II SA/Gl 362/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. E. S. wniosła o wymeldowanie byłego męża P. S. z lokalu przy ul. [...] w L. Do wniosku dołączyła kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...], mocą którego małżeństwo stron rozwiązano przez rozwód i orzeczono eksmisję P.S. z powyższego lokalu. Nadto, wnioskodawczyni wyjaśniła, że od [...]r. przebywa on w zakładzie karnym i dwukrotnie był już karany za znęcanie się nad rodziną. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], podjętą z up. Burmistrza Gminy i Miasta C. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993), orzeczono o wymeldowaniu P. S. z pobytu stałego w powyższym lokalu. W uzasadnieniu organ I instancji omówił zebrany materiał dowodowy, przytaczając zeznania przesłuchanych świadków: G. S. (syna stron, zamieszkałego pod powyższym adresem) oraz C. S. (sąsiada), a także wyjaśnienia E. S. i pisemne oświadczenia P. S. oraz wynik oględzin przedmiotowego lokalu. Na tej podstawie organ administracji ustalił, że P.S. opuścił lokal wiosną [...] r. i od tego czasu przebywał na działce, przychodząc do mieszkania, żeby coś zjeść, urządzając przy okazji awantury. W trakcie takiej bytności w przedmiotowym lokalu w dniu [...] r. został zatrzymany przez Policję i od tego czasu przebywa w zakładzie karnym. Pozostawione w lokalu rzeczy osobiste E. S. spakowała i wyniosła na działkę. W tej sytuacji organ orzekający uznał za udowodniony fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez P. S. jeszcze przed aresztowaniem, gdyż jego zdaniem, sporadyczne przebywanie w mieszkaniu nie świadczy o zamieszkiwaniu. Stąd też organ I instancji dopatrzył się przesłanek ustawowych do wymeldowania P.S. W odwołaniu od decyzji P. S. podniósł, że co prawda ze względu na zły stan zdrowia często przebywał na działce, gdzie miał spokój, gdyż była żona sprowadzała do domu obcych ludzi, to jednak nie wyprowadził się z mieszkania o czym świadczy fakt, że został tam aresztowany, zaś była żona przed oględzinami spakowała jego rzeczy osobiste, aby stworzyć pozory opuszczenia przez niego lokalu. Odwołujący się zarzucił też, że nie został przesłuchany i przed wydaniem decyzji nie zasięgnięto informacji Policji, zaś o eksmisji dowiedział się dopiero w toku niniejszego postępowania. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono. Zdaniem organu odwoławczego, już z treści odwołania wynika bowiem, że odwołujący się przebywał w przedmiotowym lokalu sporadycznie, co świadczy jedynie o pozorowaniu zamieszkiwania. Zameldowanie dotyczy zaś kwestii pobytu osoby w danym lokalu i fakt pozostawienia w nim rzeczy oraz aresztowania tamże w dniu [...] r., z uwagi na treść wyjaśnień odwołującego się, a także jego sytuacja zdrowotna, są nieistotne w sprawie meldunkowej, które służy jedynie celom ewidencyjnym. Wreszcie, organ II instancji uznał, że z uwagi na treść wyroku rozwodowego i orzeczenie eksmisji, nie jest obiektywnie możliwy powrót odwołującego się do lokalu, składającego się z dwóch pokoi, a zajmowanego przez byłą żonę i trójkę dzieci. Stąd też orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W skardze do sądu administracyjnego P. S. nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...] wskazał, że fakt skazania go w latach [...] wyrokami za znęcanie się nad rodziną, dowodzi że naganne zachowanie miało miejsce w domu, w którym mieszkał, a nie – na działce, na której czasowo przebywał. Skarżący zarzucił też, iż zeznania byłej żony są niewiarygodne i to ona spakowała jego rzeczy osobiste i wywiozła je na działkę. Wreszcie, podniósł że jest właścicielem mieszkania i z uwagi na zły stan zdrowia, decyzja o wymeldowaniu jest krzywdząca. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1290 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. Wyjaśnić też przyjdzie, iż decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, zaś sądowa kontrola decyzji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie legalności, co oznacza, iż sąd administracyjny nie jest władny brać pod uwagę sytuacji osobistej i zdrowotnej strony, czy też zasad współżycia społecznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), celem ewidencji ludności jest m.in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niedopełnienie powyższego wymogu ustawowego, przewidzianego w art. 15 ust. 1 cyt. ustawy, obliguje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania (art. 15 ust. 2 cyt. ustawy). Brzmienie tego przepisu zostało zmienione przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 887), będąc konsekwencją skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34). W aktualnym stanie prawnym, uprawnienia do przebywania w określonym lokalu nie mają żadnego znaczenia prawnego na gruncie cyt. ustawy. Ewidencja ludności polega bowiem wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium RP jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ludności służy zatem rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki (vide: uzasadnienie wyżej przywołanego wyroku TK). Przy takim ujęciu istoty obowiązku meldunkowego nie może budzić wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania. Ustalenie konkretnej daty opuszczenia lokalu nie jest zaś niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zasadnie przyjął bowiem organ odwoławczy, iż już z wyjaśnień skarżącego wynika fakt opuszczenia lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały, jeszcze przed jego aresztowaniem w [...] r. Wszak w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący przyznał, że często przebywał na działce. Jednakże jego zdaniem, taki stan rzeczy nie oznaczał wyprowadzenia się z mieszkania, bowiem pozostawił tam rzeczy osobiste, a co więcej, został w tym lokalu aresztowany. Nadto, w skardze do sądu zanegował on wiarygodność zeznań E. S., zarzucając że przed oględzinami spakowała jego rzeczy osobiste i wywiozła na działkę, aby stworzyć pozory opuszczenia lokalu. Wreszcie, skarżący podniósł, że fakt zamieszkania w lokalu potwierdzają wyroki sądowe, którymi został skazany za znęcanie się nad rodziną. Jednakże zdaniem sądu administracyjnego, takiego rozumowania nie sposób podzielić, a zwłaszcza nie zasługuje na aprobatę próba wywodzenia przez skarżącego korzystnych skutków z treści wyroków, stwierdzających fakt popełnienia przestępstwa na szkodę rodziny. Zauważyć przy tym przyjdzie, iż skarżący wskazując na fakt wydania wyroków karnych w latach [...], [...] i [...] pomija kwestię, że data wydania wyroku skazującego za przestępstwo, czy też wyroku łącznego, nie pokrywa się z okresem popełnienia czynu karalnego i z istoty jest to data późniejsza. Skarżący pomija przy tym istotną okoliczność, a mianowicie orzeczenie jego eksmisji z przedmiotowego lokalu na mocy prawomocnego wyroku z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Wiarygodność zeznań E. S. co do faktu opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu wiosną [...] r., a więc po wydaniu wyroku, orzekającego rozwód i eksmisję, potwierdzili zaś w pełni świadkowie G. S. (syn stron, zamieszkujący w tym lokalu) oraz C. S. (sąsiad). Z zeznań obcego dla stron świadka C. S. wynika, że skarżący już rok wcześniej przed aresztowaniem nie zamieszkiwał w lokalu, gdyż jak podał świadek, od takiego czasu nie słyszał skarżącego, który z uwagi na wadę słuchu, zachowywał się bardzo głośno. Fakt pobytu skarżącego na działce potwierdza też pismo Policji z dnia [...] r. (k. 26 akt adm.). W takiej zaś sytuacji, nie sposób przyjąć, aby organy administracji dokonały dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, co mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co więcej z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący co prawda przychodził do spornego lokalu, aby coś zjeść, urządzając przy okazji awantury i przy takiej okazji został aresztowany, lecz trafnie organy orzekające uznały, że takie sporadyczne pobyty oraz fakt pozostawienia rzeczy osobistych, nie stanowią o zamieszkiwaniu jako stałym pobycie w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Wszak skarżący w przedmiotowym lokalu nie nocował i nie koncentrował w nim istotnych spraw życiowych. Nie było zatem żadnej możliwości wykonywania względem niego jakichkolwiek działań ze sfery państwa i samorządu terytorialnego, co jest istotą zamieszkiwania w świetle przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, iż co prawda skarżący z racji pobytu w zakładzie karnym nie został przesłuchany w charakterze strony, ani też nie był obecny przy czynnościach procesowych organu, jednak skarżący skorzystał z możliwości złożenia pisemnych wyjaśnień w toku postępowania przed organem I instancji, zaś organ ten przesłał mu odpisy protokołów, w których utrwalono zebrany materiał dowodowy. W takim stanie rzeczy sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 kpa – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podnieść też należy, iż w niniejszej sprawie była sporna nie tyle kwestia faktów, co ich ocena prawna ich skutków, a mianowicie, czy pobyt skarżącego poza miejscem stałego zameldowania nosi znamiona stałego opuszczenia lokalu. Jednak z uwagi na rejestracyjny charakter ewidencji ludności, podniesione przez skarżącego kwestie, przede wszystkim pozostawienie rzeczy osobistych i istnienie tytułu prawnego do lokalu, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wreszcie, trafnie zauważył organ odwoławczy, że w sytuacji, gdy wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem orzeczono eksmisję z przedmiotowego lokalu (przy braku uprawnienia do lokalu socjalnego), odmienna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, doprowadziłoby do podważenia skutków wyroku z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SJ/