organy te w ostatecznym wyniku uznały (notabene nie wskazując na jakich dowodach się oparły, a którym odmówiły wiary) iż inwestor prowadząc budowę, dopuścił się odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę (jednocześnie pismem z dnia 15 grudnia 2005 r. powiadamiając jednak Prokuraturę Rejonową w Z. o podejrzeniu popełnienia przestępstw mających na celu uzyskanie pozwolenia dla obiektu już istniejącego). Wskazać w tym miejscu należy, iż wspomniany brak jednoznacznych ustaleń co do samowoli budowlanej lub jej braku, oraz faktu zakończenia budowy bądź dalszego trwania prac budowlanych spowodował w efekcie niemożność oceny prawidłowości zawartego w decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia (...) r. rozstrzygnięcia. Dostrzeżone przez Sąd wątpliwości dotyczą zarówno poprawności wyboru trybu z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy (niedopuszczalnego w przypadku gdyby cały obiekt był wybudowany przed uzyskaniem w roku 2004 pozwolenia na budowę co wykluczałoby możliwość przyjęcia, że inwestor odstąpił od warunków pozwolenia), jak też zawartej w kontrolowanej decyzji klauzuli zezwalającej inwestorowi na wznowienie robót budowlanych (wykończeniowych). W odniesieniu do tej ostatniej kwestii zauważyć w tym miejscu należy, iż w aktach sprawy nie tylko brak dowodów na to, że roboty takie nie zostały zakończone lecz nadto podkreślenia wymaga, iż nie zostały one uprzednio wstrzymane (organ I instancji wydał wprawdzie w tej sprawie w dniu (...) r. stosowne postanowienie jednak jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy zostało ono uchylone przez organ drugoinstancyjny). Niekonsekwencja w podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego decyzjach widoczna jest także w kwestii oceny wagi odstępstwa jakiego zdaniem organów dopuścił się inwestor zmniejszając odległość od granicy działki do 2,70 m. Jak bowiem wynika z uzasadnienia stanowiącej przedmiot kontroli sądowej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) r. w odróżnieniu od wcześniejszych rozstrzygnięć podkreślających, że zmiana usytuowania budynku zawsze stanowi odstępstwo istotne tym razem ocenia on wskazane odstępstwo jako "nieznaczne" co tym samym także i z tego powodu stawia pod znakiem zapytania prawidłowość wszystkich wydanych w sprawie na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane rozstrzygnięć (tryb przewidziany w art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy zastrzeżony jest bowiem jedynie dla przypadków odstępstw "istotnych"). Ocena, iż zmiana lokalizacji obiektu stanowi odstępstwo nieznaczne pozostaje też w niezgodzie z art. 36a ust. 5 ustawy. Notabene okoliczności te winny były zostać wyjaśnione już na wcześniejszych etapach postępowania albowiem dopuszczalność podjęcia przez organ działań określonych w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane uzależniona jest m.in. od oceny czy wskutek nakazanych inwestorowi dodatkowych czynności w ogóle możliwym jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wyliczając dostrzeżone w kontrolowanych rozstrzygnięciach wątpliwości i nieprawidłowości podzielić należy wreszcie pogląd skarżącego, iż choć w myśl § 12 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dozwolonym jest wprawdzie usytuowanie budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy w odległości mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną (w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy) to jednak usytuowanie takie jest dopuszczalne jedynie w dwóch przypadkach a mianowicie gdy: 1) wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo 2) nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki. Żadna z powyższych okoliczności nie została jednak w niniejszym postępowaniu wykazana, a orzekające w sprawie organy kwestii tej nie podjęły w wydanych przez siebie rozstrzygnięciach. W konsekwencji zarówno decyzję organu II instancji jak też utrzymaną nią w mocy decyzję pierwszoinstancyjną należy uznać za wydane bez należytego zbadania okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza bez oceny czy choćby potencjalnie możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodności z prawem i bez wyjaśnienia czy art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane istotnie stanowi prawidłową, adekwatną do okoliczności sprawy podstawę rozstrzygnięcia. W konsekwencji decyzje te należy ocenić jako wydane z naruszeniem zarówno przepisów postępowania administracyjnego jak też prawa materialnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na podjęte przez organy nadzoru budowlanego rozstrzygnięcia. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło