II SA/Gl 363/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę. Aktem własności ziemi z dnia [...] r. Naczelnik Powiatu [...] na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250), stwierdził, że skarżący W. D. stał się z mocy prawa właścicielem parcel nr [...]; [...], [...] k. m. [...] i [...] k. m. [...], zapisanych w KW [...] o pow. 9.1900 ha, położonych w W. - wraz z zabudowaniami w całości, zaś z tytułu nabycia nieruchomości z mocy samego prawa powstało prawo dożywocia na rzecz S. D. i M. D. Wnioskiem z dnia 23 listopada 2015 r. W. D. wystąpił o sprostowanie powyższego aktu własności ziemi – poprzez wykreślenie numeru działki [...] i wpisanie w to miejsce numeru działki [...] jako faktycznie nabytej z mocy ustawy oraz podanie prawidłowej powierzchni gruntu jako 9.2043 ha – zamiast 9.1900 ha. Powołując się na dołączone odpisy ksiąg wieczystych, wykaz zmian danych ewidencyjnych, wypisy z rejestrów gruntów, kopię mapy ewidencyjnej oraz kserokopię notatki urzędowej z dnia 25 maja 1985 r., wnioskodawca podniósł, że to działka gruntu nr [...] jako zabudowana budynkiem mieszkalnym objęta była aktem własności ziemi, stanowiąc przedmiot dożywocia. Pomimo stwierdzenia pomyłki nie doszło jednak do sprostowania tegoż aktu. Po rozpoznaniu wniosku Burmistrz T. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], orzekł o odmowie sprostowania aktu własności ziemi w trybie art. 113 § 1 kpa. Zdaniem organu I instancji, prostowaniu nie podlegają elementy decyzji, które zmieniałyby merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym niewłaściwe wskazanie w decyzji numerów działek, nawet jeżeli w dacie wydania decyzji zachodził inny stan faktyczny sprawy. Ponadto, sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy wykazanie błędnego zapisu nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Organ administracji dodał, że działka nr [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...], stanowi własność Gminy T., zaś od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. (Dz. U. nr 11, poz. 81 ), spór na tle własności ma charakter cywilnoprawny. W zażaleniu na postanowienie odmowne wnioskodawca zarzucił, że organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych w sprawie, zaś oczywistość omyłki można stwierdzić porównując tekst decyzji z dokumentami, znajdującymi się w aktach sprawy. Przedłożone przez niego dokumenty dowodzą, że przedmiotem uwłaszczenia musiała być działka nr [...] jako opatrzona adresem, przywołanym w akcie własności ziemi i jedyna zabudowa. Jednakże zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Kolegium po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania i omówieniu treści art. 113 § 1 kpa, podzieliło bowiem pogląd, że zaistniały stan rzeczy nie może być uznany za oczywistą omyłkę. Kolegium stwierdziło, że przedmiotowa działka nr [...] w dacie wydania aktu własności ziemi, traktowana była jako własność Skarbu Państwa, gdyż objęta była decyzją Prezydium PKN w G. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przejęcia nieruchomości rolnej na własność Państwa, a następnie ujawniona w księdze wieczystej KW nr [...] na podstawie wpisu z dnia [...] r. Tymczasem w myśl art. 3 ustawy z 1971 r., jej przepisów nie stosuje się do nieruchomości stanowiących własność Państwa. Zdaniem Kolegium, prawidłowość nabycia własności przedmiotowej działki przez Skarb Państwa, jest zaś odrębną kwestią i dopiero weryfikacja decyzji z [...] r. umożliwi "odzyskanie" spornej działki w drodze sądowej. Stąd też zażalenia nie uwzględniono. W skardze do Sądu administracyjnego W. D. domagał się uchylenia postanowień organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, wnosząc o wystąpienie do Burmistrza T., czy organ zwrócił się o weryfikację decyzji z [...] r. o przejęciu spornej działki na rzecz Państwa. Skarżący ponownie zarzucił, że organy administracji nie ustaliły stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania aktu własności ziemi w zakresie pominięcia działki, będącej przedmiotem prawa dożywocia, pomimo przedłożenia przez niego niezbędnych dokumentów. Jego zdaniem, dopisanie przedmiotowej działki gruntu do aktu własności ziemi, będzie zatem jedynie sprostowaniem oczywistej omyłki organu w sytuacji nieprawidłowego nabycia jej własności przez Skarb Państwa, na co wskazało Kolegium. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, bowiem sprostowanie aktu własności ziemi nie służy usuwaniu z porządku prawnego wadliwie ustalonego stanu faktycznego, czy też wadliwości, wynikających z innych aktów administracyjnych. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Prawidłowo organy administracji stwierdziły, że w niniejszej sprawie brak przesłanek z art. 113 § 1 kpa, uzasadniających sprostowanie omyłki co do oznaczenia numeru działki w akcie własności ziemi. W tym trybie podlegają prostowaniu jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Przedmiotem postanowienia z art. 113 § 1 kpa, nie mogą być żadne błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc m.in. ustalenia stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 11 wydanie, Wyd, C.H. Beck, W-wa 2011, str. 455). W drodze postanowienia prostującego nie jest możliwa zmiana rozstrzygnięcia sprawy co do istoty (wyrok NSA z dnia 19 listopada 1991 r. sygn. akt SA/Wr 1084/91, ONSA 1991/3-4/93). W niniejszej sprawie skarżący w oczywisty sposób zmierzał do sprostowania aktu własności ziemi, kwestionując ustalenia faktyczne w nim zawarte i ich ocenę prawną. Nie chodziło bowiem o błąd pisarski w zakresie oznaczenia geodezyjnego działki, lecz zmianę rozstrzygnięcia poprzez wskazanie zupełnie innej działki, o innej powierzchni jako nabytej przez skarżącego z mocy prawa w trybie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Wniosek skarżącego miał zatem na celu obejście skutków prawnych uchylenia tej ustawy i wykluczenia przez ustawodawcę możliwości stosowania trybów nadzwyczajnych wzruszenia w drodze administracyjnej aktów własności ziemi, na co wskazał organ I instancji. Kwestia ta jest oczywista w świetle argumentacji, zawartej w skardze, że organy administracji nie ustaliły stany faktycznego, który legł u podstaw aktu własności ziemi w zakresie pominięcia zabudowanej działki nr [...], która była przedmiotem dożywocia, bowiem tylko ta działka była zabudowana. Nawet przy przyjęciu, że omyłka taka była oczywista, to ma ona charakter istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Jej sprostowanie doprowadziłoby do zmiany rozstrzygnięcia, a mianowicie wskazania zupełnie innej działki już wymienionej w akcie własności ziemi i to stanowiącej własność Skarbu Państwa – ówcześnie i obecnie. Co więcej, działka ta nawet nie sąsiaduje z działką wymienioną w akcie własności ziemi, zaś skarżący wbrew treści wniosku o wydanie postanowienia prostującego, w skardze domagał się "dopisania" przedmiotowej działki jako jego zdaniem nabytej przez Skarb Państwa bez podstawy prawnej. Dla wyniku niniejszej sprawy nie ma też znaczenia, czy organ I instancji wystąpił o weryfikację przywołanej przez Kolegium decyzji w sprawie przejęcia spornej działki na własność Skarbu Państwa, nawet stwierdzenie nieważności tej decyzji nie umożliwi sprostowania aktu własności ziemi w trybie art. 113 § 1 kpa. Nie pozbawia to jednak skarżącego ochrony prawnej. Dochodzenie roszczeń możliwe jest nadal wyłącznie przed sądem powszechnym, na co wskazało już Kolegium w zaskarżonej decyzji. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz, 718, ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 cyt. ustawy. mr