II SA/Gl 345/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2018 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. znak [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. zatwierdził projekt rozgraniczenia nieruchomości składającej się z działek 1,2, 3, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] (własność Z. i Z. małż. K.), z nieruchomościami: z działką numer 4 (ulica [...]) księga wieczysta [...] (własność Skarbu Państwa użytkownik Gmina B.); z działką numer 5 księga wieczysta [...] (własność Gminy B.); z działką numer 6 księga wieczysta [...] (własność L. i M. małż. S.); z działką numer 7 księga wieczysta [...] (współwłasność: J. C. w 1/4 cz., K. C. w 3/4 cz.); z działką numer 8 księga wieczysta [...] (współwłasność: K. C. w 1/2 cz., J. C. w 1/2 cz.), w punkcie granicznym wspólnym dla działek numer 2, 7, 9, 8; z działką numer 9 księga wieczysta [...] (własność B. P.). Decyzja powyższa zawierała pouczenie, iż strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granic może żądać w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Takie żądanie zostało zawarte w piśmie B. P. z dnia 15 czerwca 2016 r. Pismem złożonym 4 grudnia 2017 r. B. P. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego i uchylenie prawomocnej decyzji nr [...] z [...] r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Podniosła, że w postępowaniu: 1. organ nie uznał jej za stronę odnośnie ustalenia punktu wspólnego oznaczonego na szkicu nr [...] położonego między działkami nr 2, 4 a działką nr 10, położonego między działkami nr 2, 4 a działką 9, której jest właścicielem. Tym samym organ naruszył art. 28 k.p.a., poprzez jego niewłaściwą interpretację. Strona pozbawiona udziału w sprawie bez własnej winy ma prawo wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. 2. W pkt granicznym nr [...] w stosunku do którego winna mieć przyznany przymiot strony została wydana decyzja rozgraniczeniowa w oparciu o oświadczenie strony - gminy, której nie było na gruncie a decyzja bez udziału stron nie może być wydana na zgodne oświadczenia stron - co stanowi rażące naruszenie prawa. Zatem jeśli geodeta dokonał ustalenia granicy uznając, że jest to trójgranica a sprawa ta nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia sądu przysługuje jej prawo zadania wszczęcia postępowania jako osobie mającej interes prawny. 3. Decyzję wydał niewłaściwy organ (gmina była stroną postępowania z racji sąsiedztwa), który podlegał wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. a tym samym upoważnienia geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczenia, gdyż organ podlegający wyłączeniu nie może sam udzielać dalszych upoważnień. 4. Naruszono § 8 rozporządzenia ws. rozgraniczania nieruchomości poprzez zaniechanie procedury badania ksiąg wieczystych przez geodetę. 5. Prowadzący postępowanie organ nie uznał jako dowodu w sprawie umowy sprzedaży z [...] r. zawartej miedzy T. B. i J. C. dokumentującej wiedzę w zakresie przebiegu punktów i linii granicznych, złożonego w kancelarii urzędu [...] r. 6. Prowadzący sprawę Sąd Rejonowy w B. nie rozpatruje sprawy punktu wspólnego oznaczonego nr [...], który jest punktem wspólnym dla działek nr 2, 9, 7, 8 - zatem przysługuje jej prawo do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Odcinek granicy opisany punktami granicznymi nr [...] stanowi linię graniczną z której wychodzą granice działek nr 2, 9, 4 (z pkt granicznego nr [...]) oraz granice działek nr 2, 7, 9, 8 (z pkt granicznego nr [...]). Kwestionowane przez stronę położenie punktu granicznego nr [...] z sugestią, że winien się znajdować w odległości większej o 1,26 m niż wskazał to geodeta na gruncie w trakcie rozprawy rozgraniczeniowej w dniu [...] r. w której B. P. brała udział jest przedmiotem wniosku skierowanego do Sądu. Taka sama sytuacja dotyczy pkt granicznego nr [...] wspólnego dla działek nr 2 (własność Z. i Z. K.), 7 i 8 (współwłasność K. C.i J. C.), 9 (własność B. P.), którego położenie winno być rozpatrywane przez sąd. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł: 1. na podstawie art. 61a k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania ws. wznowienia postępowania administracyjnego ws. dotyczącej wydanej przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] r. decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] składającej się z działki oznaczonej nr 2 ujawnionej w KW nr [...] własność Z. i Z. małż. K. - z nieruchomością nr 9 ujawnioną w [...] własność B. P. oraz z nieruchomością oznaczoną nr 8 ujawnioną w KW [...] współwłasność K. C. i J. C. w punkcie granicznym wspólnym dla działek nr 2, 7, 8, 9 oraz w punkcie granicznym [...] wspólnym dla działek 2, 4, 9 - na odcinku stanowiącym linię graniczną opisaną zgodnie ze szkicem granicznym nr punktów [...] - z uwagi na utratę mocy wiążącej decyzji w części objętej żądaniem w wyniku przekazania sprawy rozgraniczenia ww. nieruchomości – sądowi, 2. na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówić wznowienia postępowania administracyjnego ws. zakończonej w pozostałej części ostateczną decyzja wydaną przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] r. orzekającą o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] składającej się z działek oznaczonych nr: 1, 2, 3 ujawnioną w KW [...] własność Z. i Z. K. z nieruchomościami oznaczoną nr ewid. 4 (ul. [...]) KW [...] własność Skarbu Państwa użytkownik B., oznaczoną nr 5 KW nr [...] własność Gminy B., oznaczoną nr 6 KW nr [...] własność L. i M. małż. S., oznaczoną nr ewidencyjnym 7 KW [...] współwłasność J. C. w 1/2 cz. i K. C. w 1/2 cz. - z powodu niezachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i faktu, że wniosek został złożony przez podmiot nie będący stroną postępowania. W ocenie organu brak było podstaw do wznowienia postępowania w sytuacji gdy strona uczestnicząca w czynnościach na gruncie składająca szereg pism w trakcie postępowania a następnie po wydaniu decyzji rozgraniczeniowej kierująca sprawę do rozpatrzenia przez sąd zarzuca organowi naruszenie art. 28 k.p.a. przez nie przyznanie jej przymiotu strony i niemożność uczestnictwa w postępowaniu. Odnośnie pierwszego rozstrzygnięcia, wniosek o przekazanie sprawy ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką 2 a działką 9 został pismem (przygotowanym przez organ ) dniu [...] r. złożony do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w B. - przy czym nie nastąpił skuteczny zwrot tego wniosku do organu co potwierdza że sprawa ustalenia granicy między działka 2 a działką 9 na linii granicznej opartej na punktach oznaczonych na szkicu granicznym numerami [...] została prawidłowo skierowana na drogę sadową - zgodnie z wolą właściciela działki nr 9. Zatem w tym zakresie (część decyzji ) nie istnieje w obrocie prawnym ostateczny akt administracyjny w stosunku do którego na podstawie przepisów k.p.a. można byłoby prowadzić postępowanie wznowieniowe zatem uzasadniona jest na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. - odmowa wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym - jakim jest instytucja wznowienia postępowania. Odnośnie drugiej części rozstrzygnięcia wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem ustawowego terminu (148 § 1 i § 2 k.p.a.). Niezależnie od tego wniosek złożyła osoba nie będąca stroną postępowania, której nie przysługuje tytuł prawnorzeczowy w stosunku do pozostałych rozgraniczanych nieruchomości. W tym przypadku, w ocenie organu, nie ma wątpliwości co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania. Nie zachodzi tez. potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, gdyż B. P. nie przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do rozgraniczanych nieruchomości oznaczonych numerami: 1, 2, 3 z działkami nr: 4, 5, 6, 7. Skutkowało to odmową wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a, Organ stwierdził wreszcie, iż brak podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu. W wyniku zażalenia B. P. sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które skarżonym postanowieniem uchyliło postanowienie organu I instancji i orzekło uchylić zaskarżone postanowienie w części zawartej w punkcie 1 rozstrzygnięcia i orzekło na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania ws. wznowienia postępowania administracyjnego. W pozostałym zakresie utrzymało postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji zaakceptował w istocie ustalenia Prezydenta Miasta B. Uznał jednak, iż zastosowano w sprawie niewłaściwą podstawę prawną odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego. Skargę na to postanowienie złożyła B. P. nie formułując jednak jej żądania. Zarzuciła organowi administracji: - naruszenia art. 147 w zw. z art. 145 par 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a polegające na przyjęciu, iż skarżąca nie ma legitymacji procesowej do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ze względu na fakt, iż nie była stroną przedmiotowego postępowania w zakresie ustalenia granicy w punkcie [...] pomiędzy dz.2, 9 i 4, mimo dotyczy ono jej interesu prawnego poprzez odmówienie przymiotu strony, - naruszenia art. 29 ust 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie przez organ administracyjny kręgu stron postępowania, - naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej przez wydawanie odmiennych decyzji a mianowicie w postępowaniu administracyjnym organ I instancji nie uznawał iż punkt [...] u zbiegu działek 2, 9 i 4 jest punktem wspólnym w wydanej decyzji z dnia [...]. nr [...] w wyniku czego wydana została na oświadczenie jednej strony małż. K., gdzie drugą był Skarb Państwa i Gmina B., natomiast skarżącą pominięto co do ustalenia jak daleko sięga linia graniczna w głąb gruntu miedzy działkami przy trój granicy, - naruszenie art. 7,76 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, - naruszenie przepisów prawa geodezyjnego art. 31 ust. 2 i ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez oparcie się na oświadczeniach stron na skutek pominięcia dokumentów znajdujących się w Państwowym Zasobie Geodezyjnym, - naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez błędy w postanowieniu - NR [...], doręczonym dnia [...] r., w zakresie przypisania skarżącej "jako własność innego numeru działki 8 str. 11 linijka 15 oraz str. 13 linijka 25, a winno być 9, a także innego terytorialnie urzędu " w R. " str. 11 linijka 21 i 22 do którego składany był wniosek o wszczęcie wznowienia postępowania administracyjnego, a winno być w Urzędzie Miasta B.", - naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. polegające na błędnym wskazaniu, iż we wniosku o wznowienie postępowania nie został wskazany przez skarżącą termin w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, - naruszenie art. 24 § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez niewyłączenie od postępowania Prezydenta Miasta B. reprezentującego Gminę w zakresie działki 4 w którym jest stroną, a wynik sprawy ma wpływ na jego prawa lub obowiązki, nadto organ podlegający wyłączeniu nie może udzielać dalszych upoważnień polegających na umocowaniu geodety do rozgraniczenia, - nierówne traktowanie stron w postępowaniu o rozgraniczenie "ujawniona samowola geodety w sprawie wyznaczania punktów granicznych według własnego uznania, dowód: dokument z [...] wykaz współrzędnych z Zasobu [...] , w załączeniu pismo z [...] w K. z dnia [...] r., że podlegał karze ze względu na brak przestrzegania pobieranych materiałów z [...] ze Starostwa Powiatowego w B. Załącznik Nr 9". Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. W trakcie rozprawy skarżąca, odpowiadając na pytanie Sądu stwierdziła, że wniosek o wznowienie postępowania złożyła dopiero dnia 27 listopada 2017, gdyż wówczas dowiedziała się, że sąd powszechny nie rozpatrywał sprawy styczności jej działki z nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozstrzyganej sprawy jest kwestia możliwości wznowienia, na wniosek skarżącej, postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzja ta zawiera w istocie dwa rozstrzygnięcia. Pierwsze dotyczy rozgraniczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] składającej się z działki oznaczonej nr 2 ujawnionej w KW nr [...] własność Z. i Z. małż. K. - z nieruchomością nr 9 ujawnioną w KW [...] własność B. P. oraz z nieruchomością oznaczoną nr 8 ujawnioną w KW [...] współwłasność K. C. i J. C. w punkcie granicznym wspólnym dla działek nr 2, 7, 8, 9 oraz w punkcie granicznym [...] wspólnym dla działek 2, 4, 9 - na odcinku stanowiącym linię graniczną opisaną zgodnie ze szkicem granicznym nr punktów [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawa powyższa została skutecznie przekazana do rozpoznania sądowi powszechnemu. Dlatego też, w ocenie składu orzekającego, zasadnie organy administracji uznały, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania w sytuacji, gdy sprawa administracyjna przestała istnieć (o rozgraniczeniu orzeknie sąd powszechny). W tym zakresie Sąd w pełni akceptuje stanowisko zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 23 czerwca 2017 r. (sygn. II SA/Gl 337/17). Dotyczył on postanowienia SKO w Katowicach dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. W powyższym orzeczeniu skład orzekający stwierdził wyraźnie, że "tymczasem prawidłowo uznało Kolegium, że w wyniku przekazania sprawy sądowi powszechnemu, decyzja w tej części utraciła byt prawny. Nie istnieje zatem rozstrzygnięcie, które mogłoby podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności w części. Z drugiej strony bez wyczerpania uprzedniego trybu administracyjnego nie może toczyć się sprawa przed sądem powszechnym. W tej sytuacji zachodzi przeszkoda o charakterze przedmiotowym do wszczęcia postępowania nieważnościowego w rozumieniu art. 61a § 1 kpa.". Inaczej sytuacja wygląda w przypadku rozstrzygnięcia dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] składającej się z działek oznaczonych nr: 1, 2, 3 ujawnioną w KW [...] własność Z. i Z. K. z nieruchomościami oznaczoną nr ewid. 4 (ul. [...]) KW [...] własność Skarbu Państwa użytkownik B., oznaczoną nr 5 KW nr [...] własność Gminy B., oznaczoną nr 6 KW nr [...] własność L. i M. małż. S., oznaczoną nr ewidencyjnym 7 KW [...] współwłasność J. C. w 1/2 cz. i K. C. w 1/2 cz. Tu organ uznał, iż skarżąca nie zachowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz, że nie jest stroną postępowania. W ocenie Sądu druga ze wskazanych przez organy przesłanek nie mogła być podstawą do odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego. Dokonywanie ustaleń w tym zakresie może mieć miejsce dopiero w ramach toczącego się postępowania. Inaczej mówiąc można odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w przypadku uchybienia terminu złożenia wniosku. Sama ocena statusu wnioskodawcy może następować dopiero po jego wszczęciu. Organy administracji przyjęły, że w niniejszej sprawie bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegł od momentu, gdy skarżąca dowiedziała się o treści decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Taki wniosek można wysnuć wprost z treści art. 148 § 2 k.p.a. Jednakże ta wykładnia spowodowała, że B. P. została pozbawiona prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Została ona pouczona o możliwości złożenia żądania rozpatrzenia sprawy przez sad powszechny, co uczyniła. Działając w zaufaniu do organów miała prawo przypuszczać, iż sąd powszechny rozstrzygnie również kwestię rozgraniczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] składającej się z działek oznaczonych nr: 1, 2, 3 ujawnioną w KW [...] własność Z. i Z. K. z nieruchomościami oznaczoną nr ewid. 4 (ul. [...]) KW [...] własność Skarbu Państwa użytkownik B., oznaczoną nr 5 KW nr [...] własność Gminy B., oznaczoną nr 6 KW nr [...] własność L. i M. małż. S., oznaczoną nr ewidencyjnym 7 KW [...] współwłasność J. C. w 1/2 cz. i K. C. w 1/2 cz. Po upływie około roku powzięła informację, iż sąd powszechny nie będzie rozpatrywał w tym zakresie decyzji Prezydenta Miasta B. – czyli nastąpiło to już po upływie terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę o ocenie Sądu organy administracji powinny przyjąć, iż bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. rozpoczął się z chwilą, w której skarżąca dowiedziała się o wyżej wskazanych okolicznościach, związanych z postępowaniem przed sądem powszechnym Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji ustali kiedy skarżąca dowiedziała się o tym, że sąd powszechny nie będzie rozpatrywał jej żądania w zakresie rozgraniczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] składającej się z działek oznaczonych nr: 1, 2, 3 ujawnioną w KW [...] własność Z. i Z. K. z nieruchomościami oznaczoną nr ewid. 4 (ul. [...]) KW [...] własność Skarbu Państwa użytkownik B., oznaczoną nr 5 KW nr [...] własność Gminy B., oznaczoną nr 6 KW nr [...] własność L. i M. małż. S., oznaczoną nr ewidencyjnym 7 KW [...] współwłasność J. C. w 1/2 cz. i K. C. w 1/2 cz. Dopiero wówczas ustali, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie. Pozytywna odpowiedź na to pytanie otworzy drogę do badania statusu skarżącej jako strony postępowania.