II SA/Gl 343/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 stycznia 2023 r. nr SKO.K/41.3/1993/2022/20314/KS w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. M. B. (dalej: "skarżący") wnioskiem z dnia 15 października 2022 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii "C". Decyzją z dnia 8 listopada 2022 r., nr [...], Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 622 z późn. zm., dalej: "u.k.p."), orzekł o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii "C", bowiem nie upłynął jeszcze orzeczony wyrokiem sądowym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B". W uzasadnieniu podał, że do Urzędu wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...], w którym orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest uzyskanie kategorii "B" prawa jazdy, na okres 3 lat. W wyroku tym Sąd orzekł także o zaliczeniu na poczet orzeczonego środka karnego okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] do dnia [...] r. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 20 września 2022 r. Z akt sprawy wynika także, że sam dokument prawa jazdy został zatrzymany skarżącemu elektroniczne przez funkcjonariuszy Policji w dniu [...] r. Czynność ta została następnie usankcjonowana postanowieniem Prokuratury Rejonowej w D. z dnia 16 lutego 2022 r. sygn. akt [...]. Pismem z dnia 26 listopada 2022 r. skarżący wniósł odwołanie, w którym zakwestionował zasadność odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii "C" w sytuacji, gdy Sąd orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia wyłączenie pojazdów objętych kategorią "B" prawa jazdy. Na skutek rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "SKO") decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r., nr SKO.K/41.3/1993/2022/20314/KS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiło stan faktyczny sprawy, zacytowało art. 6 ust. 1 i art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., podzieliło ustalenia organu I instancji, że zaistniała negatywna przesłanka do wydania prawa jazdy kategorii "C" z uwagi na orzeczony przez Sąd zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w odniesieniu do kategorii "B", który nadal obowiązuje. To nie oznacza, że w okresie obowiązywania tego zakazu kierujący wciąż może korzystać ze wszystkich innych uprawnień do prowadzenia pojazdów. W skardze na powyższą decyzję został podniesiony zarzut naruszenia obowiązujących przepisów prawa, poprzez wadliwe przyjęcie, że organ administracji może rozszerzyć zakaz orzeczony przez sąd karny. Zdaniem skarżącego, w ten sposób zmieniony został prawomocny wyrok i zastosowano wobec niego dodatkową sankcję administracyjną, a to jest niezgodne z Konstytucją RP i stanowi przejaw podwójnego karania, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny i Marszałek Sejmu RP. W rezultacie od ponad roku nie ma możliwości wykonywania pracy jako kierowca pojazdu ciężarowego i prowadzenia gospodarstwa rolnego. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii "C". W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ponadto, w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Treść powyższych przepisów jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości. W konsekwencji, prawidłowo organy obu instancji uznały, że skoro ustawodawca w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B, także na uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii C, C+E, D, D+E, to organy administracji publicznej nie mogły przychylić się do wniosku skarżącego z 15 października 2022 r. i zwrócić (wydać) mu prawa jazdy w żądanym zakresie. Przyjęta wykładnia wskazanych wyżej przepisów jest prawidłowa. Za taką wykładnią przemawia zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu spowodowali znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by ustawodawca, pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. A i B), zezwolił na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E) bądź np. autobusu z przyczepą (kat D i D+C). Odnosząc się do uzasadnienia osobistej skargi należy w tym miejscu przywołać stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2016 r. sygn. akt K 24/15, w którym wskazano, że orzeczenie środka karnego w postępowaniu karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii nie stoi na przeszkodzie możliwości stosowania wobec tej samej osoby za ten sam czyn dodatkowych sankcji administracyjnych. Zakaz wydania prawa jazdy określonej kategorii (innej niż określonej w wyroku karnym) nie jest kolejną karą za to samo przewinienie i nie zapada w ramach tej samej sprawy. Odzwierciedleniem tego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1612/18, w którym wskazano, że "sankcja administracyjna odnosi się do tych kategorii prawa jazdy, które nie były objęte prawomocnym wyrokiem karnym, a ponadto realizuje ona odmienne funkcje i cele. Nie są to zasadniczo cele i funkcje represyjne (odwetowe), lecz prewencyjne i zabezpieczające. Trzeba również zwrócić uwagę na zupełnie odmienny przedmiot sankcji karnej i administracyjnej. O ile wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o tyle decyzja o odmowie wydania prawa jazdy lub o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma za przedmiot jedynie uprawnienie do uzyskania lub odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Nie ma zatem w tym zakresie tożsamości sankcji o identycznym (represyjnym) i skierowanym na te same uprawnienia charakterze." (cytat). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższy pogląd w pełni podziela. Podkreślić również trzeba, że powyższy pogląd dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyroki NSA: z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1891/18; z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2092/19; z 21 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3337/19; z 18 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1383/20). Z powyższych względów nie jest więc uprawnione twierdzenie skarżącego, że odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E, D, D+E stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną sankcji orzeczonej wyrokiem sądu karnego, a także stanowi nadużycie prawa. W tym miejscu należy podkreślić, że odebranie kierowcy prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do innych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca, przy czym podkreślenia wymaga, że adresatem tego przepisu jest organ administracyjny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przywołanym przepisem nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wolą ustawodawcy było bowiem wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B wyklucza pozostawienie uprawnień kategorii C. Natomiast konsekwencją pozbawienia uprawnienia kategorii C jest niemożność dysponowania uprawnieniami z kategorii C+E. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl. 25 lipca 2023 r.