II SA/Gl 359/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A.T. i S. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem [...] r. przez Gminę- Miasto K. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną- gminną – ulicę [...] w K., oznaczonej w projekcie podziału [...] jako działka nr 1 o pow. 96 m², (przed podziałem – nr [...]) k.m. nr 2 obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność w dniu [...] r. S. T. i A. T. W podstawie prawnej podano przepis art. 73 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 7 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz.U. Nr 6, poz. 70). A. i S. T. wnioskiem z dnia [...] r. zwrócili się do Urzędu Miasta K. – Wydział Geodezji i Gospodarki Mieniem o ujawnienie w księdze wieczystej [...] nowych działek – tj. nr 1 i nr 2 oraz wypłatę odszkodowania za przejętą przez Miasto K. działkę drogową nr 1 o powierzchni 96 m². Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] umorzył postępowanie dotyczące ustalenia i wypłacenia A. i S. T. odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości położonej w Katowicach, obejmującej działkę nr 1 o pow. 96 m² oznaczoną na karcie mapy 2 obręb [...], zapisaną w księdze wieczystej [...] prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego K. w K. , która z mocy prawa stała się własnością Miasta K. , jako grunt trwale zajęty pod gminną drogę publiczną ulicę [...]. W podstawie prawnej przywołał art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), a w uzasadnieniu wskazał, iż państwo T. zwrócili się o wypłatę przedmiotowego odszykowania pismem z dnia [...] r., podczas gdy w przywołanym art. 73 ust. 4 określono zawity termin do składania takich wniosków, a mianowicie wniosek powinien być złożony w okresie od [...] r. do [...] r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Zatem zgodnie z powyższym, wobec złożenia przez zainteresowanych wniosku po upływie określonego w ustawie terminu, roszczenie ich wygasło a dalsze postępowanie stało bezprzedmiotowe, które należało zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyć. Jednocześnie organ dodał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt P 33/07 orzekł o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wymienionego powyżej przepisu art. 73 ustawy. W odwołaniu od decyzji A. i S. T. zwrócili się o ponowne rozpatrzenie sprawy o wypłatę odszkodowania. W ich odczuciu nie można warunkować wypłaty odszkodowania za zajęty pod drogę grunt datą wniesienia stosownego wniosku. Dodali, że nie zostali poinformowani o komunalizacji ich gruntu zajętego pod drogę, stąd nie wiedzieli także o granicznym terminie składania takich wniosków. Według nich istotny jest natomiast fakt zabrania im gruntu i za to właśnie należy się stosowne odszkodowanie. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...) jednoznacznie określa termin, w którym należało złożyć wniosek o odszkodowanie. Jest to termin zawity i nie podlega przywróceniu, jego upływ powoduje skutek w postaci wygaśnięcia roszczenia. Strona złożyła wniosek po upływie tego terminu – dopiero w dniu [...] r., a zatem po wygaśnięciu roszczenia o odszkodowanie, co powoduje, że wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy stwierdził, że w tej sytuacji organ pierwszej instancji – starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a miastach na prawach powiatu – prezydent wykonujący te zadania, prawidłowo wydał decyzję umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem zainteresowanych. Wojewoda wyjaśnił, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...) był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 stwierdził, że wymieniony artykuł zgodny jest z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Uznał tym samym przyjęte rozwiązanie prawne, wprowadzające ograniczenie czasowe do składania wniosków o odszkodowanie, za zgodne z Konstytucją. Trybunał wyjaśnił, że wszystkie osoby, które utraciły własność, miały możliwość składania w wyznaczonym terminie wniosków o odszkodowanie, niezależnie od tego, czy została w tym czasie wydana decyzja Wojewody. Trybunał wskazał, że wniosek o odszkodowanie byłego właściciela nieruchomości ma dwojaki charakter. Po pierwsze stanowi oświadczenie, że były właściciel jest i domaga się odszkodowania za wywłaszczenie. Po drugie stanowi żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że obowiązujące przepisy nie obligowały organów administracji publicznej do informowania ewentualnych uprawnionych o przysługującym im odszkodowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. i S. T. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy odszkodowania za ich grunt przejęty pod drogę publiczną. Wyjaśnili, że nie zostali zawiadomieni o komunalizacji ich gruntu stanowiącego drogę publiczną, podobnie jak nic nie wiedzieli o terminie granicznym składania wniosków o odszkodowanie. Dodali, że działka ta od dłuższego czasu zajęta była pod drogę i było oczywiste, ze drogą pozostanie. Nie wiedzieli tylko nic o regulacji umożliwiającej ubiegać się o odszkodowanie. Nie można według nich warunkować wypłaty odszkodowania terminem złożenia wniosku o jego wypłatę. Nikt z nich nie wnioskował przecież o zajęcie własnej działki pod drogę. Nie można także dzielić właścicieli gruntów na takich, którzy wniosek złożyli i tych co wniosku nie złożyli, gdyż odszkodowanie co do zasady należy się za każdy zajęty grunt. W obecnej sytuacji są właściciele, którzy odszkodowanie otrzymali i tacy, którzy tego odszkodowania nie otrzymali. Nie jest to równe traktowanie właścicieli nieruchomości, na których wybudowane zostały drogi publiczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę, zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracyjne nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Taki zakres kontroli wynika zaś jednoznacznie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU. nr 133, poz. 872 ze zm.) jednoznacznie wskazuje, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, której własność przeszła z mocy prawa (art. 73 ust. 1 tej ustawy) z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, można było złożyć w dokładnie wyznaczonym, okresie – tj. od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenia takie wygasły. W rozpatrywanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż skarżący taki wniosek złożyli dopiero w dniu [...] r., a zatem długo po wyznaczonym w ustawie i wskazanym powyżej terminie. Oznacza to, że roszczenie skarżących wygasło, wniosek o wypłatę odszkodowania nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie, co skutkować musiało tym, że wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem decyzja Prezydenta Miasta K. o umorzeniu prowadzonego postępowania w tym zakresie znajduje pełne uzasadnienie w treści przywołanego przepisu. Wskazać w tym miejscu należy, że określony w wymienionym powyżej art. 73 ust. 4 ustawy termin do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma zatem znaczenia dla niniejszej sprawy z jakich powodów skarżący spóźnili się ze złożeniem wniosku w przewidzianym w przepisie terminie, a także czy uchybienie temu terminowi zostało przez skarżących zawinione. W szczególności dla upływu tego terminu nie miałaby znaczenia podnoszona przez skarżących okoliczność, że o terminie tym nie zostali oni pouczeni przez organy administracji publicznej. W tym zakresie należy podzielić stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, jak również w zaskarżonej decyzji, że organy nie miały podstawy do takiego pouczenia, a obowiązek taki nie wynikał z obowiązujących w tym zakresie przepisów. Wprawdzie w art. 73 ust. 3 ustawy przewiduje wydanie przez Wojewodę decyzji o przejściu własności nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na nowych właścicieli, jednak decyzja ta nie decyduje jednak o przejściu prawa, lecz ma charakter potwierdzający zaistniały skutek i służy jako dokument umożliwiający ujawnienie prawa w księdze wieczystej. W tym miejscu powstał problem sprowadzający się do odpowiedzi na pytanie o to, czy ograniczenie w czasie możliwości złożenia przez byłych właścicieli wniosku o odszkodowanie za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość i jednoczesne określenie daty wygaśnięcia tego roszczenia przy jednoczesnym braku ustawowego terminu wydania przez wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą prawa równości obywateli wobec tego prawa. W wyniku pytania zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, Trybunał Konstytucyjny dokonał kontroli konstytucyjności tego rozwiązania ustawowego i w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 ocenił je jako zgodne ze standardami konstytucyjnymi. Wyrok Trybunału, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny. Zasadnie wobec powyższego Wojewoda wyjaśnił stronie, że wniosek złożony po terminie wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie nie podlegał rozpoznaniu. W sprawie jest bezsporne, że wniosek skarżących o odszkodowanie został złożony po dniu [...] r., w sytuacji gdy roszczenie o odszkodowaniu już wygasło. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.