II SA/Gl 346/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżąca, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, mieszka w piwnicy, nie uzyskuje żadnych dochodów, od 5 lat pozostaje bez pracy. Pismem z dnia 12 czerwca 2018 r. referendarz sądowy zobowiązał stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - wskazanie do kogo należy budynek, w którym i zamieszkuje i jaki tytuł prawny przysługuje do tej nieruchomości; - nadesłania kopii zeznania podatkowego za 2017 r. bądź też zaświadczenia wystawionego przez urząd skarbowy, wykazującego, że strona zeznania takiego nie składała oraz że nie podlega opodatkowaniu w jakiejkolwiek formie; - przedłożenia zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy wykazującego, iż skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, pozbawiona prawa do zasiłku, - podania źródła z którego wnioskodawczyni czerpie środki na pokrycie bieżących potrzeb bądź też wskazanie imion i nazwisk osób, które udzielają jej pomocy w tym zakresie wraz z podaniem rozmiaru tego wsparcia. W odpowiedzi strona wskazała, że właścicielem budynku jest osoba zamieszkująca obecnie w [...], która użyczyła jej piwnicę do zamieszkania, a sama skarżąca utrzymuje się ze zbierania puszek oraz "chodzenia po śmietnikach", żądanych informacji na temat bezrobocia oraz podatków nie dostarczy, gdyż nie stać jej na dojazd do G. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy, przy czym zaznaczyć trzeba, że niezbędna jest elementarna wiedza na temat tej sytuacji, oparta na przynajmniej uprawdopodobnionych informacjach. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W realiach niniejszej sprawy daleko idące wątpliwości budzi sytuacja materialna strony w świetle podanych przez nią informacji oraz uzyskanych wyjaśnień. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że skarżąca konsekwentnie twierdzi, że jest osobą wyjątkowo ubogą, pozostającą bez środków do życia, a zarazem nie wskazała jakiegokolwiek powodu, dla którego nie korzysta ze wsparcia ze środków pomocy społecznej. Trudno zrozumieć powody, dla których osoba, która twierdzi, że zbiera puszki po śmietnikach nie korzysta z jakiejkolwiek formy zasiłku, czy to w postaci pieniężnej, czy też w postaci rzeczowej, skoro na pierwszy rzut oka ewidentnie zasługiwałaby na tego rodzaju wsparcie i w ten sposób mogłaby poprawić swoją sytuację bytową. Pasywna postawa strony w tym zakresie rodzi uzasadnione przypuszczenia, że strona ze znanych sobie powodów pragnie uniknąć weryfikacji swojej sytuacji materialnej przez pracowników organów pomocy społecznej. Po drugie niezrozumiałym jest fakt, że osoba nieposiadająca żadnego majątku jest jednocześnie właścicielką przyczepy samochodowej, która nie dość, że nie służy jej ani do pracy ani też do bieżącej egzystencji, to wręcz generuje dodatkowe koszty, jak chociażby opłaty za parkowanie, czy też koszt ubezpieczenia i przeglądu okresowego. W takiej sytuacji jawi się pytanie o celowość utrzymywania tego rodzaju składnika majątku zwłaszcza, że znajduje się on w innej miejscowości (poza miejscem zamieszkania strony) i nie służy zaspokajaniu żadnej z jej potrzeb. Po trzecie skarżąca jest osobą stosunkowo młodą – wedle uzyskanych informacji ma [...]lata i nie wskazała jakiegokolwiek powodu, dla którego nie podejmuje zatrudnienia, w sytuacji, gdy na rynku pracy panuje ewidentna koniunktura, pozwalająca znaleźć zatrudnienie niemal w dowolnej branży, niejednokrotnie nawet bez szczególnych kwalifikacji. Skarżąca nie wykazała przy tym, aby istniały jakiekolwiek przeciwwskazania (np. zdrowotne), które w znaczący sposób ograniczałyby jej możliwość podjęcia pracy. Po czwarte, brak zaświadczeń, o dostarczenie których strona była wzywana nie może być usprawiedliwiony kosztami dojazdu do G., skoro skarżąca mogła zwrócić się o ich uzyskanie listownie, czego wszak nie zrobiła, oczekując, iż zrobi to Sąd. Tymczasem, z powołanych wyżej przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, na które się powołuje. Na zakończenie stronie wypada przypomnieć, że prawo pomocy jest przywilejem a nie obowiązkiem i to od aktywności osoby ubiegającej się o jego przyznanie zależy końcowy efekt postępowania w tym zakresie. Skoro zaś w niniejszej sprawie istnieje zbyt wiele wątpliwości odnośnie sytuacji materialnej skarżącej, to nie znaleziono podstaw do przychylenie się do złożonego przez nią wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.