II SA/Gl 348/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. U. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. w przedmiocie wydania paszportu p o s t a n a w i a : odrzucić skargę Treści skargi wskazuje na to, że jej przedmiotem jest żądanie stwierdzenia nieważności nieoznaczonej (brak numeru i daty wydania) decyzji byłego Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w K. o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej. Ponadto skarżący wystąpili o zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania w kwocie 200.000,00 zł. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przewidują szereg wymogów formalnych, od których spełnienia ustawodawca uzależnia rozpoznanie skargi. Jednym z nich, wskazanym w art. 52 § 1 cyt. ustawy jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Ustawodawca wskazał, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia rozumie sytuację, w której stronie nie przysługuje odwołanie, zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Z nadesłanych przy skardze kserokopii dokumentów wynika, że jej przedmiotem skargi jest decyzja organu wydana w pierwszej połowie lat [...]. Oznacza to, że podstawą do jej wydania była ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach (tekst jednolity: Dz. U. z 1967 r. nr 17, poz. 81 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy do wydawania paszportów w kraju oraz wkładek paszportowych do dowodów osobistych i dokumentów podróży, jak również do czynienia w nich zmian i wznawiania ich ważności właściwy jest Minister Spraw Wewnętrznych oraz podległe mu organy określone przez niego w drodze rozporządzenia. Przepis § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Spraw Zagranicznych z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie zasad i trybu postępowania oraz właściwości organów w sprawach paszportowych (Dz. U. Nr 20, poz. 129 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej we wspomnianej ustawie stanowił, że organami właściwymi do wydawania w kraju paszportów, wkładek paszportowych do dowodów osobistych i dokumentów podróży są szefowie wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych. Natomiast w myśl § 14 przywołanego rozporządzenia od decyzji odmownej wydanej przez szefa wojewódzkiego urzędu spraw wewnętrznych przysługuje odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych. Zauważyć przyjdzie, że z przywołanych wyżej przepisów wynika, iż ustawodawca dopuścił możliwość skorzystania ze środka odwoławczego jedynie w odniesieniu do decyzji negatywnej (odmownej) dla strony. Jeśli więc przedmiotem skargi jest decyzja o wydaniu paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej, to oznacza to, iż tryb ten nie będzie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Jeżeli założyć, że wydanie paszportu z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej stanowiło częściowo decyzję odmowną (w sytuacji, gdy wniosek o wydanie paszportu zawierał szersze żądanie) to należałoby przyjąć, że od takiej decyzji zgodnie z treścią § 14 w/w rozporządzenia przysługiwało odwołanie, który to środek zaskarżenia nie został przez skarżących wyczerpany. W dacie wydania paszportu obowiązywały przepisy Działu VI ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 1980 r. nr 9, poz. 26 ze zm.). Zgodnie z nimi skargę do sądu administracyjnego można było wnieść na decyzję wydaną w jednej ze spraw wskazanych w art. 196 § 2 tej ustawy. Zaznaczyć jednak wypada, że brak jest wśród nich spraw dotyczących paszportów. Również wskazana wyżej ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach, a także wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Spraw Zagranicznych z dnia 21 maja 1976 r. nie przewidywały w tego rodzaju sprawach możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Poczynione wyżej uwagi skłaniają do konstatacji, iż skarga na tego rodzaju akt jest niedopuszczalna, skoro jest to decyzja, w stosunku do której nie przysługiwał żaden środek odwoławczy, zaś przepisy procedury administracyjnej nie przewidywały możliwości jej kontroli przez sąd. Nawet gdyby założyć możliwość takiej weryfikacji, ze względu na częściowo odmowny charakter tej decyzji (czego wszakże nie ustalono), to w okolicznościach niniejszej sprawy należałoby przyjąć, iż nie został wyczerpany tryb zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. Odmienną kwestią jest natomiast dopuszczalność i możliwość wzruszenia kwestionowanej w skardze decyzji w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć jednak trzeba, że w tym zakresie sąd administracyjny nie jest właściwy. Jak bowiem stanowi art. 157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji, w przypadkach wymienionych w art. 156 tej ustawy jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy właściwym w tym zakresie byłby Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Poza zakresem kognicji sądu administracyjnego, którą wyznacza treść art. 3 P.p.s.a., leży kwestia orzekania o odszkodowaniu i zadośćuczynieniu, o co wnosili skarżący. W tym zakresie skarga, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Na koniec wreszcie wypada zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zna instytucji "przekazania" sprawy organowi o co skarżący A. O. wniósł w piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2009 r. Przepis art. 59 § 1 P.p.s.a. dopuszcza bowiem możliwość wydania postanowienia o przekazaniu spraw wg. właściwości, jednakże dotyczy to wyłącznie innego sądu administracyjnego, a nie organu. W tym zakresie żądanie skarżącego nie mogło zostać więc uwzględnione. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.