II SA/Gl 356/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędziowie WSA Iwona Bogucka Włodzimierz Kubik Protokolant st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Gminy M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności o d d a l a s k a r g ę Sygn. skt II SA/Gl356/04 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 262 § 2 pkt 2 Kpa Prezydent Miasta M. ustalił na kwotę [...] zł koszty postępowania prowadzonego z wniosku J. K. i Z. K. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki położonej w M. przy ul. M. [...]. Jednocześnie zobowiązał J. K. i Z. K. do jednorazowego uiszczenia tych kosztów po połowie tj. po [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że w związku ze złożonym w dniu [...] r. wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zaistniała przyczyna ustalenia przez rzeczoznawcę majątkowego opłaty za przekształcenie zgodnie z treścią art. 4 w zw. z art. 4a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. z 1999 r. Nr 65, poz. 746 ze zm. – zwanej dalej ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego/ i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm., obecnie Dz.U. z 2004 Nr 261, poz. 2603 ze zm. – zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami/. Za sporządzenie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę powołanego w trybie art. 84 kpa zostało wypłacone wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Stanowi ono koszty postępowania poniesione w interesie strony i dlatego też należało obciążyć tymi kosztami zgodnie z treścią art. 262 § 1 pkt 2 kpa wnioskodawców, a to w sytuacji gdy ustawa z 4 września 1997 r. nie zawiera przepisu, który nakładałby obowiązek poniesienia tego rodzaju kosztów na organ orzekający. W zażaleniu na to postanowienie Z. K. podniósł, że po zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. nie był już zainteresowany przekształceniem i dlatego też jego wniosek z dnia [...] r. stał się bezprzedmiotowy. Po nowelizacji ustawy nie składał wniosku o przekształcenie i dlatego bezpodstawnie przyjęto, że operat szacunkowy został opracowany w jego interesie. Tym samym za niezgodne z prawem uznał obciążenie go kosztami sporządzenia tego operatu. Po rozpoznaniu tego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 i art. 262 Kpa, uchyliło opisane wyżej postanowienie Prezydenta M. w całości i uznało, że koszty postępowania obciążają w przedmiotowej sprawie ten organ. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO powołując się na treść art. 262 § 1 Kpa oraz art. 67 ust. 1, art. 69 i art. 70 ust. 2 – 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 4 i art. 4a ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, że to na organie orzekającym spoczywał z urzędu obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii rzeczoznawcy i z tego też powodu koszty takiego dowodu nie mogą obciążać strony postępowania. W skardze do Sądu na powyższe postanowienie SKO Gmina M. wniosła o jego uchylenie jako wydanego z naruszeniem jej interesu oraz z naruszeniem treści art. 262 § 1 pkt 2 kpa przez błędną jego wykładnię. Zdaniem skarżącej Gminy z treści art. 262 § 1 kpa wynika domniemanie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przez stronę inicjującą czynność wywołującą koszty. Taką stroną w przypadku postępowania o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności są żądający takiego przekształcenia. Zwolnienie ich z ponoszenia takich kosztów byłoby zasadne jedynie wtedy gdyby koszty takie wynikały z ustawowego obowiązku organu orzekającego. Takiego obowiązku ustawa z dnia 4 września 1992 r. natomiast nie zawiera. Obowiązek taki nie może być też wywodzony z treści art. 7 i 77 § 1 Kpa, gdyż wówczas przepis art. 262 § 1 Kpa byłby przepisem martwym. Obowiązku takiego nie można wyprowadzić również zdaniem skarżącej z treści art. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż wówczas za zbędne należałoby uznać unormowania wynikające z treści art. 130 ust. 2 i art. 140 ust. 4 tej ustawy. Nie ulega również wątpliwości, zdaniem Gminy M., że postępowanie w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nie jest prowadzone w interesie dotychczasowego właściciela nieruchomości skoro w jego wyniku następuje uszczuplenie "majątku publicznego". Jest ono prowadzone w interesie żądającego przekształcenia. W postępowaniu tym nie mamy też do czynienia z ekwiwalentnością świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej względnie, z ostrożności procesowej o jej oddalenie jako bezzasadnej. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi SKO podniosło, że faktycznie została ona wniesiona przez Prezydenta M. jako organ I instancji, który to organ działając w ramach przyznanego mu władztwa administracyjnego do rozpoznawania spraw administracyjnych /imperium/ nie ma własnego interesu do wniesienia skargi. Uzasadniając żądanie alternatywne organ odwoławczy powtórzył w ogólnym zarysie argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Uczestnik postępowania Z. K. wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że w ogóle nie powinno dojść do sporządzenia operatu szacunkowego w sytuacji gdy wniosek o przekształcenie zawierał braki formalne. Nie dołączono bowiem do niego wypisu z księgi wieczystej, z której wynikałoby prawo wnioskodawców do nieruchomości objętej wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wbrew odmiennemu stanowisku SKO skarżącej Gminie przysługiwało zdaniem Sądu prawo do wniesienia skargi skoro objęte zaskarżonym postanowieniem koszty dotyczyły postępowania, którego przedmiotem było prawo własności nieruchomości przysługujące właśnie tej Gminie. Skarżąca Gmina miała zatem interes prawny do wniesienia skargi w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą P.p.s.a./ Z pisma Prezydenta M. z dnia [...] r. wynika przy tym wyraźnie, że skargę wniósł w imieniu Gminy M. a nie w imieniu własnym jako organu orzekającego w I instancji. Rozpoznając skargę merytorycznie Sąd uznał ją za nieuzasadnioną i to z dwóch powodów. Po pierwsze skarżąca Gmina nie wykazała aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem jej interesu prawnego. To nie Gmina M. jako osoba prawna a Prezydent M. jako organ administracji publicznej został obciążony spornymi kosztami postępowania. Podmiotów tych w świetle treści art. 50 § 1 ustawy P.p.s.a., jak już wyżej zwrócono uwagę, nie można zaś utożsamiać. Tym samym Gmina M. nie wykazała jaki to jej interes prawny wynikający z konkretnych norm prawa materialnego został zaskarżonym postanowieniem naruszony. Skarga nie mogła odnieść skutku również z tego względu, iż zdaniem Sądu należy podzielić w pełni ocenę prawną, która legła u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej koszty poniesione tytułem wynagrodzenia dla rzeczoznawcy majątkowego były następstwem ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie w rozumieniu art. 262 pkt 2 zdanie drugie Kpa. Obowiązek ten tj. obowiązek ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie w oparciu o operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego wynika bowiem, również zdaniem Sądu, w jednoznaczny sposób z treści art. 67 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w związku z treścią art. 4a i 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Nie jest to zatem obowiązek, który byłby tożsamy z obowiązkiem wynikającym z treści art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Z tego też względu nie ma w sprawie istotnego znaczenia akcentowana w skardze okoliczność czy dowód z operatu szacunkowego został dopuszczony głównie w interesie wnioskujących o przekształcenie. Obowiązek przeprowadzenia takiego dowodu, a co za tym idzie, również poniesienie związanych z tym dowodem kosztów, wynika bowiem z ustawowego, szczególnego a nie ogólnego obowiązku organów prowadzących postępowanie – o jakim mowa w art. 262 § 1 pkt 2 Kpa. Zgodnie zatem z tym przepisem koszty tego dowodu nie obciążają uczestników postępowania. Z przedstawionych wyżej względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. SJ/