II SA/Gl 362/22

WyrokWSA w Gliwicach2022-05-26

Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do emerytury przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli świadczenie emerytalne jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego, a organ nie poinformował strony o możliwości wyboru świadczenia lub zawieszenia emerytury?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, zwłaszcza gdy świadczenie emerytalne jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego. Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, nie informując strony o możliwości wyboru świadczenia lub zawieszenia emerytury, co uniemożliwiło realizację celu świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na prawo strony do emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając prawo do emerytury za bezwzględną przesłankę negatywną. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie przepisów postępowania poprzez niepoinformowanie o możliwości wyboru świadczenia lub zawieszenia emerytury.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...], zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 28 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 13 września 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r. A.B. (dalej wnioskodawczyni, strona, skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika w osobieadwokata, wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – matką A.S. Do wniosku załączono m.in. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 21 kwietnia 2021 r., z którego wynika, że matka strony jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, decyzję ZUS z dnia 2 marca 2021 r. o przyznaniu stronie emerytury od dnia 1 kwietnia 2021 r. w wysokości 1066,30 zł oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 20 października 2020 r. zaliczające W.S. (ojca skarżącej, a męża osoby wymagającej opieki) do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24 sierpnia 2021 r. w miejscu przebywania niepełnosprawnej (podpisanego przez wnioskodawcę), wynika, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawnymi rodzicami od maja 2021 r. Matka strony jest osobą starszą, niezaradną oraz niezdolną do wykonywania podstawowych czynności związanych z samoobsługą, a po złamaniu kończyny w maju 2021 r. i przebytej operacji zespolenia kości, jej stan zdrowia stale się pogarsza. W związku z powyższym wszystkie czynności opiekuńcze nad chorą matką przejęła jej córka - strona, która codziennie wykonuje toaletę matki, zmienia jej pieluchomajtki, podaje posiłki, robi zakupy, umawia wizyty lekarskie w razie potrzeby, kupuje leki, załatwia sprawy urzędowe, sprząta, pierze. Do wywiadu środowiskowego została załączona karta czynności wykonywanych przez stronę podczas opieki nad matką. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Z. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 3 pkt 10, art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111), decyzją z dnia 13 września 2021 r., nr [...] odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Uzasadniając swoje stanowisko, organ przytoczył obowiązujące przepisy i wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynika, iż matka wnioskodawczyni ma wydane przez Lekarza Orzecznika ZUS orzeczenie z 21 kwietnia 2021 r., zgodnie z którym jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Także mąż osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - orzeczenie z dnia 20 października 2020 r. Jednak w orzeczeniu matki strony brak jest informacji dotyczącej daty powstania jej niepełnosprawności. Z kolei wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury w ZUS. Tym samym, mimo, że spełniona została część przesłanek wynikających z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to ustalone prawo do emerytury oraz brak informacji dotyczącej daty powstania niepełnosprawności u matki strony, wyklucza zdaniem organu pierwszej instancji stronę z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dodatkowo zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 5 lit.a omawianej ustawy poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia oraz żaden przepis prawa nie uprawnia organu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy przyznaną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego podczas gdy, organ posiada takie uprawnienie dokonując wykładni prokonstytucyjnej wymienionego przepisu. Powołując się na powyższe zarzuty strony wniosła o uwzględnienie odwołania i uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, a więc przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał postanowienia wyroku Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wskazał jak, w jego ocenie, winna wyglądać wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej wskazał na potrzebę przyjęcia dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy. Poza tym podniesiono, że brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy to świadczenie jest znacznie niższe od świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazano również na linię orzeczniczą w ramach której, osobom pobierającym emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między pobieraną emeryturą, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Ostatecznie stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki pozytywne przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek przestanki negatywnej. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r, nr SKO.4106.1138.2021 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uznało, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie argumenty organu pierwszej instancji zasługują na uznanie. Przede wszystkim wyjaśniło, że w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, nie można odmówić odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko dlatego, że niepełnosprawność jej matki powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. . Kolegium zgodziło się natomiast ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że fakt posiadania przez skarżącą prawa do emerytury z ZUS wyłącza możliwość uzyskania przez nią prawa do świadczenia pielęgnacyjnego/ Norma zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem normę prawną o charakterze bezwzględnie obowiązującym. Podkreślono, że przepis ten jest w swej treści w istocie przepisem wyraźnym i jednoznacznym, a co za tym idzie nie wymaga zastosowania wykładni innej niż literalna. Wyjaśniło, że przesłanką negatywną wyłączającą możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność posiadania przez osobę sprawującą opiekę prawa do emerytury, które jest prawem niezbywalnym, a nie okoliczność pobierania przez osobę sprawującą opiekę świadczenia emerytalnego. Odnosząc się do argumentu podnoszonego w odwołaniu co do tego, że w przypadku przysługiwania osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny prawa do emerytury, świadczenie pielęgnacyjne winno być jej wypłacane w wysokości różnicy miedzy pobieraną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, podkreśliło, że stanowisko to stoi w sprzeczności z najnowszą linią orzeczniczą. Skoro bowiem ustawodawca nie wprowadził w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit.a ustawy w tym zakresie żadnych wyjątków, to w przypadku posiadania ustalonego prawa do emerytury wyeliminowana będzie możliwość przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej [pic]wysokości, jak i świadczenia pomniejszonego o kwotę otrzymywanej emerytury lub renty. Okoliczność, że świadczenie emerytalne pewnej grupy osób mającej ustalone prawo do emerytury jest kwotowo niższe od świadczenia pielęgnacyjnego nie uprawnia do stosowania takich zabiegów interpretacyjnych w odniesieniu do przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy, które przeczą jego treści wywiedzionej wedle dyrektyw językowych, systemowych i funkcjonalnych. Zdaniem organu odwoławczego norma wyrażona w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit.a ustawy reguluje zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że przepis ten nie może być zastępowany w orzecznictwie sądowym poprzez wykreowanie generalnej normy ustanawiającej w tego rodzaju sytuacji uprawnienie do wyboru świadczenia przez beneficjenta, gdyż stanowiłoby to zastrzeżone dla ustawodawcy działanie prawotwórcze. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 lit.a w związku z art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych - tj. przez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy nie została ona poinformowana o konieczności zawieszenia emerytury. Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 i art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieudzielenie stronie informacji, że pobieranie przez skarżącą emerytury jest jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi powtórzono co do zasady argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując motywy i stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 119 pkt 2 tej ostatniej ustawy sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Rozstrzygnięcia Sądu wymaga zatem, czy stronie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji pobierania przez nią emerytury. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca pobiera emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. od dnia 1 kwietnia 2021 r. w wysokości 1066,30 zł netto. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zaś w wysokości 1971zł i podlega corocznej waloryzacji (art. 17 ust. 3-3d ustawy). Poza sporem pozostają okoliczności, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji matki skarżącej. Dołączono też orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe dla ojca skarżącej, a męża osoby wymagającej opieki. Opiekę nad rodzicami sprawuje skarżąca, która ma ustalone prawo do emerytury. Ten ostatni fakt , w ocenie organów, stanowi podstawową negatywną przesłankę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Z powyższym stanowiskiem nie zgadza się skarżąca, uważając, że prawo do emerytury nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy przy zbiegu tych świadczeń, uprawniony może złożyć oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury, o czym organy winny skarżącą poinformować. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd nie podziela zatem stanowiska organów, które powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, opowiedziały się za wykładnią językową przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a tej ustawy, wykluczającą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury. W ocenie Sądu, właściwa interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wymaga aby organ rozpoznający wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego miał na względzie ustawowy cel tego świadczenia, którym jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie więc prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających jedno ze wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy świadczeń w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że cel instytucji świadczeń pielęgnacyjnych nie jest w stosunku do pewnej grupy opiekunów realizowany, pomimo, że sprawujący opiekę nie może podjąć pracy zarobkowej. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że fakt uzyskania świadczeń emerytalnych nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Sąd zauważa, że w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny również podkreślił, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Zdaniem Sądu, przy stosowaniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a tej ustawy należy dokonać jego prokonstytucyjnej wykładni, pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W ramach omawianej ustawy funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, na mocy którego, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Stąd też, w ocenie Sądu, sprawiedliwym i uzasadnionym wartościami konstytucyjnymi, jest przyjęcie analogicznego rozwiązania w zakresie prawa do wyboru świadczenia, w sytuacji gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera inne świadczenie emerytalno-rentowe, w niższej wysokości niż wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd stwierdza, że w realiach niniejszej sprawy należy podzielić twierdzenia skarżącej, że organy zaniechały poinformowania jej, że ma ona możliwość wyboru świadczenia. Organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do wskazania, że wypłacanie emerytury stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy nie poinformowały skarżącej o prawie do zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie oraz nie wezwały jej do złożenia brakujących dokumentów, co – w sytuacji spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych wymaganych dla przyznania przedmiotowego świadczenia – umożliwiłoby ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium prawidłowo dopiero w uzasadnieniu decyzji rozpatrującej odwołanie skarżącej wskazało, że Skarżącej przysługuje prawo wyboru świadczenia i zawieszenia emerytury i ostatecznie wyjaśniło, że Skarżąca może ponownie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dopiero po zawieszeniu prawa do emerytury. Przyjmując takie stanowisko, Kolegium konsekwentnie oparło odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia wyłącznie o okoliczność pobierania emerytury przez Skarżącą. Z uwagi na pominięcie uprzedniego wezwania Skarżącej do złożenia wymaganych dokumentów w ramach prowadzonego postępowania takie działanie ocenić należy jako przedwczesne i naruszające przepisy procedury administracyjnej . Zgodnie bowiem z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych i przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia z uwagi na pobieranie przez nią emerytury, bez uprzedniego pouczenia jej i wezwania do wykazania, że zawiesiła prawo do emerytury i wstrzymano wypłatę tego świadczenia. Rozpoznając ponownie sprawę, organ na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Weźmie zatem pod uwagę prawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a omawianej ustawy dokładnie informując skarżącą o możliwości wyboru świadczenia oraz wezwie do złożenia stosownych dokumentów, umożliwiających wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego, z odpowiednim pouczeniem. Następnie, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygnie sprawę. W tym miejscu należy dodać, że Sąd nie podziela podnoszonej przez skarżącą wykładni tego przepisu, według której przepis ten powinien być w taki sposób interpretowany, że pozbawia przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury. Wynika to m.in. z faktu, iż ustawa podaje w sposób jednoznaczny wysokość tego świadczenia, żaden przepis nie upoważnia organu do samodzielnego wyliczenia jego wysokości, a nadto , w związku z dodatkowymi świadczeniami np. 13 emerytura, pojawiają się trudności takiego ustalenia. W tym stanie rzeczy, Sąd rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na wniosek skarżącej na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c tej ustawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania obejmujących zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265)).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło