II SA/Gl 351/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. S. i E. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał skarżącym A. S. i E. S. rozbiórkę budynku (w budowie), położonego na działce nr ewid. 1 w S. przy ul. [...]. Następnie organ egzekucyjny upomnieniem z dnia [...] r. wezwał skarżących do wykonania obowiązku, nałożonego powyższą decyzją w terminie 21 dni – pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie doręczono w dniu [...] r. W dniu [...] r. organ egzekucyjny sporządził tytuł wykonawczy nr [...], skierowany do zobowiązanego E. S., a postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na niego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 26.000 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku. Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego i zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ egzekucyjny w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] r., skierowany do zobowiązanej A. S. Postanowieniem z tej samej daty organ egzekucyjny na podstawie art. 127 i art. 128 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosował wobec zobowiązanych środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, wzywając ich do wpłacenia w terminie 30 dni zaliczki w kwocie 4.900 zł. Pismami z dnia 27 listopada 2017 r. zobowiązani wnieśli zażalenie na postanowienie o wykonaniu zastępczym oraz zarzuty, kwestionując zastosowanie środka egzekucyjnego z powodu podeszłego wieku i stanu zdrowia zobowiązanego. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Zdaniem organu, prowadził bowiem postępowanie zgodnie z wymogami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.). W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązani zarzucili, że jest ono sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego. Jednakże zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy zażalenia nie uwzględnił. Stwierdził bowiem, że decyzja o nakazie rozbiórki jest ostateczna i podlega wykonaniu. Zobowiązani pomimo upominania, nie wykonali nałożonego obowiązku, co obligowało organ do wdrożenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu II instancji, środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego jest też najłagodniejszym środkiem, spełniającym wymogi z art. 7 § 2 ustawy (obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.). Stąd też organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji jako zgodnego z prawem. Odrębnym postanowieniem z dnia [...] r. organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego. W skardze do sądu administracyjnego A. S. i E. S. wnieśli o uchylenie postanowień organów obydwu instancji w przedmiocie nieuwzględnienia ich zarzutów jako sprzecznych z prawem oraz społecznie i moralnie nieuzasadnionych. Powtórnie powołali się na zły stan zdrowia i wiek skarżącego. Nadto, domagali się wniknięcia w sedno sprawy (decyzja o rozbiórce budynku). Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów nie narusza prawa. W pierwszym rzędzie rozważyć należało legitymację skarżącego w niniejszym postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zdaniem sądu administracyjnego, zaskarżone postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów, wniesionych wobec tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nie dotyczy interesu prawnego skarżącego. Mimo istnienia wspólnego (łącznego) zobowiązania rozbiórki obiektu budowlanego, zaskarżonym postanowieniem nie ukształtowano bowiem w żaden sposób sytuacji prawnej skarżącego. Nie nałożono bowiem na niego żadnych obowiązków, ani nie rozstrzygnięto o jego uprawnieniach. Wobec skarżącego sporządzono odrębny tytuł wykonawczy. Stąd też skarga E. S. podlegała oddaleniu jako wniesiona przez nieuprawniony podmiot na podstawie art. 151 cyt. ustawy. Merytorycznemu rozpoznaniu podlegała skarga A. S., której przysługiwało prawo wniesienia zarzutów w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, jako że dotyczyły one tytułu wykonawczego, skierowanego do niej. Jednakże podniesione przez nią okoliczności nie mogły uzasadniać uwzględnienia zarzutów. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1314), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku przedawnienia, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Wśród wymienionych przez ustawodawcę przesłanek nie ma zatem odniesienia do sytuacji zdrowotnej, majątkowej, czy podeszłego wieku zobowiązanego. Z mocy art. 29 § 1 tej ustawy, organ egzekucyjny nie jest też uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym nie mogła podlegać ocenie sama decyzja o nałożeniu na skarżących nakazu rozbiórki budynku. Decyzja ta stała się ostateczna na skutek niewniesienia odwołania i podlega egzekucji administracyjnej jako obowiązek o charakterze niepieniężnym. Stąd też kwestionowanie tej decyzji możliwe jest jedynie w odrębnym nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym – w drodze żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 kpa, bądź stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 kpa. Organ egzekucyjny nie jest jednak władny do badania tych przesłanek w toku prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd administracyjny w ramach niniejszego postępowania nie stwierdził podstaw do objęcia kontrolą decyzji o nakazie rozbiórki w trybie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Decyzja podlegająca egzekucji, została wydana przez właściwy organ i z jej treści nie wynika w oczywisty sposób jej niezgodność z prawem. Stanowisko to nie pozbawia jednak skarżących ochrony prawnej, bowiem mogą podnosić w odrębnym postępowaniu przesłanki wznowieniowe lub nieważność decyzji. Same względy natury osobistej, nie podpadają jednak pod nadzwyczajne podstawy wzruszenia decyzji ostatecznej. Działając z urzędu sąd administracyjny nie stwierdził też wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest poza sporem, że skarżący nie wykonali nakazu rozbiórki. Egzekwowany obowiązek w tytule wykonawczym określono zgodnie z treścią decyzji o nakazie rozbiórki, w której skarżąca została również wskazana jako adresat nakazu. Obowiązek ten jest wykonalny. Skarżącej w dniu [...] r. doręczono upomnienie. Tytuł wykonawczy spełnia też wymogi z art. 27 ustawy. Co prawda, może budzić wątpliwości fakt wskazania równocześnie wszystkich środków egzekucyjnych, tj. grzywny w celu przymuszenia, jak i wykonania zastępczego, lecz w tej samej dacie organ egzekucyjny odrębnym postanowieniem zastosował wobec obojga skarżących środek w postaci wykonania zastępczego. Podzielić należy zaś stanowisko organu odwoławczego, że z powodu wieku i sytuacji osobistej skarżących, którzy nie są w stanie wykonać nakazu rozbiórki, nakładanie grzywny nie byłoby celowe. Wykonanie zastępcze doprowadzi zaś wprost do wykonania obowiązku i jest najmniej uciążliwe dla skarżących zgodnie z art. 7 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnić też należy, że z mocy art. 6 § 1 tej ustawy, wierzyciel jest zobowiązany do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Organ nadzoru budowlanego, będący równocześnie wierzycielem, nie mógł zatem odstąpić od wykonania ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki z uwagi na wiek i stan zdrowia skarżących. W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym zapewniono też udział skarżącej i należycie rozważono podstawy prawne zarzutów. Stąd też nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. ec