II SA/Gl 349/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi G. H. (H.) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 stycznia 2024 r. nr DSE3-K0918-D20393-17/24 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę. G. H. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Oddziałowego Archiwum IPN w K. z dnia 14 grudnia 2022 r., które wraz z wnioskiem przedłużyła strona, w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej w zasobach Instytutu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających opozycyjną działalności strony prowadzonej w rozumieniu art. 2 oraz doznanych represji, o których mowa w art. 3 cytowanej ustawy. Wnioskodawca podniósł okoliczności, że wziął udział w strajku w KWK "[...]" w P. w grudniu 1981 r., w wyniku czego został zwolniony z pracy. Dołączył do wniosku oświadczenia świadków C. N., J. S. oraz J. G.. Dwaj pierwsi oświadczyli, że wnioskodawca brał razem z nimi udział w strajku w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w P. w 1981 r. i został za udział w strajku zwolniony dyscyplinarnie. Do wniosku dołączono także kserokopię zaświadczenia potwierdzającego, że pan G. H. był zatrudniony w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" od [...] października 1981 r. do [...] grudnia 1981 r. oraz od [...] stycznia 1982 r. do [...] listopada 2006 r., zaświadczenie stwierdzające, że okres od [...] lutego 1981 r. do [...] stycznia 1982 r. nie został zaliczony do stażu pracy, ponieważ nie został udokumentowany przez zakład pracy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. nr [...] Szef Urzędu odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył adresat decyzji. Podkreślił, że wszyscy zwolnieni w owym czasie strajkujący na KWK "[...]" otrzymali zwolnienia z pracy z podaniem takiego samego uzasadnienia rozwiązania umowy o pracę jak on. Była to dotkliwa represja o której mówi art. 3, pkt 3, ppkt d, przedmiotowej ustawy. Warunkiem ponownego przyjęcia do pracy na KWK "[...]" w styczniu 1982 roku, był zwrot świadectwa pracy dyscyplinarnego. Podniósł, iż ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, nie określa okresu jak długo osoba zwolniona z pracy za udział w strajku pozostawała bezrobotna ani nie podaje innych warunków koniecznych do uzyskania statusu "osoby represjonowanej". Podniósł, że w decyzji z dnia 7 czerwca 2023 r. jest błąd, ponieważ nie został w ZUS, zaliczony okres od [...] grudnia 1981 r. do [...] stycznia 1982 r. a nie jak jest w piśmie "zaświadczenie stwierdzające, że okres od [...] lutego 1981 do [...] stycznia 1982, nie został zaliczony do stażu pracy, ponieważ nie został udokumentowany przez zakład pracy". Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżoną obecnie decyzją utrzymał swą decyzję w mocy. W uzasadnieniu przytoczył podstawy prawne swego rozstrzygnięcia. W jego ocenie wnioskodawca nie udowodnił okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wskazał jednocześnie, że wziął udział w strajku na terenie KWK "[...]" w P. w grudniu 1981 r., w wyniku czego został zwolniony z pracy. Dołączył do wniosku oświadczenia świadków, którzy w swoich oświadczeniach stwierdzili, że wnioskodawca brał razem z nimi udział we wspomnianym strajku i został za udział w strajku zwolniony dyscyplinarnie. Do wniosku dołączono także kserokopię zaświadczenia potwierdzającego, że wnioskodawca był zatrudniony w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" od [...] października 1981 r. do [...] grudnia 1981 r. oraz od [...] stycznia 1982 r. do [...] listopada 2006 r., zaświadczenie stwierdzające, że okres od [...] lutego 1981 r. do [...] stycznia 1982 r. nie został zaliczony do stażu pracy, ponieważ nie został udokumentowany przez zakład pracy. Na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ dokonał przesłuchania świadków dwóch świadków C. N. oraz J. S.. Pierwszy z nich oświadczył, iż nie wie czy strona należała do jakichś organizacji i z obserwacji świadka wyglądało, że wnioskodawca nie był zadowolony z panującego wówczas ustroju. Świadek potwierdził jedynie, że strona była zwolniona z pracy za udział w strajku po wprowadzeniu stanu wojennego. Również drugi świadek w protokole przesłuchania z dnia 5 grudnia 2023 r. wskazał na okoliczność udziału strony w strajku przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 1981 r. Podczas przesłuchania nie potwierdzi działalności opozycyjnej strony a co do doznanych przez wnioskodawcę represji potwierdził zwolnienie z pracy, a następnie przyjęcie na gorszych warunkach. W ocenie organu strona nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. We wniosku wskazał, że brał udział strajku w grudniu 1981 r. przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w związku z czym miał zostać zwolniony dyscyplinarnie. Organ podkreślił, że art. 3 pkt 3 lit. d omawianej ustawa wskazuje, iż osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności i została z nią rozwiązana umowa o pracę. W ramach prowadzonego postępowania, organ zwrócił się o dokumentację pracowniczą z okresu zatrudnienia strony w KWK "[...]". Ze świadectwa pracy wystawionego przez Kompania Węglowa S.A. wynika, że strona wykonywała prace od [...] października 1981 r. do [...] grudnia 1981 r. na stanowisku robotnik, a następny okres zatrudnienia również na tym samym stanowisku to od [...] stycznia 1982 r. do [...] grudnia 1988 r. Należy w tym miejscu wskazać, iż w przedłożonym do akt sprawy świadectwie pracy nie wskazano w pkt 2 lit c żadnych szczególnych przypadków rozwiązania stosunku pracy lub jego wygaśnięcia a na podstawie omawianego dokumentu nie można wskazać z czego wynika przerwa w zatrudnieniu. W trakcie prowadzonego postępowania organ dokonał przeglądu akt świadków, którzy byli zwolnieni z KWK "[...]", którzy z tego tytułu mają potwierdzony status osoby represjonowanej z powodów politycznych. I tak w aktach C. N. oraz J. S. znajdują się dokumenty potwierdzające, że wyżej wymienieni "na polecenie kierownika jednostki zmilitaryzowanej zostali dyscyplinarnie zwolnieni z dniem [...] grudnia 1981 r. ze służby w tutejszej kopalni". Podkreślono, iż w aktach omawianej sprawy brak jest dowodu z dokumentu wskazującego na dyscyplinarne rozwiązanie stosunku pracy ze stroną. Wskazano, że strona podjęła pracę w kopalni zaledwie na dwa miesiące przed wprowadzeniem stanu wojennego, a wobec braku dowodu stwierdzającego wprost charakter zwolnienia. Szef Urzędu ma uzasadnione wątpliwości co do powodów rozwiązania umowy o pracę i późniejsze jej zawarcie. Podkreślono, że zgodnie z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony. Nie ulega wątpliwości fakt, iż to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obydwu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił organowi administracji naruszenie: 1) art. 3 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych poprzez błędną wykładnie i przyjęcie przez organ, iż spełnienie przesłanki rozwiązania z osobą umowy o pracę ma miejsce wyłącznie w przypadku rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę z winy pracownika (tzw. zwolnienie dyscyplinarne), gdyż wskazany przepis wskazuje jedynie na konieczność zaistnienia rozwiązania umowy o pracę, bez dookreślenia równocześnie wymaganego trybu rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę z pracownikiem; 2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i odstąpienie od podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całości materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszenie nakazu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do jej uczestników do władzy publicznej przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, tj. pominięcie okoliczności, iż rozwiązanie umowy o pracę z skarżącym w dniu [...] grudnia 1981 r. w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w postaci dokumentów - pisemnych oświadczeń świadków oraz złożonych w toku postępowania administracyjnego zeznań świadków pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z jego udziałem w strajku ma terenie KWK "[...]" w P., który miał miejsce w grudnia 1981 r.;. 3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 77 § 4 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez organ i uznanie, iż podjęcie przez skarżącego pracy w kopalni zaledwie na dwa miesiące przed wprowadzeniem stanu wojennego, wobec braku dowodu stwierdzającego wprost charakter zwolnienia, budzi w ocenie organu uzasadnione wątpliwości co do powodów rozwiązania umowy o pracę i późniejszego jej ponownego zawarcia, podczas gdy fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu są brane pod uwagę przez organ z urzędu, a faktem takim jest okoliczność, że w ramach represji zarówno w trakcie strajku, jak i po jego zakończeniu zwolniono z pracy około tysiąca górników, przy czym większość przyjęto ponownie, ale na gorszych warunkach płacowych, pozbawiając ich przy tym równocześnie wielu przywilejów pracowniczych; 4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przyznanie przez organ decydującego waloru dowodowego świadectwie pracy, w którym nie wskazano w pkt 2 lit. c żadnych szczególnych przyczyn rozwiązania stosunku pracy lub jego wygaśnięcia, a na jego podstawie nie można wskazać z czego wynikła przerwa w zatrudnieniu, podczas gdy świadectwo pracy stanowi wyłącznie jeden z wielu dowodów, nie przesądzający o kierunku rozstrzygnięcia sprawy przez organ, gdyż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód może posłużyć wszystko, co jest zgodne z prawem i może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zaś Kodeks postępowania administracyjnego nie wskazuje dowodów "mocniejszych" oraz "słabszych", przyjmując zasadę równej mocy środków dowodowych. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kontroli tutejszego Sądu poddana została decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymującą w mocy decyzję własną z o odmowie potwierdzenia Skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Należy tu jednak wskazać, że skarżący domaga się w istocie uzyskania statusu osoby represjonowanej w związku faktem zwolnienia go z pracy za udział w strajku. Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 906) osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która "brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym [...] została z nią rozwiązana umowa o pracę". Kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie skarżący spełnił ustawową przesłankę dla wnioskowanego przez siebie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. W tym celu powołał się na pisemne oświadczenia trzech świadków, którzy zeznali, iż uczestniczył on w strajku na terenie KWK "[...]" w P. w grudniu 1981 r., w wyniku czego został zwolniony z pracy. Na początku należy zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie organy były zobowiązane realizować zasady wynikające z art. 7 i 77 k.p.a. powinny prowadzić postępowanie z wykorzystaniem wszystkich, zgodnych z prawem środków dowodowych. Z drugiej jednak strony przepisy powyższe nie zwalniają strony z obowiązku współdziałania z organem administracji w tym zakresie a nawet wykazywania się własną inicjatywą dowodową. Należy również podkreślić, iż rozstrzygnięcie organów administracji w sprawie musi zostać podjęte na podstawie zobiektywizowanych okoliczności oraz dowodów, których prawdziwość nie budzi żadnych zastrzeżeń. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd zauważa co następuje. Dowodami na spełnienie przesłanki przewidzianej w art. 3 przez skarżącego są pisemne oświadczenia trzech osób biorących udział w strajku w KWK "[...]" w 1981 r. Oświadczyli oni, że skarżący brał udział w tym strajku oraz z tego powodu został zwolniony z pracy oraz przywrócony do niej po kilku tygodniach, na gorszych warunkach płacowych. Dwóch z tych świadków potwierdziło powyższe okoliczności przed organem administracji. Przedstawione wyżej istotne okoliczności sprawy nie znajdują jednak potwierdzenia w pozostałych dowodach. Można nawet dojść do wniosku, że stoją one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym. I tak: - zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Oddziałowego Archiwum IPN w K. z dnia 14 grudnia 2022 r. w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej w zasobach Instytutu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających opozycyjną działalności strony, - zgodnie z kserokopią zaświadczenia wydanego przez pracodawcę (Kompanię Węglową) wnioskodawca był zatrudniony w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" od [...] października 1981 r. do [...] grudnia 1981 r. oraz od [...] stycznia 1982 r. do [...] listopada 2006 r., zaświadczenie stwierdzające, że okres od [...] lutego 1981 r. do [...] stycznia 1982 r. nie został zaliczony do stażu pracy, ponieważ nie został udokumentowany przez zakład pracy. W dokumencie powyższym brak jakichkolwiek informacji o przyczynach czasowego ustania stosunku pracy skarżącego, - w świadectwie pracy skarżącego brak informacji o przyczynach rozwiązania ze skarżącym umowy o pracę. Strona nie przedstawiła również jakiegokolwiek innego dokumentu potwierdzającego przyczyny rozwiązania ze skarżącym umowy o pracę. Ta ostatnia okoliczność ma w sprawie kluczowe znaczenie. Otóż świadkowie, którzy oświadczyli, że wnioskodawca uczestniczył wraz z nimi w strajku zostali za udział w tym strajku zwolnieni dyscyplinarnie z pracy. Informacja o tym znajduje się w aktach sprawy. Wyraźnie tak wskazano, że wyżej wymienieni "na polecenie kierownika jednostki zmilitaryzowanej zostali dyscyplinarnie zwolnieni z dniem [...] grudnia 1981 r. ze służby w tutejszej kopalni". Skoro skarżący został zwolniony z pracy w tych samych okolicznościach i na tych samych podstawach zasadna jest wątpliwość, dlaczego w jego aktach takiej informacji nie ma. Oświadczył on co prawda, że dokument o zwolnieniu dyscyplinarnym musiał zwrócić przy ponownym zatrudnieniu, ale okoliczność ta nie została w jakikolwiek sposób wykazana. I co ważniejsze, powyższe nie wystąpiło w przypadku świadków w sprawie. Zasadnie zatem organ uznał, że w przypadku skarżącego nie można wykazać, że został zwolniony dyscyplinarnie z pracy za udział w strajku w 1981 r. Podnoszone w skardze zarzuty uchybień w zakresie postępowania dowodowego nie zasługują na uwzględnienie. Organ administracji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący. Należy mieć na uwadze to, że udowodnieniu podlegała tu w istocie przyczyna rozwiązania umowy o pracę z nowym pracownikiem KWK "[...]", które miało miejsce ponad 50 lat temu. Możliwe jest więc, że pewnych okoliczności wykazać się nie da. A niedopuszczalne jest w tym zakresie swego rodzaju domniemań (ze względu na masowy charakter zwolnień osób biorących udział w strajkach w tamtym okresie. Reasumując powyższe, w sprawie wykazano, że stosunek pracy skarżącego ustał na trzy tygodnie na przełomie roku 1981 i 1982. Nie wykazano jednak, iż nastąpiło to z przyczyn uczestniczenia przez skarżącego w strajkach. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.