II SA/Gl 343/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. Z. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kompetencji organu w sprawie nakazania usunięcia drzewa p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. H. Z. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego C. o stwierdzenie niekompetencji Wójta Gminy K. w sprawie usunięcia drzewa, zasadzonego niezgodnie z prawem na sąsiedniej nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe Kolegium pismem z dnia [...] r., nr [...] poinformowało, że w myśl ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych jest organem właściwym w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji w sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Nadto wskazano, iż sprawa o którą wnosi H. Z. nie należy do zakresu administracji publicznej, a zatem Kolegium nie jest właściwe do jej załatwienia. Na powyższe pismo H. Z. pismem z dnia [...] r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę. Skarżący niepodzielając stanowiska organu, wskazał na niewydolność samorządu i wadliwe rozumienie jego roli. Ponawiając żądanie zawarte we wcześniejszej korespondencji podniósł, iż załatwienie niniejszej sprawy przed sądem powszechnym powinno być ostatecznością. Organ w odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym piśmie, wniósł o jej odrzucenie. Zwrócił nadto uwagę, iż przedmiotem rozpoznania Sądu była skarga na bezczynność Wójta, któremu to skarżący zarzucił brak działania w usunięciu spornego drzewa. Organ podniósł, iż Sąd prawomocnym postanowieniem w dniu 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II SAB/Gl 53/08 odrzucił przedmiotową skargę, wyjaśniając, iż organ gminy nie dysponuje władztwem umożliwiającym mu spowodowanie usunięcia drzewa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności. W tym zakresie Sąd bada czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego określonej przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Nadto granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. I tak stosowanie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach, zatem skarga wykraczająca poza ten zakres przedmiotowy jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W zawisłej sprawie przedmiotem żądania strony skarżącej jest "stwierdzenie, że Wójt Gminy K. jest niekompetentny" w nakazaniu sąsiadowi usunięcia drzewa. Rozważenia wymagało zatem, czy zaskarżone pismo organu jest aktem lub czynnością o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 8 p.p.s.a. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, iż pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nie może być uznane za decyzję administracyjną (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), czy też postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Nie jest to także żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 7 p.p.s.a., tj. nie stanowi indywidualnej interpretacji podatkowej, nie jest również aktem prawa miejscowego, czy też innym aktem z zakresu administracji publicznej wydanym przez właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego, ani również aktem nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego. Wreszcie, w ocenie tutejszego Sądu, nie stanowi ono też jednej z prawnych form działania administracji wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że stosowanie tego przepisu może mieć miejsce, gdy spełnione są następujące przesłanki: akt lub czynność nie ma charakteru decyzji lub postanowienia, jest podejmowane w sprawach indywidualnych, skierowane do konkretnego podmiotu i ma charakter publicznoprawny. Przy czym czynność taka (lub akt) dotyczyć musi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, tj. musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 31-32; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, A. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 29- 31). Jednakże tej przesłanki nie wypełnia zaskarżone pismo, brak jest bowiem bezpośredniego związku między treścią pisma organu a sferą praw i obowiązków skarżącego. Zawiera ono jedynie informację o zajętym w odniesieniu do skierowanej do organu korespondencji stanowisku. Wydane zostało jako odpowiedź na kolejną korespondencję skarżącego, zawierającej zarzuty dotyczące wcześniejszych wyjaśnień Wójta Gminy K. Reasumując powołane okoliczności dowodzą, iż zaskarżone pismo nie stanowi władczej konkretyzacji materialnego prawa administracyjnego polegającej na przyznaniu określonego uprawnienia bądź nałożenia obowiązku, ma ono wyłącznie charakter informacyjny, nie jest więc aktem, który podlega sądowej kontroli. Powyższe rozważania stanowią zatem podstawę do przyjęcia, że skarga jest niedopuszczalna, co obliguje Sąd do jej odrzucenia, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, iż wobec faktu, iż w skarżący krytykuje działania Wójta Gminy K., będąc ogólnie z nich niezadowolony, zarzucając jednocześnie niedopełnienie Wójtowi obowiązków, w istocie dotyczyć może wadliwej działalności organu, a to w ocenie Sądu mogłoby być ewentualnie przedmiotem skargi przewidzianej w art. 227 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., a nie przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej. Jednakże podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrywania w tego rodzaju sprawach, właściwe są natomiast organy określone w art. 229-230 k.p.a. Skarga przewidziana w ww. przepisach uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. Sprawy skargowe rządzą się swoimi regułami. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, nie zapadają decyzje ani postanowienia oraz inne akty, a ma ono na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności w celu wyeliminowania ustalonych nieprawidłowości. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, nie dającym jednak żadnych podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Nadto zwrócić należy uwagę, co Sąd już wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II SAB/Gl 53/08, iż wójt stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) nie jest uprawniony do nakazania usunięcia drzewa lub krzewu jego właścicielowi, w szczególności zaś do wydania w tym zakresie decyzji bądź innego aktu wskazanego w art. 3 § 2 pkt 1-4 a p.p.s.a. Usunięcie drzew lub krzewów może bowiem nastąpić jedynie na wniosek właściciela nieruchomości, na której one się znajdują, bądź za jego zgodą na wniosek posiadacza tej nieruchomości.