II SA/Gl 366/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C., działając na wniosek inwestora, zatwierdził projekt budowlany i udzielił "A" Spółka z o.o. w W. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce w C. przy ul. [...]o nr ewid. gruntów 1, obręb [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że wydana decyzja jest zgodna ze złożonym wnioskiem oraz przepisami Prawa budowlanego. W kierowanym do Wojewody [...] odwołaniu (pismo z dnia [...] r.) T. K., zaznaczając w części nagłówkowej, że działa w imieniu niepełnosprawnej matki A. B., zarzuciła otrzymanej decyzji naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., a także art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie i oparcie decyzji na sfałszowanym oświadczeniu A. B.. Zdaniem bowiem T. K., matka, będąca współwłaścicielką budynku, który ma ulec rozbiórce, jest w wyniku przebytego udaru osobą nieświadomą i niepełnosprawną i w żadnej mierze nie była w stanie sporządzić znajdujących się w aktach oświadczeń co do wyrażenia zgody na rozbiórkę jej domu. Od [...] r. przebywa w zakładzie Opiekuńczo- Leczniczym w C.. T. K. wskazała nadto, że jej zdaniem zaskarżona decyzja narusza także art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, przez nieuwzględnienie zagrożenia inwestycji dla nieruchomości nr 1 obręb [...] i nr 2 obręb [...] i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego w tym względzie. W konsekwencji T. K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez odmowę udzielenia pozwolenia na rozbiórkę, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła także o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia procedury zmierzającej do ubezwłasnowolnienia A. B. i ustanowienia dla niej opiekuna prawnego. W uzasadnieniu T. K. podniosła, że inwestor dokonał sukcesywnego skupu udziałów w nieruchomości bez wiedzy A. B. i obecnie wykorzystując jej stan niezdolności wyrażenia oświadczenia woli dąży do przejęcia całości nieruchomości począwszy od rozbiórki domu mieszkalnego, należącego do przodków A. B.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania a następnie wskazał, iż o posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym uzyskania pozwolenia na rozbiórkę decyduje treść art. 28 k.p.a. Zatem za strony postępowania w procesie budowlanym dotyczącym rozbiórki obiektu budowlanego należy uznać właścicieli działek sąsiadujących z nieruchomością, na której realizowana jest inwestycja, których interes prawny może zostać naruszony. Po zapoznaniu się ze zgromadzoną dokumentacją organ II instancji doszedł do przekonania, iż złożone przez skarżącą odwołanie nie pochodzi od strony postępowania, co stwarza obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Objęty zamiarem rozbiórki budynek mieszkalny na nieruchomości 1 jest usytuowany swoją ścianą przy granicy z nieruchomością nr 2, będącą własnością inwestora – "A" Sp. z o.o. Jednocześnie nieruchomość nr 1 graniczy z działkami stanowiącymi drogi publiczne, tj. ulicą [...] oraz ulicą [...]. Natomiast inna sąsiednia działka nr 3 jest oddalona od przewidzianego do rozbiórki obiektu o ponad 20 metrów. W tym stanie rzeczy, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił strony postępowania, kierując wydane przez siebie rozstrzygnięcie do właścicieli nieruchomości nr 1 oraz 2. Zatem T. K. - występująca w niniejszym postępowaniu w charakterze córki strony - A. B. oraz jej potencjalnej spadkobierczyni, nie może oprzeć swojej legitymacji do wystąpienia w niniejszym postępowaniu w charakterze strony, na przepisie prawa materialnego uprawniającym do takiego uczestnictwa. Tym samym jest ona pozbawiona interesu prawnego. Powyższe skutkuje niemożliwością zadośćuczynienia żądaniu skarżącej zawieszenia postępowania albowiem żądanie to nie pochodzi od strony postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy nie znajduje podstaw do zawieszenia postępowania z urzędu. Nie nastąpiła bowiem żadna z okoliczności opisanych w dyspozycji art. 97 k.p.a. Wszczęte przed sądem postępowanie o ubezwłasnowolnienie A. B., jak też doniesienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa przy podpisywaniu oświadczenia o wyrażeniu zgody na rozbiórkę nie mają bowiem znamion zagadnienia wstępnego. Należy wyjaśnić, iż w aktach sprawy znajdują się dwa pisemne oświadczenia A. B. (z dnia [...] r. oraz [...] r.) o wyrażeniu zgody na rozbiórkę budynku, których organ nie ma podstaw kwestionować. Pismem z dnia [...] r. T. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji domagając się jej uchylenia. Wydanej przez organ II instancji decyzji zarzuciła: 1) rażące naruszenie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., przez błędną wykładnię i odmowę zawieszenia postępowania do czasu wstąpienia w miejsce A. B. jej prawnego opiekuna i do czasu zakończenia sprawy o popełnienie fałszerstwa oświadczenia A. B., 2) rażące naruszenie art. 97 § i pkt 3 k.p.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu, mimo, że strona utraciła zdolność do czynności prawnych, 3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez załatwienie sprawy, bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu działającej w imieniu strony skarżącej córki, co skutkuje zagrożeniem spowodowania stronie szkody, trudnej do odwrócenia w skutkach oraz odpowiedzialnością odszkodowawczą funkcjonariusza powodującego wykonanie rozbiórki bez udziału strony, 4) rażące naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a także poprzez nieprowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Skarga została wniesiona w terminie. Zawierała nadto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten Sąd oddalił postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowym pismem procesowym z dnia 21 marca 2012 r. skarżąca poinformowała m.in., że w dniu [...] r. Sąd Okręgowy ubezwłasnowolnił całkowicie A. B.. Z kolei w dniu 7 września 2012 r. skarżąca nadesłała kopię zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny i Nieletnich w C. potwierdzającego, że [...] r. T. K. została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionej A. B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zważyć w tym miejscu należy, że w myśl art. 127 § 1 i 2 w zw. z art. 128 k.p.a. strona niezadowolona z decyzji wydanej przez organ I instancji może wnieść odwołanie do organu administracji publicznej działającego jako organ drugoinstancyjny. Wyraźne podkreślenie przez ustawodawcę, iż uprawnienie to służy wyłącznie stronie, wymaga od organu II instancji każdorazowego zbadania, czy istotnie odwołanie, które zostało doń wniesione, pochodzi od strony (w rozumieniu art. 28 k.p.a.) bądź podmiotu na prawach strony, czy też wniesione zostało przez osobę lub osoby do tego nie legitymowane. W myśl bowiem utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie, pomimo swych twierdzeń, jakoby decyzja organu I instancji dotyczyła jego praw i obowiązków, w rzeczywistości nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., powinno nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Poprawnie zatem organ II instancji przed przystąpieniem, na skutek wniesionego doń odwołania, do merytorycznego rozpoznania sprawy podjął próbę rozważenia czy osoba wnosząca odwołanie była do tego legitymowana. Poprawnie też, co do zasady, organ II instancji ocenił, iż wnosząca odwołanie T. K. nie może zostać uznana za stronę postępowania. Nie jest bowiem ani właścicielką ani współwłaścicielką nieruchomości, na której odbyć się ma rozbiórka (współwłaścicielką jest matka A. B.), nie jest też ani właścicielką ani współwłaścicielką nieruchomości, na którą zamierzona rozbiórka może oddziaływać. Prawidłowo też, choć po części z błędnym uzasadnieniem, organ II instancji ocenił, że żądanie T. K. aby zawiesić postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia wszczętej przez nią procedury zmierzającej do ubezwłasnowolnienia ciężko chorej matki nie mogło zostać uwzględnione. Stosownie bowiem do art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a. organ zawiesza postępowanie w przypadku gdy strona utraciła zdolność do czynności prawnych. W dacie, w której wpłynęło do organu wniesione odwołanie, strona, A. B., zdolności tej jednak jeszcze nie utraciła. Pomimo ciężkiej choroby posiadała formalnie pełną zdolność do czynności prawnych, a tym samym bez znaczenia było prowadzenie przez córkę postępowania celem jej ubezwłasnowolnienia. Przesłanka z art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a. wówczas bowiem jeszcze nie zaistniała. Uszło jednakowoż uwagi organu II instancji, że skoro wnosząc odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej T. K. już w części nagłówkowej wskazała, że działa w imieniu niepełnosprawnej matki to tym samym już na wstępie wskazała, iż nie występuje w sprawie w swoim imieniu, jako strona postępowania, lecz w istocie jako pełnomocnik A. B.. W konsekwencji, z uwagi na to, że T. K. wniosła odwołanie jako pełnomocnik strony, nie dołączyła jednak stosownego pełnomocnictwa, organ II instancji zobligowany był wezwać A. B. bądź to do przedłożenia takiego pełnomocnictwa bądź też do osobistego podpisania odwołania, pouczając ją jednocześnie o konsekwencjach nieuzupełnienia w terminie braków formalnych podania (art. 64 § 2 k.p.a.). Organ II instancji nie uczynił tego jednak, zbagatelizował fakt powołania się T. K. na to, że wnosi odwołanie w imieniu matki i z naruszeniem prawa umorzył postępowanie odwoławcze. Jednocześnie w ten sposób pozbawił możliwości obrony swego interesu prawnego osobę wówczas chorą i bezradną. W konsekwencji zaskarżona decyzja jako naruszająca art. 64 § 2 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy musi podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego. W wyniku niniejszego wyroku organ II instancji ponownie odniesie się do wniesionego przez T. K. odwołania. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że jak wynika z nadesłanego przez skarżącą zaświadczenia została ona ustanowiona opiekunem prawnym matki albowiem A. B. została całkowicie ubezwłasnowolniona. Tym samym, jako ustanowiony przez sąd opiekun prawny, T. K. reprezentuje matkę w postępowaniu administracyjnym jako jej przedstawiciel ustawowy (art. 30 § 2 k.p.a. w zw. z art. 13 § 2 k.c.). W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.