II SA/Gl 35/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg J.S. i J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie wniosku skarżącego J.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek Prawomocnym postanowieniem z dnia 2 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 78/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że nie wykazał on istnienia przesłanek do przyznania takiego prawa. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wniosek został następnie złożony na urzędowym formularzu. We wniosku podał, że wraz z żoną pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dorosłym synem i córką, nie posiada majątku, żona otrzymuje emeryturę w wysokości (...) zł brutto. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 lutego 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez udokumentowanie, że zamieszkujące wspólnie pełnoletnie dzieci nie uzyskują dochodu. W odpowiedzi z dnia (...) r. skarżący podał, że nie posiada własnych dochodów, dochód żony to (...) zł emerytury a dzieci nie stać na pomoc rodzicom. Dzieci kontynuują naukę, ich dochody są skromne, nie są w stanie się usamodzielnić i mieszkają nadal z rodzicami. Ich dochody starczają jedynie na pokrycie własnych potrzeb. Skarżący stwierdził, że dzieci są na własnym rozrachunku i same wymagają wsparcia. Postanowieniem z dnia 19 marca 2008 r. o sygn. II SA/GL 35/08, doręczonym 7 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Uznał, że skarżący uchylił się od wyjaśnienia i zbadania sytuacji majątkowej członków jego rodziny. Regulując instytucję prawa pomocy ustawodawca przewidział konieczność uwzględniania dochodów i majątku osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący podał, że osoby te osiągają dochód, nie określił jednak jaki. Nie pozwala to zatem na ocenę, czy osiągane w rodzinie dochody nie pozwalają skarżącemu ponieść kosztów uzyskania pomocy adwokata. Pismem z dnia (...) r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Podał, że dzieci są na własnym rozrachunku i nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi, chociaż wspólnie zamieszkują. Nie będąc stroną postępowania, nie mają obowiązku ponoszenia kosztów. Do sprzeciwu dołączono oświadczenie B.S., że nie pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie z rodzicami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwracając się o ustanowienie adwokata skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ppsa). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Aby ocenić, czy sytuacja taka istnieje, Sąd musi dokonać porównania między dochodami i wydatkami strony, aby ustalić jej możliwości finansowe, a następnie rozważyć, czy możliwości te pozwalają na pokrycie wydatków bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Sąd musi zatem dysponować wiedzą w tym zakresie. Wykazanie dochodów i koniecznych dla utrzymania wydatków leży w interesie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie zawarł we wniosku istotnych dla przeprowadzenia takiej oceny danych, nie uczynił tego także na wezwanie sądu. Podał jedynie wysokość emerytury pozostającej we wspólnym gospodarstwie żony. Okoliczność, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie udzielił żądanych wyjaśnień i dokumentów, nie stanowi samodzielnej przesłanki do udzielenia odmowy. Sąd zobligowany jest wówczas do dokonania oceny zasadności wniosku w oparciu o cały materiał sprawy. O ile jednak podawane we wniosku dane składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej, o tyle rygorem takim nie jest zabezpieczona wiarygodność danych wynikających z innych pism strony i jej oświadczeń. Ma to wpływ na ocenę tych danych. Z pism nadsyłanych przez stronę do Sądu wynika, że szacuje ona koszty stałych opłat miesięcznych na (...) zł a koszty lekarstw na (...) zł. Kwota (...) zł wedle oświadczenia skarżącego zawiera także koszty benzyny. W złożonym formularzu strona nie wykazała jednak posiadania żadnego pojazdu. Danych ujawnionych przez skarżącego nie można zatem uznać za wiarygodne i dostateczne do poczynienia ustaleń koniecznych dla przyznania prawa pomocy. Dla oceny sytuacji finansowej finansowych rodziny ustawodawca przewidział konieczność uwzględnienia dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Jakkolwiek we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z dwójką swych dorosłych dzieci, to następnie informację tę zmienił i wyjaśnił, że mieszkające razem z nim dzieci nie pozostają we wspólnym gospodarstwie. Oświadczenie w tym zakresie złożyła również córka skarżącego. Należy zgodzić się z tezą, że wspólne zamieszkiwanie nie pociąga za sobą w sposób konieczny prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Jeżeli jednak osoby mieszkające wspólnie nie prowadzą jednocześnie wspólnego gospodarstwa, to winno to znaleźć odzwierciedlenie n.p. w kosztach utrzymania mieszkania. Nie wykazano, że osoby te uiszczają w jakimś zakresie opłaty związane z mieszkaniem i korzystaniem z mediów. Jeżeli takiej partycypacji i rozdzielenia kosztów nie ma, można przyjąć, że między wspólnie mieszkającymi osobami sobie bliskimi, istnieje wspólnota w zakresie prowadzonego gospodarstwa domowego. Fakt, że z własnych zarobków dorosłe dzieci finansują część swoich potrzeb, nie świadczy o jej braku. Jak przyznaje sam skarżący, dzieci wymagają jego wsparcia Oznacza to albo pokrywanie przez skarżącego kosztów w zakresie szerszym niż konieczny dla jego utrzymania, albo też uzyskiwania od pozostałych osób wsparcia, zwiększającego możliwości finansowe. Ze sprzeciwu wniesionego przez skarżącego wynika przekonanie, że dla przyznania prawa pomocy istotne jest tylko materialne położenie strony wnoszącej skargę. W świetle istniejącej regulacji, przekonanie takie jest błędne. Relatywizując w art. 146 § 1 ppsa kwestię zdolności majątkowej strony do kosztów utrzymania nie tylko wnioskodawcy, ale i jego rodziny, ustawodawca wskazał na konieczność uwzględnienia domowników, nie tylko oceniając poziom wydatków, ale także poziom dochodów. Nie oznacza to jednocześnie w żadnym wypadku przeniesienia obowiązku uiszczenia wpisu od skargi na osoby trzecie, służy jedynie ocenie możliwości finansowych strony postępowania. Mając na względzie powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.